Volmacht in de voordracht als toedracht [3]

Voordracht

Betrokkenheid op God en de mensen van deze tijd houdt dan ook een grondige kennis van het huidige levensgevoel in. Dit betekent tegelijkertijd een wezenlijk staan en gaan voor het aangezicht van God, waarbij we in de eerste plaats voortdurend en niet aflatend zélf zullen worden gerechtvaardigd als goddeloze. Dit chronisch genadebehoeftig zijn van de prediker peilt het goddeloos zijn tot in de dieptebeelden van het godloos zijn van vandaag, waarbij de maat van de goddeloosheid wordt vervuld tot in de empirisch opzicht kennelijke en kenbare afwezigheid van God. Ook de prediker is opgenomen in de los-van-God-beweging sinds de Verlichting. Ook hij kan daar niet omheen. Integendeel, hij gaat daar dwars dóórheen. Juist hij draagt de witte plekken en de schaduwen van deze overbelichting van de Verlichting in en op zijn ziel. Maar hij is daar door heen gegaan tot op God! Als een wonder van genade van de eenentwintigste eeuw.

Dit laatste garandeert een hernieuwde omgang met God. De vroomheid van alle tijden krijgt opnieuw zijn beslag in een postmodern mens, te weten de voorganger. En zodoende is hij zijn gemeenteleden een slag voor. Blijkbaar is hij van hetzelfde slag en kennelijk toch een volle bijbelse slag anders! En gaandeweg betrekt hij zijn gemeente in de gang van het evangelie bij God en Jezus Christus, Die gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid dezelfde is. Het gaat er ten diepste om dat we vandaag de NAAM Jahwe spellen met de letters van het alfabet van deze tijd, waarbij het vocabulair van een voorbije tijd voor ons transparant wordt tot op heden. Ondertussen een nieuwe taal formulerend, waarin de oude taal van de voorgeslachten is opgenomen en meegenomen. Want betrokkenheid op God en mensen vraagt en geeft ook betrokkenheid op de kerk der eeuwen. Continuïteit is hier van wezenlijk belang.

Deze continuïteit ten aanzien van de spiritualiteit vereist wel de nodige flexibiliteit in de voorhanden context van deze tijd. Een tijd waarin het auditieve (hoorbare) kennelijk in mindering wordt gebracht op het visuele (zichtbare). Onze gemeenteleden hebben tv, of anders wel het RD of het ND, waarin ook zoveel mogelijk beelden moeten worden gebracht om vandaag zichtbaar en verifieerbaar te kunnen overleven. Dit noopt ons als predikers een omslag te maken van het auditieve naar het visuele in die zin dat we in zekere zin weer 'zieners' zullen worden gelijk de profeten van weleer en Johannes op Padmos. En daarbij was hun 'zien' toch eigenlijk de diepste verwoording van het Woord van God. Het zien van de heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus doorzag en doorziet de tijd en de mens van deze tijd. Deze weet zich doorzien en kijkt onwillekeurig mee in de richting van God. 'Abholung' in beeldrijke taal, die de beelden van vandaag kruisen, neerhalen en weghalen om het beeld Gods in mensen van vandaag te herstellen, ziende op Jezus. Aan de verzadigde cultuurbeelden voorbij, geeft de bediening der verzoening perspectief tot op God in een onverzadigbaar verlangen om ten diepste en ten laatste verzadigd te worden met Zijn beeld.

Beeldend vermogen

Spurgeons beeldend vermogen was ongetwijfeld het meest opvallende kenmerk van zijn manier van preken. In zijn preken komt herhaaldelijk het woord 'imagination' (verbeelding/ voorstelling) voor, wat bepalend moet worden genoemd voor wat ik zou willen noemen zijn visuele retoriek (beeldende welsprekendheid). Wat hij 'zag', dat liet hij ook zijn hoorders 'zien', gelijk de 'zieners' in het Oude en Nieuwe Testament. De grootste predikers in de geschiedenis van de kerk waren begaafd met verbeeldingskracht. Dit bewaart trouwens voor verbeelding! Daarbij waren ze nooit theatraal, maar op een eminente wijze dramatisch. Er ontwikkelde zich een 'drama' tussen God en mensen, met een dienovereenkomstige dramatische afloop in positieve of negatieve zin.

Maar er gebeurde te allen tijde en in ieder geval wat!

Ik wil maar zeggen: dit visuele aspect is eigenlijk zonder meer gegeven met het authentieke Woordgebeuren, waarbij Gods volmacht zich vertaalt in een dienovereenkomstige toedracht van God naar mensen van vlees en bloed. Dit visuele aspect van de Woordverkondiging zal opnieuw gehonoreerd en geïnterpreteerd (vertolkt) dienen te worden in ons visuele tijdperk om wezenlijk te komen tot restitutie (herstel) en renovatie (vernieuwing) van het auditieve element, zodat het Woord in al zijn volheid wordt gehoord en de postmoderne mens in en buiten de kerk er weer wat in ziet (!) en hopelijk alles. Ook al omdat hij zich nu gezien en zó gehoord weet door de Onzienlijke in Zijn Woord! Niet voor niets zeggen we in onze spreektaal 'kijk!' ter inleiding op wat we willen gaan zeggen. En in de Bijbel worden herhaaldelijk de inleidende woorden 'en ziet!' gebruikt als de spreker met beeldende woorden iets gaat zeggen.

Daarbij zal de interactie tussen prediker en hoorder optimaal zijn in die zin dat de prediker niet boven hem staat, maar naast hem staat. Alleen zó wordt het inspirerende verkondigde Woord merkwaardigerwijze ook mede 'geïnspireerd' door de impulsen die er van de hoorder uitgaan. De reactie van de hoorder wordt opgenomen in de actie van het Woord, dat toegespitst en toegepast het laatste woord zal hebben, waarbij de monoloog zich hult in het gewaad van de volgehouden en volhardende dialoog. Volmacht in de voordracht als toedracht van Godswege, waarbij alle menselijke bewegingen zijn opgenomen. U mag doceren, als u maar nooit docetisch (in verband met de leer dat Jezus een schijnlichaam had) wordt!

Wees natuurlijk

Het moet ook van het hoogste belang worden genoemd dat een existentiële (wezenlijke) spanning in de preek mee vibreert (trilt) en resoneert (klinkt).

Zonder onszelf te preken mogen onze mensen best merken dat ook wij o zo kwetsbaar zijn en soms ontstellend moedeloos. Juist zó staan we naast hen. Heel die vermoeidheid en cultuurmoeheid van onze postmoderne tijd slaat immers ook door ons heen! Laten we ons niet groter of sterker houden dan we zijn. We hebben het ook maar van horen zeggen en we mochten en mogen er af en toe wat van zien. En als Gods vriendelijk aangezicht over ons niet licht, dan hebben ook wij geen zicht. En zonder genade zijn ook wij als predikers nergens. Wie dan toch ergens nog wat wil zijn of wat wil voorstellen, die vervreemdt zijn hoorders van zich. Maar 't is toch eigenlijk onvoorstelbaar dat we vandaag nog wat zouden willen voorstellen zonder God! Dan zijn we echt uit de tijd en rijp voor het museum, om niet te spreken van een mausoleum (praalgraf)- Parmantigheid is uit de tijd en werkt dus averechts, zowel naar links als naar rechts. Wie met zichzelf komt, komt zichzelf tegen vandaag. De voordracht van de preek behoort dan ook natuurlijk te zijn: niet onnatuurlijk, geaffecteerd of geïmiteerd.

Wanneer dit laatste het geval was, dan verloor volgens Spurgeon de prediker het recht om geloofd te worden, zowel als het recht, dat er naar hem geluisterd zou worden ('Be natural, be natural, be natural evermore. An effectation of voice, or an imitation of the manner of Dr. Silvertongue, the eminent divine, or even of a well beloved tutor, will inevitable ruin you' - ('Wees natuurlijk, wees natuurlijk, wees altijd natuurlijk. Een op effectbejag uit zijnde verdraaiing van de stem, of een nadoen van de manieren van Dr. Zilvertong, de uitnemende godgeleerde, of zelfs van een zeer geliefde leermeester, zal u onvermijdelijk ruïneren').

Wees ook open voor de inspiratie van het moment. Leg niet alles van tevoren vast, want dan legt u uzelf vast en de Geest aan banden.

Toedracht

Het gaat immers om prediking 'in betoning van Geest en krachf (i Kor. 2 : 4). De Engelsen spreken in dit verband graag van 'unction and power'.

Zalving is onontbeerlijk! En, zegt Lloyd-Jones, 'if there is no power, there is no preaching' ('Als er geen kracht is, is er geen prediking')! Het koninkrijk van God is immers 'niet gelegen in woorden, maar in kracht' (i Kor. 4: 20)! In authentieke prediking handelt God! Paulus zegt het zó: 'Ons evangelie is

onder u niet alleen in woorden geweest, maar ook in kracht, en in de Heilige Geest, en in veel verzekerdheid' (i Thes. i: 5). Er zal passie (bewogenheid) zijn en compassie (medelijden). Want het gaat om God en het gaat om mensen! Een laatste ernst zal latent (onzichtbaar) present zijn. Het bekende woord van de Engelse prediker Richard Baxter klinkt uit een lang vervlogen tijd en zo een beetje uit de tijd, maar mag intijds en zo ook eigentijds opnieuw 'spirit 1 krijgen: 'I preached as never sure to preach again and as a dying man to dying men' ('Ik preekte alsof ik er zeker uan u; as dat ik nooit weer zou preken, en als een stervende man tot stervende mensen'). Ook vandaag zal de prediker 'bekleed' zijn met de Geest. De volmacht komt dan tot uiting in de toedracht van Godswege over eigentijdse wegen van en naar hedendaagse mensen. Wie het hart niet raakt, zal al gauw het oor vermoeien, zeker vandaag!

En daarom zullen we ervoor waken dat onze prediking zich automatisch of mechanisch voltrekt. Want de prediker is méér dan 'instrument'. Van Spur-geon werd gezegd dat het er soms op leek of hij zijn hoorders 'boetseerde' tot een nieuwe mens in Christus Jezus.

Dan was er iets van de gloed en de glans van de apostel Paulus, die zeer wel wetend dat het 'wederbarend' werk ten diepste alleen aan en van de Heilige Geest is, nochtans in déze Geest stelde: 'Mijn kindertjes, die ik wederom arbeide te baren, totdat Christus een gestalte in u krijge' (Gal. 4 : 19). Helmut Thielicke zegt van Spurgeon: 'Einer Zeit wie der unsere tate es gut, bei diesem Manne in der Schule zu gehen. Denn unsere Predigt ist weithin zwar korrekt, sie ist exegetisch 'legitim' und handwerklich sauber; aber sie ist auch merkwürdig tot und ohne ansteckende Kraft' ('Het zou een tijd als de onze goed doen bij deze man in de leer te gaan. Want onze prediking is over het algemeen genomen weliswaar correct, ze is exegetisch "legitiem" en vakmatig gezien zuiver; maar ze is ook merkwaardig dood en zonder aanstekelijke kracht').

Gebedstijd

En daarom ten slotte, maar niet het minst: wie zijn preek voorbereidt, zal eerst zichzelf voorbereiden. Onvoorbereid God ontmoeten, is erg. Onvoorbereid onze mensen ontmoeten, is nog erger, want dan slepen we hen mee in ons verderf. 'Kan ook een pastor zalig worden? ' De weg door de Schrift is er een van 'oratio, meditatio et tentatio' ('Gebed, overdenking en aanvechting') - naar een woord van Luther. Dit geldt ook van de weg van de Schrift naar mensen. De in zijn tijd altijd overbezette John Wesley zei vaak dat hij niet veel van een prediker verwachtte, die niet iedere dag vier uur bad. Vandaag zeggen we dat het in dezen niet gaat om de kwantiteit maar om de kwaliteit van de gebedstijd, maar vier minuten is wellicht te weinig!

Van het hoogste belang is in dit verband ook de inventio (het vinden) van de preektekst en wat daarvan de relevantie (betekenis) is voor mensen van vandaag. Inventie en relevantie bepalen de volmacht als toedracht waarbij het Woord vlees wordt bij en in mensen van vlees en bloed. Wie het

Schriftwoord zélf uit Gods mond heeft gehoord, verwoordt dit Woord als van-zelf in Zijn Geest.

Of zoals Jay E. Adams zegt in zijn boek 'Pulpit Speech': 'Experience brings a certain authenticity to what one says... and usually evokes a sympathetic response' ('Ervaring geeft een zekere echtheid aan wat iemand zegt... en brengt gewoonlijk een sympathiserende reactie te weeg').

Het 'Alzo spreekt de HEERE!' is wezenlijk bepalend voor de Godsspraak én het spreken over God in deze tijd. Het geheim van Spurgeons prediking was het geheim van zijn leven: 'I always have a sweet communion with Jesus... minute by minute, moment by moment, somehow or other, my heart must commune with my God' ('Altijd heb ik een zoete gemeenschap met Jezus... minuut voor minuut, moment voor moment, op de een of andere manier, moet mijn hart gemeenschap hebben met mijn God'). Broeders, laat Christus transparant in ons worden, en wij hebben gepreekt!

C. A. VAN DER SLUIJS, ROTTERDAM

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen