Helderheid in belijden

Hervormd-gereformeerden

Hoewel we begrijpen dat velen SoW willen afronden, heeft deze mededeling van het moderamen anderen diep geraakt. Het unievoorstel had iets van een pleidooi, van een smeekbede om juist in deze fase van toenemende problemen niet door te zetten. Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft daarover de afgelopen maand twee keer zeer intensief met het moderamen gesproken. Ondertussen is het moderamen toch met dit voorstel gekomen. Met zeer veel zorg heeft het hoofdbestuur kennisgenomen van de plannen, temeer omdat er onder ons nu gemakkelijk een verkeerde stemming kan groeien. Een stemming van vervreemding van de kerk, een stemming van bitterheid en boosheid; of zelfs van machteloze boosheid. • * *

Toch zullen we eerlijk en kerkelijk moeten blijven reageren, ook in deze situatie en in deze tijd. We staan ook nu in de kerk voor Gods aangezicht. We zullen ook nu spreken als in Gods tegenwoordigheid. God geve ons juist nu een geest van priesterlijke bewogenheid met heel de kerk. God geve ons een geest van profetische scherpte om de zonden van onszelf en van de kerk aan te wijzen en te bestrijden. God geve ons een geest van koninklijke waardigheid om op waardige en kerkelijke manier te spreken en te handelen.

Bovendien past ons in deze tijd zeer het kleed van de ootmoed. Wij hebben niet moediger beleden. Hoe ver zijn ook wij niet ontzonken aan de volle rijkdom van de religie van de belijdenis. Ons getuigenis van Gods waarheid, ons getuigenis voor en vanuit de belijdenis van de kerk kent vaak zo weinig geestkracht en daarom komt het ook zo slecht over. Laat staan dat we voluit gericht zijn op verbreiding. Dat we onszelf er voor over hebben. Wij hebben niet trouwer gebeden. Hoe vaak stokte onder ons het gebed voor de kerk niet, voor het lichaam van Christus, voor de ambtelijke vergaderingen. We waren en zijn scherp in onze oordelen, maar zeer zwak in onze gebeden.

Wij hebben niet vuriger liejgehad. De liefde voor God en Zijn dienst, voor Christus en Zijn Kerk is gelukkig onder ons aanwezig. Maar soms zo gestold, zo verborgen onder bitterheid en onder kritiek. De liefde is ook in onze gemeenten niet hét kenmerk waaraan hervormd-gereformeerden worden herkend.

Wij hebben niet vaster geloofd. Ook onder ons is de twijfel binnengeslopen. Helder geloofsleven dat rust in Gods beloften voor ons en onze kinderen, voor de kerk, staat onder druk. Levend geloof in de Christus der Schriften troost zich ook in Gods trouw. Hij droeg de kerk in het verleden, Hij droeg ons voorgeslacht. Hij draagt Zijn kerk in het heden en ook in de toekomst. Waar wij nu om verlegen zijn, is: spreken op de hoogte van de Schrift, doorgloeid van geloof, liefde en gebed.

Dilemma

Ondertussen komt de liefde voor de kerk onder grote spanning te staan. Een proces van vervreemding is gaande. Zowel een kerk die breekt als een op deze manier gefuseerde kerk is niet meer de kerk der vaderen voor wier behoud wij hebben gebeden en gestreden. Dat plaatst ons voor een enorm dilemma. De weg die achter ons ligt van Putten - waar in 1992 vooral gepleit is op Gods verbond - tot Amersfoort - waar in 1996 uitgesproken is dat we op de basis van de gerefor-meerde belijdenis op onze post wilden blijven - en van Amersfoort tot nu toe is één lang proces van doordenking en van worsteling. De spanning tussen gereformeerd en hervormd zijn, tussen waarheid en eenheid is groot. We herkennen ons in de spanning van onze vaderen die in 1951, bij de aanvaarding van de hervormde kerkorde, zeiden: 'De voorliggende kerkorde is onaanvaardbaar'. Dat was (ook) zo naar hun diepste overtuiging. Het woord 'gemeenschap' in artikel X bleek onbedoeld vrijheid te laten voor meningen in de kerk die niet in overeenstemming met de Schriften waren. Het apostolaat stond voor het belijden. De kerkorde bracht niet wat men er van had verwacht. Daarom: onaanvaardbaar.

En wij moeten, decennia later, staande in hun spoor, hen gelijk geven. Hoeveel goeds de kerkorde van 1951 ook heeft - ze is een belijdende kerk - , doch haar orde is helaas niet op die wijze gereformeerd, zoals hervormdgereformeerden daar naar uitzien. Ondertussen bleven ze toch op hun plaats.' Ze lieten de kerk niet los. Ze dachten aan Gods verbond, aan Gods trouw! Ze klemden zich vast aan Gods weg met Zijn volk door de geschiedenis. Ze legden gemeenschap aan de belijdenis ook uit als 'in overeenstemming met' de belijdenis.

De synode moet ook nu begrijpen dat wij met de kerkorde voor de SoW-kerken véél meer moeite hebben dan met

de orde van 1951. In vele toonaarden is dat uitgesproken. Daarom kan het moderamen van ons toch niet verlangen dat wij ineens voor zijn? Hervormd-gereformeerden die in de lijn van hun vaderen staan, zullen voor deze kerkorde niet kunnen stemmen. Wij missen vooral een werkelijk bijbels-theologische visie op de kerk. Vier typen gemeenten in één kerk naast elkaar. Noties als verbond, ambt, sacrament en huwelijk zijn in vergelijk met de hervormde kerkorde 'omgeschreven', niet in klassiek-gereformeerde zin, maar vooral in moderne zin.

Nu spreken wij nog niet over elkaar tegensprekende elementen: aan de ene kant de Dordtse Leerregels aan de andere kant de Leuenberger Konkordie. Weliswaar heeft de konkordie niet de status van belijdenisgeschrift, zoals de leerregels van Dordt dat wel hebben. Maar toch heeft de konkordie, naar sterk te vrezen is, een nivellerende werking naar de inhoud van het belijden der Leerregels toe. De crisis van de kerk is diep. En toch heeft het hoofdbestuur in Amersfoort gezegd dat we ook nu geen andere weg voor ons zien dan op onze post blijven. Een pleidooi op Gods verbond, een beroep op Gods genade en ontferming, doen we in vreze en beven. Toen. Vandaag. Morgen.

Unie

Is ondertussen het unievoorstel van de kerkelijke tafel? Dat lijkt mij zeker niet het geval te zijn. In gesprekken met het moderamen van de synode hebben wij aangegeven het unievoorstel een betere, een waardiger weg te vinden in de situatie van vandaag. We zijn niet uit op desoriëntatie, destructie en verwarring. We willen niet weg uit de hoofdstroom van de kerk. Het gaat ons niet om een belijdeniskerk in de strikte zin van het woord. We weten ons verantwoordelijk voor het geheel van de kerk. Juist daarom pleiten we er voor om in de vorm van een moratorium het unievoorstel te gebruiken. Een zodanig besluit is meer de kerk waardig dan een haastig voortgezette fusie, met alle effecten van vervreemding van dien.

Ondertussen zijn we de afgelopen maanden in de noodzaak van een unie i.p.v. een fusie zeer versterkt:

1. Het unievoorstel is het enige voorstel dat momenteel scheuren kan voorkomen.

2. De unie- of federatiegedachte is weliswaar meerdere keren aan de orde geweest maar nooit in alle openheid grondig behandeld.

3. Door de wijze waarop gereageerd is op het unievoorstel. Is dit de sfeer die ons te wachten staat in de toekomst? We zoeken de kerk niet te verwoesten, we willen haar niet stukmaken. We willen juist voor grote averij bewaren. We vragen moderamen en synode om deze intentie te horen.

4. We zijn zeer verontrust over het rapport dat in de Gereformeerde Kerken is aanvaard: 'Een proces van vervreemding? ' Wij weten ons vervreemd wanneer een kerkverband op deze wijze zijn identiteit beschrijft. Wij beleven hier diepe confessionele weerstand. Partners die met ons op weg willen, die weten van de weerstanden die er leven, en die toch dit rapport aanvaarden. Uit de ambtelijke vergaderingen van onze eigen kerk klinken geen proteststemmen. Hoe kunnen we belijdende kerk zijn en tegelijk zo'n rapport aanvaarden?

5. Het besluit van 24 november rond de zegening van alternatieve relaties is voor ons een blijvend pijnpunt. We realiseren ons ten volle dat ook onze eigen hervormde synode zeer verdeeld is op dit punt, maar door SoW is dit gebeuren in een stroomversnelling gekomen.

6. Het rapport van de commissie-Van Dijk spreekt in zijn conclusies inzake de inkomsten van de kerk over een verstoorde relatie tussen LDC en het grondvlak van de kerk. Zal die relatie niet nog meer verstoord worden wanneer de fusie binnenkort wordt doorgezet? Het moderamen wil werken aan een herstel van deze relatie door middel van de groepen die het land in gaan, in gesprek gaan met classes, gemeenten en met richtingorganisaties. Maar, vertrouwen laat zich niet zomaar herstellen in anderhalfjaar. Dat 'maken' we niet even. Wij organiseren en regelen de dingen in de kerk niet even. God bouwt Zijn kerk... en pas wanneer we ons samen tot Hem wenden, is er herstel, ook herstel van vertrouwen. We spreken niet om de kerk te dwarsbomen. We zoeken het heil voor de kerk, voor heel de kerk. We spreken in hartelijke liefde voor de kerk, we zoeken het goede voor de kerk. We hopen en bidden dat het schip van de kerk niet breken zal. Het is reeds veel te fragiel. Deze gedachten mogen ons er evenwel niet toe brengen om ons neer te leggen bij de koers die de kerk nu vaart. Kerkordelijke besluiten willen we respecteren. Hoewel, we erkennen dat er een grens is. In de kerk buigen we uiteindelijk niet voor de ordinanties en voor synodebesluiten, maar voor Christus, de Koning van de Kerk. We beseffen dat Christus Zijn Kerk regeert en leidt door de ambtelijke vergaderingen. We belijden dat de kerk meer is dan haar orde. De kerk is daar waar het Woord is, waar het gepreekt wordt, waar de sacramenten bediend worden. Daar vindt tegelijk ook de tucht plaats. Maar, Calvijns denken, gereformeerd denken, betekent dat dit ook doorwerkt in de ecclesiologie, in de leer der kerk, in de belijdenis der kerk, in de orde der kerk.

Fusie

Is de kerk niet voldoende tegemoet gekomen aan de bezwaren vanuit hervormd-gereformeerde kring? Keer op keer is de kerkorde aangepast. Andere aspecten zijn in de ordinanties geregeld. Inderdaad, wij geven dat graag toe. De synode is aan hervormd-gereformeerden tegemoet gekomen. Maar, in dat laatste blijft de pijn zitten, in de tegemoetkoming. Het uitgangspunt was onhelder, was onvoldoende gereformeerd. En het vertrekpunt blijft ons de jaren door achtervolgen. Het was een uitermate goede keuze dertien jaar geleden om niet bij een lege huls te beginnen, maar te gaan werken aan een belijdende kerkorde. Ondertussen bleken vele aspecten van het belijden van de kerk afgezwakt en bijgeschaafd. De voorbeelden daarvan zijn: huwelijk, ambt, de visie op de kinderdoop. Het karakter van de kerk der Reformatie, belijdende volkskerk, wordt ernstig aangetast. Meer dan eens is dat in confessionele en hervormdgereformeerde kring gezegd. Maar, ten diepste voelen wij ons momenteel een roepende in de woestijn. Nu de fusie afronden lijkt ons zeer onverstandig. Straks is een eenheid in structuren bereikt, zonder dat er een geestelijke eenheid in Woord en belijdenis is. Wat is dan de vrucht... de zegen van dit proces? De kerk, ook de eenheid van kerken, kan geen maakwerk zijn. Overigens ook een unie, of georganiseerde weerstand tegen de fusie kan en mag geen maakwerk zijn. We bidden om Godsvertrouwen, om geduld, om genade en om wijsheid. Het lijkt ons de meest geëigende weg dat kerkenraden die menen dat de fusie op deze wijze niet kan dat laten weten aan de classes en aan de synode.

Het lijkt onmogelijk dat het moderamen van de synode nu kan verwachten van hervormd-gereformeerden dat ze voor de fusie zullen zijn. Dan zou al het verzet, en dan zouden al de bezwaren tegen de voorliggende kerkorde uit het verleden niets waard zijn. Daarom hebben wij ook aan het moderamen gevraagd de hervormd-gereformeerde beweging niet tegen elkaar uit te spelen. Daar is niemand bij gebaat, in elk geval de kerk zelf niet.

We doen een beroep op haar ambtelijke zorg voor al haar gemeenten, op haar verantwoordelijkheid om op geestelijke manier leiding, te geven, om de kerk te bewaren voor uiteenvallen, om de kerk terug te leiden naar helderheid in belijdenis en getuigenis. Hoe kan de kerk weer leven en bloeien? Laat ze in trouw aan haar Heere 'nee-zeggen' tegen een geest van dwaling, levend vanuit het kruis. De plaats van oordeel én van behoud!

G. D. KAMPHUIS, AMSTELVEEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen