Gerd Theissen, 0e godsdienst van de eerste christenen - een theorie over het oerchristendom. Uitgave Agora, Kampen, 432 blz. ISBN 903910827, € 59,90.

De taak/Mm de godsdienstwetenschap is de godsdiensten in kaartte brengen en eventuefel te bezien welke gemeenschappelijke verschijnselen er in de diverse religies bestaan, zoals offers, riten, gebeden, etc. Eén van de eerste problemen is wat we onder godsdienst verstaan. De definitie van Theissen luidt: 'Godsdienst is een systeem van culturele tekens dat levenswinst belooft door beantwoording aan een laatste werkelijkheid'. De hoogleraar Nieuwe Testament schrijft zich niet te willen uidaten over de vraag of en in welke betekenis een laatste werkelijkheid bestaat. Het is de éne invalshoek van dit diepgravende werk: het accentueren van de uiterlijke en zichtbare aspecten van een godsdienst (de optiek van buitenaf). Bij zo'n beschrijving spelen de eigen vooroordelen een belangrijke rol.

Bijna altijd is te bespeuren of de auteur zelf christelijk is of agnost.

Dit dilemma wil Theissen doortrekken met ruimte te geven aan de theologie die de oerchristelijke godsdienst ook vanuit de openbaring bestudeert (de optiek van binnenuit). Het einddoel is een synthese van beide invalshoeken. Hij schept het beeld van de oerchristelijke godsdienst in de vorm van een prachtige kathedraal van tekens, gebouwd op grond van religieuze ervaringen om God te vereren. Je kunt deze kathedraal als toerist bezoeken zonder deel te nemen aan de eredienst. Men kan er ook in participeren. Theissen behoort tot de mensen die in deze kathedraal ook preken en bidden: de oerchristelijke godsdienst moet geplaatst worden in het raam van de lofzang op God.

Dit synthesedenken doortrekt heel het boek. Hij vindt het bv. onwaarschijnlijk dat Jezus zich heeft geïdentificeerd met een vastgelegde rol als Verlosser en Heiland. Maar tegelijk ontkent hij niet de vergoddelijking van Jezus na Pasen op grond van een dynamiek die inherent was aan het joodse monotheïsme. Interessant is zijn beschrijving van begrippen als naastenliefde, ootmoed, wijsheid binnen het referentiekader van het jodendom en de vitalisering en herijking van deze themata binnen het oerchristendom.

Aan het oog van de geïnteresseerde lezer trekt een bonte optocht van boeiende lectuur voorbij. Men zal zich niet bekocht voelen als men tijd en geld voor de veelkleurige wijsheid van dit werk uittrekt. Wel dient men zich af te vragen of in deze letters een buigen is voor de objectieve waarheden van de Schrift in zijn totaliteit.

J. BROEKHUIS, BARNEVELD

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen