Belijdenis doen en volhouden

Wilhelm Löhe

Wie was Wilhelm Löhe? Zijn naam is onder ons amper bekend. Johann Konrad Wilhelm Löhe (zoals zijn volledige naam luidt) werd op 21 februari 1808 geboren in Fürth, een Duits stadje vlakbij Neurenberg, waar hij het gymnasium bezocht. Daarna ging hij theologie studeren. Dat deed hij in Erlangen, ook niet ver bij Fürth vandaan. De persoonlijke vroomheid die zijn moeder hem had bijgebracht maar die hij in Neurenberg was kwijtgeraakt, legde weer beslag op hem. Ook onderging hij er de invloed van Luthers theologie.

Vanaf 1831 was hij als vicaris her en der werkzaam, totdat hij in 1837 predikant werd in Neuendettelsau, een klein dorp ook niet al te ver van Fürth verwijderd. Voor deze gemeente heeft Löhe veel betekend. Hij bedreef er trouw pastoraat, hij hield er zijn indrukwekkende preken. Maar vooral ontplooide hij uitgebreide initiatieven met het oog op diaconaal en missionair werk. Tot op de dag van vandaag bestaan zijn geesteskinderen: de 'Veranstaltungen (= instellingen) der Diakonie Neuendettelsau' en het 'Missionswerk der evangelisch-lutherischen Kirche in Bayern'.

Niet minder invloed oefende Löhe uit door wat hij schreef. Zijn verzameld werk beslaat ruim een halve meter boekenplank. Talloze brieven en pre- 178 ken treffen we erin aan. Zijn kracht lag vooral in boeken van (wat we noemen) 'praktisch-theologische' aard. Daarin neemt hij op vaderlijke wijze jong en oud bij de hand en vertelt hun hoe ze mét doop en avondmaal moeten omgaan, hoe ze met schriftlezing en gebed bezig kunnen zijn. Eveneens verschenen er prachtige gebedenboeken van zijn hand.

Het jaar waarin Löhe in Neuendettelsau predikant werd, was ook het jaar, waarin hij trouwde met Helene Andreae. Zes jaar later overleed zij echter al. Vanaf dat moment stond hij alleen voor de opvoeding van zijn kinderen. Zelf stierf Löhe op 2 januari 1872. In Neuendettelsau. Drie dagen later werd zijn lichaam ter aarde besteld, op het kerkhof dat hij zelf voor zijn gemeente gekocht had, om daaruit 'een stil paradijs te maken'. Zo rust hij - overeenkomstig zijn wens - als herder te midden van zijn schapen, tot de jongste dag. Zijn grafkruis draagt de woorden van het Apostolicum: 'Ik geloof de gemeenschap der heiligen, de vergeving der zonden, de wederopstanding des vleses en het eeuwige leven.'

Van alles uit Löhes leven doet denken aan een ander uniek en begaafd theoloog, wiens naam we beter kennen: Kohlbrugge (1803-1875): de jaartallen, het overlijden van zijn vrouw (hoewel Kohlbrugge hertrouwde), het feit dat hij een groot deel van zijn leven aan één gemeente verbonden was, de zorg voor het kerkhof. Een ander punt van overeenkomst is de enorme kritiek, die zowel Löhe als Kohlbrugge te verduren had van de officiële kerkelijke instanties. Want beiden namen geen blad voor de mond en waren meer dan eens scherp met mond en pen. Een punt van verschil is dat Löhe flink kon uitvaren tegen de 'Reformierten', terwijl Kohlbrugge de gereformeerde theologie steeds meer lief kreeg.

Konrad

Eén van Löhes praktische geschriften draagt de titel Konrad (= Coenraad). Dat was zijn tweede doopnaam. Maar hij dacht vooral aan Luthers verklaring van deze naam: 'weet raad'. In het voorwoord van Konrad spreekt Löhe de wens uit dat dit boekje raad zal verschaffen; geen willekeurige raad van deze wereld, maar raad die te maken heeft met Gods belofte in Psalm 73: 'Gij zult mij leiden door Uw raad.' Deze raad geldt in het bijzonder belijdeniscatechisanten en jonge lidmaten. Niet voor niets luidt de ondertitel van Konrad: 'Een geschenk voor de belijdeniscatechisanten'. Wellicht - zo wordt het Woord vooraf besloten - zal hier en daar een jongere die belijdenis heeft gedaan en 'van de altaren des Heeren' naar huis terugkeert, de stem van deze Konrad vernemen en niet verachten. 'Dat geve de barmhartige en eeuwige God en Hij stelle dit woord tot zegen.'

Het boek telt vijf hoofdstukken. Het vierde luidt: 'Een handreiking van de kerk om de zegen van de belijdenis te bewaren.' Dit hoofdstuk nemen we in eigen woorden over, die toepassend op onze situatie. We handhaven de vertrouwelijke toon, die Löhe bezigt.

Bewaren

Nu ben je geen belijdeniscatechisant meer, maar hoor je tot de avondmaalsgemeenschap der kerk. Het is een har-telijke gelukwens waard datje zover gekomen bent. Nu gaat het erom te bewaren wat je hebt, opdat niemand jou de kroon ontneme. Groei toe naar Hem, Die ons Hoofd is: Christus. Ja, ben je niet Zijn bruid? ! Heb Hem lief met heilige liefde, die alle weerstand en verleiding overwint.

Met het oog op het bewaren van de 'belijdeniszegen' ontvang je deze handreiking. Maar je beseft waarschijnlijk wel: met deze handreiking zelf bereik je nooit je doel, behalve als ze van harte aangenomen en opgevolgd wordt. Wij dragen immers de schat van het evangelie in broze kruiken. Die breken, als je onachtzaam en onvoorzichtig bent.

Deze handreiking is niet nieuw. Ze is terug te vinden in wat de Schrift zo mooi vertelt over de eerste christenen te Jeruzalem (Handelingen 2 : 42): 'En zij waren volhardende in de leer der apostelen, en in de gemeenschap, en in de breking uan het brood, en in de gebeden.' Wat hieronder volgt, laat zich indelen aan de hand van deze vier elementen. Je zult ontdekken welke wijsheid deze tekst uit het boek Handelingen bevat, juist voor nieuwe lidmaten.

Doop

Vernieuw dagelijks het verbond dat God met jou in de doop gesloten heeft. Doe dat van harte. Verzuim geen enkele doopdienst en beantwoord dan ook voor jezelf de vragen, die met het oog op de dopelingen gesteld worden. Bid tegelijkertijd voor hén.

Biecht

Treed in nauw contact met een ervaren en trouwe zielzorger. Wees open tegenover hem en oprecht. Zorg ervoor dat hij jou de belijdenis van je zonden niet met veel moeite hoeft te ontfutselen, maar biecht alles uit jezelf op. Zo maak je hem zijn ambt makkelijker en verwerfje voor jezelf de zegen van de vergeving.

In onze (hervormde) traditie kennen wij de officiële biecht niet. Maar dat wil niet zeggen dat wij met Löhes raadgeving niets zouden kunnen. Wat zou het mooi zijn, wanneer wij in de gemeente van Christus de vrijmoedigheid hadden om elkaar Gods vergeving te betuigen! Luther zegt: 'Aan wie zult u uw gebreken klagen dan aan God? Waar kunt u Hem echter vinden dan in uw broeder? Hier moet de ene gelovige de ander tot een Christus worden.'

Avondmaal

Laat voortaan heel je leven een ononderbroken afwisseling zijn tussen avondmaalsgenot en avondmaalsvoorbereiding. Eigenlijk is al de tijd die is verstreken sinds Christus' hemelvaart, avondmaalstijd. Zie in dit licht ook je eigen levenstijd. Dan zul je niet aarzelen om aan het avondmaal te gaan. Het is een heilzaam en troostrijk medicijn, dat jou helpt en leven geeft voor ziel en lichaam.

Prediking

Wees trouw onder de bediening van het Woord. De prediking is immers voor de opmerkzame hoorder een stroom van hemels licht, die alle duisternis verdrijft en leidt van genade tot genade.

Verlaatje eigen gemeente niet nodeloos om een andere prediker te horen. Het is namelijk geen toeval dat je lid van een bepaalde gemeente bent. In die gemeente heb je de gemeenschap der heiligen te zoeken. Daar mag je ook ervaren wat voor kostbaar iets deze gemeenschap is.

Het kan zijn datje een voorganger hebt, die niet zo'n krachtig appèl op je doet en je niet stimuleert. Ga dan soms luisteren naar een ander. Daardoor zul je de prediking van je eigen voorganger meer op haar waarde leren schatten en ijveriger worden in goede werken.

Naar een leraar met onbijbelse prediking mag je niet luisteren. Christus zegt: 'Mijn schapen horen Mijn stem. Een vreemde herder zullen zij geenszins volgen; ze zullen voor hem op de vlucht slaan, omdat zij zijn stem niet kennen.'

Bijbel lezen

Niets lijkt gewoner te zijn, zeker in onze dagen, dan een afkeer van Gods Woord. Ons oor is uitermate kieskeurig: het heeft er al snel genoeg van en wil dan niets meer horen. Velen gaan daarom niet meer naar de kerk; anderen gaan slechts zelden. Nog weer anderen denken dat ze zichzelf om Gods wil een zware plicht hebben opgelegd door één keer per week Zijn Woord te gaan horen.

Deze afkeer kan ten dele komen, omdat men steeds dezelfde prediker hoort. Het kan ook zijn dat men dood is voor het Woord. Of men denkt geestelijk volleerd te zijn.

Het wordt anders als men niet alleen Gods Woord hoort maar ook - vergelijkenderwijs - leest. Eentonigheid is niet goed voor een mens. Afwisseling houdt hem waakzaam en levendig. Bijbel lezen en prediking horen, oog en oor in dienst van de waarheid en tot heil van onze ziel gebruiken: dat is een gemakkelijke maar helaas door weinigen beoefende kunst.

Nieuwe lidmaten, het intense luisteren en het ijverige lezen bevelen we jullie van harte aan.

Gemeenschappelijk gebed

Het gemeenschappelijk gebed der kerk bevat een grote zegen. Waar de prediking dient om ons aan te sporen, daar dient het gemeenschappelijk gebed om ons als op vleugels omhoog te heffen tot God en ons in Zijn nabijheid te brengen.

Het is tevens een oefening in onderlinge liefde: men vergeet zichzelf omwille van de ander, voor wie men bidt. Het gebed maakt ons ook los van de wereld, bevrijdt ons van de zonde en heeft de macht onze wil te buigen en te breken en aan Gods wil te laten gehoorzamen.

Deze zegen, die zo nauw samenhangt met de zegen van de belijdenis, moge de jouwe zijn!

Dienen

Vergeet de gemeenschap niet. We bedoelen vooral de gemeenschap, waarin de één de ander bijstaat in zijn nood en armoede, vragen en zorgen. Christus wil dat wij elkaar de voeten wassen en dat de heiligen elkaar dienen.

'Hieraan zullen zij allen bekennen dat gij Mijn discipelen zijt: zo gij liefde hebt onder elkander' (Joh. 13 : 35). Helaas is daarvoor tegenwoordig weinig tijd. Of zegt het gebrek aan onderlinge liefde iets over het gebrek aan (geestelijk) leven? Laat in ieder geval jouw hart gewillig zijn om te dienen.

Pelgrimsbrief

Een onderdeel van de christelijke gemeenschap is ook dat wij elkaar graag opzoeken, zowel in onze eigen woonplaats als elders. Uit dat laatste is de gewoonte ontstaan om in de eerste eeuwen van het christendom gemeenteleden die op reis gingen, 'pelgrimsbrieven' mee te geven. Die droegen ze bij zich, als een soort paspoort, als een teken van het burgerschap van het Koninkrijk der hemelen.

Als jij op reis gaat, voor je werk of studie, dan zou je over zo'n 'pelgrimsbrief moeten beschikken. Laatje pastor of een andere medechristen er een schrijven, voor als je langere tijd elders verblijft. Dan kun je ook daar de gemeenschap genieten.

Op herhaling

We reiken elkaar een laatste middel aan. Heb je als belijdeniscatechisant goed onderricht gehad? Lette je altijd op tijdens de uren, waarin je wegwijs werd gemaakt in de leer van de Schrift en de kerk? Of ben je bang dat de kennis bij je wegzakt? Ik zou je willen raden: ga op herhaling. Hoeveel gelegenheid is er in tal van gemeenten om je te verdiepen in 'de leer, die naar de godzaligheid is.' Dat zal je tot grote zegen zijn.

Ten slotte

Dit zijn allemaal middelen om de zegen van de openbare geloofsbelijdenis te bewaren. Ze staan hier op papier, maar het gaat er natuurlijk om dat ze bij je levensstijl horen. Daarvoor zorgt de Heilige Geest. Hij blaast in onze zielen en vuurt ons aan tot heilige ijver. Dan worden letters, zoals hier in deze handreiking staan, tot een levende en levenwekkende stroom, tot een gezegend instrument in de hand van de Geest. Zonder Hem gaat dat niet. God zegene en helpe ons allen.

H. J. LAM, NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen