Heel de kerk

Wat is een unie?

In het unievoorstel staat: 'Het meest kenmerkende verschil tussen de beoogde vereniging en een unie is, dat bij vereniging de drie afzonderlijke kerken opgaan in één nieuwe (verenigde) kerk met een geheel nieuwe kerkorde, terwijl bij een unie de drie afzonderlijke kerken op alle niveaus tot vergaande samenwerking kunnen overgaan zonder dat ze ophouden te bestaan.'

De vereniging, die nu wordt beoogd per 1 januari 2004, houdt in dat de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden alledrie ophouden als afzonderlijke kerk te bestaan. Zij gaan dan op in één nieuwe kerk, de verenigde kerk, die volgens artikel 2 van de concept-kerkorde de voortzetting is van de drie afzonderlijke SoW-kerken.

Bij een unie is het zo dat de drie afzonderlijke kerken wel blijven bestaan. Er komt geen nieuwe kerk naast of in plaats van de bestaande kerken. De unie van SoW-kerken is een samenwerkingsverband van drie kerken. Terecht is, onder andere door dr. P. van den Heuvel in het Reformatorisch Dagblad, opgemerkt dat dit heel dicht blijft bij wat nu al de praktijk is. Hij bedoelt dat kritisch, in die zin dat het unievoorstel weinig nieuws biedt. Het is echter beter om hierin juist een sterk punt van dit voorstel te zien. Een geforceerd verenigingsbesluit zet heel veel dingen op z'n kop. We weten inmiddels wat het ineenschuiven van de drie arbeidsorganisaties teweeg heeft gebracht. Je moet er niet aan denken dat deze ontreddering straks die centrale gemeenten treft, waar nu nog wijkgemeenten van verschillende modaliteit in goede harmonie samenleven en samenwerken en waar aanpassing aan de nieuwe kerkorde het evenwicht zal verstoren.

De kracht van het unievoorstel is, dat tel het naadloos aansluit bij de nu bestaan- an de de situatie. Nu al werken de drie kerken . samen. Landelijk vergaderen ze samen in de triosynode (een gezamenlijke vergadering van de drie afzonderlijke synodes), plaatselijk zijn er allerlei vormen van samenwerking tussen gemeenten (met als meest vergaande vorm van samenwerking de federatie of brede interkerkelijke samenwerking) evenals op het niveau van classes en provincies, bijvoorbeeld in de vorm van gefedereerde classes. Het unievoorstel sluit aan bij deze vormen van samenwerking, die in de loop van de jaren in een deel van de kerk zijn ontstaan. Voor hervormden met fundamentele bezwaren tegen de grondslag en de manier van kerk-zijn van de verenigde kerk betekent het unievoorstel dat zij kunnen blijven leven onder de hervormde kerkorde en haar grondslag.

Tegelijkertijd biedt het unievoorstel aan anderen, die juist verder willen met het SoW-proces, de mogelijkheid om in de plaatselijke situatie een aantal knelpunten op te lossen. Dat is het nieuwe in dit voorstel. Aan SoW-gemeenten wordt de mogelijkheid geboden plaatselijk een geünieerde gemeente te vormen, die zoveel mogelijk als één gemeente functioneert. Onder andere op het punt van de ledenregistratie en het beheer (financiën, bezittingen) kan het samenwerken makkelijker worden gemaakt dan volgens de regelingen die nu voor samenwerking gelden (de zogenaamde Tussenorde). Hiermee biedt het unievoorstel de aanzet tot een weg waarin zowel gerekend wordt met de bezwaren tegen de huidige concept-kerkorde als met het verlangen van hen die verder willen op de weg van eenwording. Dat betekent dat het op dit moment het enige voorstel is, waarover een kerkbrede overeenstemming mogelijk zou kunnen zijn.

Komt er zo geen vierde kerk?

Critici hebben tegen het unievoorstel ingebracht, dat het zou leiden tot een vierde kerk. Dr. Plaisier stelde in zijn eerste reactie de vraag tot welke kerk de geünieerde gemeenten behoren. En hij zegt: 'Ik kan het bijna niet geloven, maar ik krijg het idee dat uw voorstel - dat de kerk bijeen poogt te houden - ertoe leidt dat hervormde gemeenten die een vereniging (bedoeld is waarschijnlijk een unie, H.v.G.) aangaan uit de onverbrekelijke samenhang van de Nederlandse Hervormde Kerk worden losgemaakt.'

Wie het unievoorstel leest, zal daarin niets van dat alles terugvinden. De hoofdbesturen van de Confessionele Vereniging en de GB hebben nadrukkelijk verklaard, dat ook in hun ogen het lospellen van SoW-gemeenten uit de bestaande kerken ongewenst is. Maar zal de praktijk toch niet zo zijn, dat ongewild en onbedoeld geünieerde gemeenten buiten de drie bestaande kerken komen te staan? Het antwoord op die vraag is, dat dat uitgesloten is. Net zomin als in de huidige situatie een gefedereerde gemeente ineens deel uitmaakt van een vierde kerk. Er bestaat op dit moment geen kerk van - gefedereerde gemeenten en het unievoorstel zal ook geen kerk van geünieerde gemeenten tot gevolg hebben. Een geünieerde gemeente is niet een nieuwe vierde gemeente, maar een samenwerking van een hervormde gemeente en een gereformeerde kerk (en soms een lutherse gemeente). Zo'n gemeente blijft ambtsdragers afvaardigen naar zowel de hervormde als de gereformeerde classis, of, waar deze is, naar de gefedereerde classis. In de classis komen dus afgevaardigden van alle kerkeraden samen. En vandaaruit gaan afgevaardigden naar de hervormde en gereformeerde synodes. Deze vormen samen met de evangelisch-lutherse synode de uniesynode. De uniesynode is vergelijkbaar met wat nu de triosynode is. Het is niet de synode van een nieuwe vierde kerk, maar dé gezamenlijke vergadering van de synodes van de drie SoW-kerken.

In het volgende artikel hopen we ver: der in te gaan op de praktische gevol-, , gen van het unievoorstel. - n

H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen