Een belofte voor vandaag

De redactie van de Waarheidsvriend vroeg mij over acht jaar 'paars' te schrijven. Ik heb de nodige aarzelingen moeten overwinnen. Deze aarzelingen kwamen voort uit het feit dat ik me als predikant wel betrokken weet bij de politiek, maar geen politicus ben en van de zijlijn meekijk. Mijn politieke betrokkenheid geef ik gestalte in een concrete keuze voor een partij. Meer dan 27 jaar ben ik lid van een politieke partij. In onze hervormde kerk zijn velen beducht voor een dergelijke concrete keuze van een predikant, vandaar mijn tweede aarzeling. Partijpolitiek mag in dit artikel niet tot uitdrukking worden gebracht. Ik zal me hiervan onthouden. Echter, die concrete keuze voor de partijpolitiek heeft voor mij te maken met het feit dat ik niet burger van twee werelden wil zijn. Wat ik verkondig als dienaar van het Woord, moet in de praktijk van het leven toegepast worden, niet alleen in de kerkelijke, maar ook in de burgerlijke gemeente cq. Ook in de provinciale en landelijke politiek. Grote waardering heb ik voor politici die in hun beleid naar de stem van God willen luisteren. Zij hebben onze voorbede zeker nodig en wat mij betreft zouden voorgangers desgevraagd adviezen aan politici kunnen geven.

Enkele dagen voor het schrijven van dit artikel heeft minister-president Kok het ontslag van zijn kabinet aangeboden. We leven met een demissionair kabinet. Zes jaar geleden schreef de historicus Henri Beunders dat Nederland na Srebrenica niet meer hetzelfde is. Het tijdperk van 'vrijheid' en 'blijheid' zou een gepasseerd station zijn, omdat in Srebrenica bleek dat we de wereld niet in de vingers hadden. Het heeft zes jaar geduurd, voordat politici hiervan overtuigd werden door het NIODrapport. Geestelijke termen, zoals geweten en gewetensnood, hoor ik. Het klinkt als een soort belijdenis. Maar in de woorden die ik verneem, ontbreekt de lijn naar boven, naar God. Het geeft weer hoe geseculariseerd onze samenleving is. David beleed na de rapportage van de profeet Nathan zijn zonden voor God en de samenleving.

Zegen en vloek

Laat ik met de zegen beginnen. Het zou mijnerzijds niet eerlijk zijn om niet dankbaar te zijn voor zegeningen die 'paars' heeft gebracht. Veel bewoners van ons land hebben geprofiteerd van de groeiende economie. De meesten kregen de beschikking over een wat groter budget. De staatsschuld verminderde, de werkloosheid werd verder teruggedrongen en de zorg voor gehandicapten werd geïntensiveerd. Ik weet dat wat dit betreft de trend werd voortgezet van de kabinetten, waarin Lubbers het karwei moest afmaken, maar ondertussen werd het wel gerealiseerd. Onze welvaart nam toe en onze positie op de wereldmarkt werd versterkt.

Toch denk ik aan het woord uit Deuteronomium 8 : 11-20: 'Wacht u, dat gij de HEERE, uw God niet vergeet, dat gij niet zoudt houden Zijn geboden, en Zijn rechten, en Zijn inzettingen, die ik u heden gebied; opdat niet misschien... uw hart zich verheffe, dat gij vergeet de HEERE, uw God... Maar indien het geschiedt, dat gij de HEERE, uw God geheel vergeet en andere goden navolgt, en hen dient, zo betuig ik heden tegen u, dat gij voorzeker zult vergaan'. Waar was de dank aan God voor Zijn zegeningen? Kunnen wij vandaag niet verwonderd zijn over de verdraagzaamheid van God? Hier stuit ik ook op een van de raadsels van God. Raadsels zijn er in rampen en ziekten. Hier is het raadsel van Gods verdraagzaamheid. Geeft Hij ons nog de tijd om ons te verootmoedigen en tot Hem terug te keren?

Een gezonde economie is nodig voor een goed functionerende samenleving. De 24uurseconomie is in de laatste jaren bevorderd. Hierbij dreigt de mens slaaf te worden van het systeem dat hij zeifin werking heeft gezet. De zondagsrust kwam opnieuw onder druk te staan. Het ging hierbij om de individuele vrijheid die een mens moest krijgen om te winkelen wanneer het uitkwam. Dit zou het zakenleven en zo de economie bevorderen. Een dergelijke keuze heeft gevolgen voor mensen die een andere, op de Bijbel gegronde, keuze maakten. Dit aspect telde niet. Een mens mag toch geen slaaf willen worden van het werk!

Groei met schaduwkanten

Het is een zegen als er werk is, zodat de arbeider zijn loon mag ontvangen. Aan die economische groei zitten echter meer schaduwkanten. De milieuproblemen zijn er niet minder op geworden. De zorg voor een gezond milieu is ook een roeping van de kerk, maar de grote vertaalslag wordt in de politiek gerealiseerd. Economische groei hangt samen met het besteedbare inkomen dat moet groeien. Arbeid is een van de grote kostenposten geworden bij geleverde producten met het gevolg dat de laatste tijd meer arbeidsplaatsen verdwijnen en de productie verplaatst wordt naar landen waar arbeidskrachten goedkoper zijn. In onder meer Polen, Roemenië en derdewereldlanden zijn arbeidskrachten goedkoper. Ik vrees dat deze trend zich door zal zetten.

In de afgelopen jaren kwamen de tweeverdieners meer in beeld. Gelet op de kosten van een gezin, is het voor één kostwinner moeilijk om met één salaris de zaken financieel rond te krijgen. Begrijpelijk dat in een gezin de vrouw ook betaald werk gaat doen. Echter, hier kan een grote schaduwkant aan zitten. Als ouders kunnen we onze primaire taak verwaarlozen: de vorming van onze kinderen tot mensen. Ik ga niet in op een aantal vragen met betrekking tot wat God doet en onze verantwoordelijkheid in de opvoeding. Wel constateer ik nogal eens gestreste tweeverdieners.

Het blijkt nu reeds dat hier in onze maatschappij veel scheef zit. Prof. dr. G. de Lange, orthopedagoog, schreef: 'Ik wil iedereen op het hart binden; laatje baby en peuters niet over aan andere en te veel verschillende verzorgers. Het ontneemt de continuïteit in de veiligheid, een sfeer van wederkerige betrokkenheid tussen moeder en kind. Een moeder zou vooral tijdens de eerste vier levensjaren van haar kinderen continu stand-by moeten zijn.' De Nijmeegse hoogleraar prof. dr. Riksen schreef naar aanleiding van een onderzoek in Amerika, waarbij meer dan 1000 kinderen betrokken waren, dat kinderen die lang op een crèche verblijven een groot risico op afwijkend gedrag lopen. De conclusie van haar artikel was dat opvoeden nergens beter kan dan thuis. De effecten van emotionele verwaarlozing zijn diepgaand en verstrekkend en nooit echt te herstellen. Sommige politieke partijen stellen in hun verkiezingsprogramma voor per gezin een gezinsbudget te geven, zodat ouders die ten behoeve van de opvoeding van hun kinderen kiezen voor het eenverdienerschap hiervoor de mogelijkheid krijgen.

Individualisering

De mens kreeg ruimte om zich te ontplooien. Hier zit zowel een positieve kant als een negatieve kant aan. Voor mij is het positieve omgeslagen in het negatieve.

Het heeft het zondige ego van de mens versterkt van ikke... ikke... Waar is zorg, gastvrijheid, inschikkelijkheid, trouw? Ik leef in een plaatselijke samenleving waar de genoemde noties nog behoorlijk hoog in het vaandel staan en ik zie er de zegen van. De andere kant is de vereenzaming van mensen. Een van de uitwassen van de individualisering is het recht van de vrouw tot het laten verrichten van abortus in een laat stadium van de zwangerschap. De beschermwaardigheid van het prille leven dat zich niet kan verdedigen, wordt opgeofferd aan de beslissingsvrijheid van de mens die verantwoordelijk blijft voor haar/zijn daden. Over verantwoordelijkheid wordt nauwelijks gesproken.

Hetzelfde geldt voor de verruiming van de wetgeving met betrekking tot het levenseinde. Nu wordt in politiek Nederland al over de pil van Drion (de zogenoemde zelfdodingspil) gefluisterd en wat nu gefluisterd wordt, komt over enkele jaren op de politieke agenda. Dit heeft de geschiedenis ons geleerd.

Genotscultuur

Elke behoefte moet bijna direct bevredigd kunnen worden. Dit is niet alleen te zien in luxe en welvaart. Gezondheid is het hoogste goed geworden. De angstvoor een leven waarin niet meer genoten kan worden, is groot. Deze genotscultuur is de afgelopen jaren bevorderd. De grote uitgaanscentra werken als een magneet op onze jongeren. Het leven begint voor hen pas echt na elf uur 's avonds. De zondagmorgen biedt de mogelijkheid tot uitslapen.

De manier waarop onze overheid door middel van Postbus 51 aids wil voorkomen, stuit mij tegen de borst. Over een monogaam huwelijk wordt met geen woord gerept Het bordeelverbod werd opgeheven. Seks moet overal en op elk moment bedreven kunnen worden.

Schaamteloze reclame moet uitdagend zijn in onze genotscultuur. Enerzijds probeerde men het alcohol- en nicotinegebruik tegen te gaan. Echter, het gedoogbeleid rondom het gebruik van softdrugs werd wel gelegaliseerd. De mogelijkheden om te gokken moesten worden verruimd. In hoeveel gezinnen en levens gaf en geeft dit veel zorgen. Een dergelijk beleid is op z'n minst tweeslachtig te noemen.

Na het creëren van de mogelijkheid tot een samenlevingscontract, een zakelijk alter-

natief voor een huwelijk, kwam er ook de mogelijkheid van het 'homohuwelijk'. De SoW-kerken gaven tot overmaat van ramp, zoals bleek in de besluitvorming rondom de kerkorde, groen licht voor deze wijze van samenleven en sanctioneerden het genomen regeringsbesluit. Over het hoofd werd gezien de grote nood van andersgeaarde mensen die zich aan een gereformeerde schriftopvatting willen houden. Wie zulke mensen spreekt, bemerkt dat zij zich hoe langer hoe meer in de steek gelaten voelen.

Ethisch reveil

Bij het samenstellen van een college van burgemeester en wethouders in Dordrecht deed zich wat merkwaardigs voor. Men wil een plaats inruimen voor een wethouder uit de kleine partijen. Het motief was om weer waarden en normen in de Dordtse samenleving te realiseren. Voor zo'n motiefben ik dankbaar. Het is uiteraard een politiek motief, waarin ik de geestelijke noties mis. Destijds riep minister-president Van Agt al om een ethisch reveil. Het kwam er niet van. De verloedering van de samenleving zette zich door.

Mijns inziens is een oproep tot een ethisch reveil te oppervlakkig. De terugkeer tot normen en waarden hangt samen met de terugkeer tot God. Zou het niet hoog tijd zijn voor verootmoediging voor het aangezicht van de levende God? De vraag komt soms bij me op of de levende God Zich teruggetrokken heeft uit onze West-Europese samenleving. Hebben wij naar de woorden van Deuteronomium 8 niet de toorn van God verdiend? Ik pleit voor zo'n gezamenlijke schuldbelijdenis, verootmoediging. Wie weet, God mocht Zich wenden. Paars heeft gefaald om een Nederland te scheppen waar menselijke, humanitaire waarden, normen vanuit de Bijbel ruimte gaven om God te eren en de naaste lief te hebben als onszelf. Van Dostojevski (1821-1881) is het gezegde: 'Als er geen God bestaat, is alles geoorloofd'.

Paars heeft gefaald, maar het is wel de regering die mede door ons stemgedrag is gekozen. Wie 'paars' beschuldigt, beschuldigt ook zichzelf. Na ruim 120 jaar zien we de woorden van Dostojevski in vervulling gaan. Mr. F. Bolkestein voerde enkele jaren geleden een pleidooi om terug te keren tot het christendom en humanisme vanwege de normen en waarden die de verloederde samenleving zouden kunnen omvormen. Zo'n ethisch reveil is te oppervlakkig. Het gaat in het christendom om Christus, om Zijn persoon.

Leven tussen Pinksteren en Hemelvaart

Wij leven tussen Hemelvaart en Pinksteren. De afscheidswoorden van de Heere Jezus luidden: 'Gaat dan heen, onderwijst al de volken, hen dopende in de Naam van de Vader, de Zoon' en de Heilige Geest, lerende hen onderhouden, alles wat Ik u geboden heb. En ziet, Ik ben met u, al de dagen tot aan de voleinding van de wereld'. (Mattheüs 28 : 18-20) Wie zichzelf en eigen zwakheid kent, weet dat de kracht voor kerkelijk en politiek handelen alleen ligt in Gods Zoon, de Heere Jezus Christus. In het geloof met Hem verbonden is er een heilzame toekomst, hier op aarde, maar in het verlengde daarvan in Zijn eeuwige heerlijkheid. In de woorden uit Mattheüs 28 wordt niet alleen de opdracht tot zending gegeven, maar ook de weg gewezen waarin een samenleving kan leven tot eer van God en heil van de naaste. Wat een belofte, ook voor vandaag: 'Ik ben metu...!'

T. W. VAN BENNEKOM, RIJSSEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen