Afronding van een proces?

Samenvatting

'De drie synoden van de Samen op Wegkerken zullen zich op 12 december 2003 uitspreken over de vereniging van de drie Samen op Weg-kerken. De feitelijke samenvoeging van de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk kan daarna naar alle waarschijnlijkheid ingaan op 1 januari 2004.' Dat heeft dr. B. Plaisier, scriba van de Samen op Weg-kerken bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst van de triosynode. Daarmee nadert de voltooiing van een kerkverenigingsproces dat meer dan veertig jaar heeft geduurd.

De vereniging komt voor sommige mensen toch nog eerder dan verwacht, aldus de scriba SoW. Hij noemde het evenwel van groot belang om nu een concrete einddatum voor het organisatorische proces te benoemen. Daarmee komt er duidelijkheid voor eenieder en kunnen gemeenteleden, ambtsdragers en kerkelijke vergaderingen zich eenduidig richten op de spiritualiteit en het engagement zoals het vanuit de ene kerk vorm mag krijgen: Plaisier wees op het belang van een duidelijke concentratie voor het gemeenteleven. 'Als het laatste traject van het proces en het einddoel diffuus blijft, onthouden we de kerkleden de mogelijkheid om bewust naar de vereniging toe te leven.'

Het triomoderamen presenteerde in de triosynode de laatste afrondende stappen in het proces van Samen op Weg. Het kerkbestuur hoopt daarmee ook de soms aanwezige apathie ten opzichte van de landelijke ontwikkelingen in Samen op Weg-gemeenten te keren. Doordat er telkens bezwaren werden geformuleerd en er nieuwe tegemoetkomingen werden vastgelegd, groeide de verwarring. De geloofwaardigheid van de kerk in de samenleving heeft te lijden van de interne kerkelijke verwikkelingen. De Samen op Weg-kerken zijn de laatste jaren te veel bezig geweest met zichzelf en moesten te lang hun energie steken in het verenigingsproces. Het triomoderamen hoopt door een heldere route richting te geven aan het kerkelijke en geestelijke leven.

Ds. Plaisier heeft de leden van de synode opgeroepen de tijd die rest tot de vereniging te besteden aan toerusting, bezinning, gebed en gesprek. De kerk heeft met de afronding van het proces van Samen op Weg wel een organisatorische eenheid bereikt op bovenplaatselijk niveau; de geestelijke herkenning en verdieping moet nog verder groeien, aldus de scriba. De komende maanden zal er het nodige materiaal verschijnen om het geestelijke gesprek te stimuleren.

Ds. Plaisier kondigde verder aan, dat leden van het triomoderamen en van het oude deputaatschap Samen op Weg de komende maanden beschikbaar zijn om het gesprek aan te gaan met classicale vergaderingen en kerkenraden. Men geeft daarmee openheid van zaken aan gemeenteleden en ambtsdragers over de afronding van het proces van Samen op Weg. Men is ook bereid het geestelijke gesprek aan te gaan over de eenheid van het lichaam van Christus. Ds. Plaisier kondigde aan dat er verschillende initiatiefgroepen worden gevormd, die beschikbaar zijn om de gesprekken in het land verder te ondersteunen. Voor deze initiatiefgroepen zijn de modaliteitsorganisaties in de afgelopen weken nadrukkelijk uitgenodigd. Deze groepen kunnen de achterban gericht voorlichten en antwoord geven op de specifieke vragen die leven in diverse gemeenten. Ook zal er vanuit deze groepen in samenwerking met het Landelijk Dienstencentrum en de Regionale Dienstencentra informatief materiaal op maat worden gemaakt.

Om het kerkordelijke werk op tijd te kunnen voltooien heeft het triomoderamen de afdeling Juridische Zaken van het Landelijk Dienstencentrum tijdelijk versterkt. Deze afdeling is bezig de laatste ordinanties en generale regelingen te formuleren. Ook worden overgangsbepalingen geschreven om van het huidige kerkrecht soepel in het nieuwe kerkrecht over te gaan. Verder zal de synode dit jaar een naam vaststellen voor de verenigde kerk.' Tot zover een weergave van de woorden van ds. Plaisier.

Moe

Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft in twee recente gesprekken met het triomoderamen sterk aangedrongen deze weg niet op te gaan. Het klimaat in de kerken is momenteel zodanig dat het agenderen van deze beslissingen onverantwoord is. Dat schrijven we niet uit een zucht tot dwarsliggen - want ook in kringen van de Gereformeerde Bond zijn we de eindeloze vergaderingen, de dreigende spanningen en de op de loer liggende polarisatie moe. Wij verlangen ernaar om onze energie te steken in de toerusting van de gemeenten, in het dienen van de kerk op de plaatsen waar wij nodig zijn, in het getuigenis aan de samenleving aangaande de dienst aan God. Wij vrezen dat de ingeslagen route ons verder van het doel zal brengen: een belijdende volkskerk in ons land.

Niettemin willen we ook de positieve punten uit de toespraak van ds. Plaisier benoemen. Hij heeft aangegeven dat gewerkt wordt aan de vormgeving van een 'belijdende missionaire kerk'. Daar willen we hem - beter: het triomoderamen, de synode - op aanspreken. Een kerk die zegt Christus te willen belijden, zal in gehoorzaamheid aan Zijn Woord en wet, ook gestalte geven aan de kerk. Dat schept verplichtingen inzake het spreken over belijdenis en ambt, verbond en doop, huwelijk en eredienst. Belijden is niet vrijblijvend, maar voltrekt zich in overgave en gehoorzaamheid. Het missionaire schept ook verplichtingen inzake de dienst aan de wereld met het Woord en de daad, waarin de Heiland der wereld ons voorging en waarin alle volken en culturen in aanraking moeten komen met Zijn heerlijkheid.

Het triomoderamen gaat op bijeenkomsten van classes, andere ambtelijke vergaderingen en groepen voorlichting geven. Laat daar duidelijk mogen worden in welke zin de verenigde kerk belijdend en missionair is. Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond wijst hierbij op de uitgave Voor de goede orde. Om een bijbels en confessioneel verantwoorde kerkorde. Als de kerk aan de basis het gesprek wil voeren, zal dit meer in dienen te houden dan het duidelijk maken welke ruimte er voor iedereen is. Het zal moeten gaan om een werkelijk gesprek over de betekenis van de belijdenis, over het kerk-zijn. Het hoofdbestuur roept daarom de kerkenraden en gemeenteleden op de uitnodigingen te aanvaarden, met de

kerk het gesprek te voeren en zo duidelijk te maken wat er in de gemeenten leeft. Dat dient vooral de scriba van de SoW-kerken te weten, zei ter synode drs. C. P. van Dijk in ander verband. Laat hier een geestelijk klimaat zijn om elkaar echt te ontmoeten, te bevragen. Wanneer deze gesprekken niet goed zullen zijn, zal duidelijk worden dat de voorgestelde route tot averij leidt. En dat wil hopelijk niemand.

Het triomoderamen heeft ook aan het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond gevraagd mensen te leveren voor de vorming van initiatiefgroepen die voorlichting gaan geven. Tijdens onze ontmoeting hebben wij geantwoord dat dit afhankelijk is van de voorwaarden voor participatie. Het maakt immers nogal uit of iemand daarin de mogelijkheid heeft om zijn eigen standpunt te verwoorden of niet.

Inmiddels heeft een schrijven van het triomoderamen ons duidelijk gemaakt dat kritische solidariteit met de weg die het triomoderamen voorgesteld heeft - een versnelde route naar de fusie - hierbij vereist is. Dat betekent dat het hoofdbestuur aan de vooravond van de triosynode concludeerde en besloot dat deelname voor ons onmogelijk is.

Geestelijke verdieping

Het feit dat ds. Plaisier het voorstel van ds. J. de Visser waarin de gefuseerde kerk zou gaan samenwerken met degenen die de Hervormde Kerk voortzetten, een onbegaanbare weg noemde, onderschrijven wij. Een plan waarin de Hervormde Kerk opgedeeld wordt als middel om nieuwe scheuringen te voorkomen, staat op gespannen voet met de ecclesiologie die in kringen van de Gereformeerde Bond gemeengoed is. Juist daarom blijven we voor het unievoorstel - dat scheurin- • gen in de kerken voorkomt! - opteren. De komende weken hopen we in de Waarheidsvriend dit voorstel nader toe te lichten.

Reëel is evenzeer dat de SoW-scriba de slijtage benoemt, die het gevolg is van de lange weg. Voorstanders van kerkelijke eenwording zijn dat voor een aanzienlijk deel niet vanuit de bevlogenheid die er tijdens 'Pinksteren 1961' was, maar omdat men de discussies moe is. Dat kan geen basis zijn voor een dergelijk ingrijpend besluit.

Grote zorg hebben wij over de woorden van ds. Plaisier dat de kerk met de afronding van het proces van Samen op Weg wel een organisatorische eenheid op bovenplaatselijk niveau bereikt heeft, maar dat de geestelijke herkenning en verdieping nog verder moet groeien. Benoemt hij daarmee niet eerlijk wat altijd vanuit hervormdgereformeerde kring gezegd is? Reformatie kan niet door reorganisatie plaatshebben. Een eenwording die opkomt uit een plurale visie op veel wezenlijke punten, zal niet tot meer eenheid leiden. Kerkelijke eenheid is gekwalificeerde eenheid: in de Heere, in de eenheid van het ware geloof.

Ds. Plaisier zegt ook dat doordat er telkens bezwaren werden geformuleerd en er nieuwe tegemoetkomingen werden vastgelegd, de verwarring gegroeid is. Is dat terecht? Ligt de oorzaak van de verwarring niet in het voorbijgaan aan wat de belijdenis van de kerk ons leert, op wezenlijke punten? Denk alleen aan de chaotische novembervergadering van de triosynode, waar bleek dat inzake het huwelijk de vragen van onze cultuur veelal domineren boven het luisteren naar de Schrift. Hier ligt de wortel van de verwarring.

Democratisch proces

Ds. Plaisier heeft in het laatste nummer van Kerkinformatie Samen op Weg het meest democratische proces van de twintigste eeuw genoemd. Afgezien van de waardering van democratie in kerkelijke besluiten, verdient deze uitspraak kritisch kerkelijk zelfonderzoek. Ds. H. J. Jansen (classis Emmen) vroeg vorige week om het terugbrengen van de triosynode tot zestig leden: 25 hervormd, 25 gereformeerd en tien luthers. Wie stelt democratisch tot besluiten te komen, moet zich er naar mijn mening ook voor beijveren de dominantie van de lutheranen eindelijk eens terug te brengen tot redelijke proporties. En dan hebben we het nog niet eens over de ledenaantallen en kerkelijke betrokkenheid in de diverse hervormde classes, van Edam tot Harderwijk, van Alblasserdam tot Sneek.

Het triomoderamen heeft een jaar van bezinning en gebed aangekondigd.

Laat het een jaar mogen worden van ootmoedige schuldbelijdenis, van bekering tot de gehoorzaamheid aan God en Zijn Woord, een jaar dat ons allen dichter brengt bij Christus, die de Weg, de Waarheid en het Leven is.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen