Toch nog enige spanning

Noodzaak en voorgeschiedenis

Het einde van de vergadering van de triosynode zorgde toch nog voor enige spanning, na een overigens tamelijk mat verlopen synode. Waar de spanning door werd veroorzaakt? Door geld! In mei 2001 was aan de triosynode al een voorstel aangeboden om de heffing van de financiële middelen van de drie SoW-kerken voor hun landelijk kerkenwerk in eenzelfde jasje te steken. De manier waarop de drie kerken hun quota (de verplichte afdracht van de gemeenten) heffen, is met name voor SoW-gemeenten bijna om wanhopig van te worden, volgens mensen die weet hebben van de administratie in dergelijke gemeenten. Het moet volgens zeggen een enorme papieren rompslomp met zich meebrengen. Hoog tijd dus voor een uniforme regeling, zo dacht men.

Het rapport van vorig jaar mei was nogal ondoorzichtig. Daarom had de triosynode de commissie vriendelijk, maar dringend verzocht haar huiswerk over te doen en daarbij vooral de nodige berekeningen te voegen die de leden van de triosynode konden leren wat de nieuwe rekenmanier in de praktijk aan voordeel en nadeel oplevert.

Valt het mee?

Nu, een jaar later, was dat huiswerk gedaan. Aan de gemeenten waren vragenlijsten gezonden die inzicht moesten verschaffen in de geldmiddelen • van kerkrentmeesterlijke (zoals dat in SoW-kring heet) en diaconale aard. De respons was zodanig dat men die representatief achtte voor het geheel van de drie kerken. Er konden dus berekeningen op losgelaten worden. Ik zal u de technische details daarvan besparen, mede omdat de besluitvorming over het voorliggende rapport is uitgesteld. Maar het komt kort gezegd hierop neer: volgens de nieuw voorgestelde grondslagen wordt meer quotum geheven over levend geld en minder over geld afkomstig uit (rendement van) bezit.

Resultaat van de berekeningen volgens de nieuwe grondslagen was, zo meldde de werkgroep, dat slechts 2% van de gemeenten 50% of hoger netto meer zou moeten afdragen ten behoeve van het landelijk kerkenwerk dan bij de huidige rekenwijze. Viel het dus mee? Echter, niet werd meegedeeld hoeveel gemeenten 49% of 41% of 3Ó% of 25% en telt u zo maar terug tot 3% netto meer te betalen hebben. Sommige synodeleden hadden het voor hun gemeente laten doorrekenen en kwamen op percentages tussen de 35% en 45% uit! In die groep vallen bijvoorbeeld de hervormde gemeenten van Rijssen en van Kootwijk-Kootwijkerbroek, zo lieten respectievelijk ouderling G. Aaftink (hervormd, classis Almelo) en ds. W. Meijer (hervormd, classis Nijkerk) weten. Ds. J. L. Schreuders (hervormd, classis Bommel) had berekend dat het diaconale quotum in zijn gemeente Aalst zelfs 500% hoger uitkwam dan bij de huidi-ge grondslagberekening het geval is.

Meelevende gemeenten kind van de rekening

Ook ouderling M. Burggraaf (hervormd, classis Ede) verklaarde mede op grond van de weinig inzichtelijke opgave over collecten waarover wel of geen quotum moet worden betaald, zich tegen het aangeboden voorstel. En ouderling H. Hoogenhout (gereformeerd, classis Breukelen) liet weten wat het betekent voor de kleine gereformeerde kerk van Baambrugge, waarvan hij deel uitmaakt. Ondergetekende (classis Alblasserdam) heeft opgemerkt dat de nieuwe berekening ervan lijkt uit te gaan dat de fusie al een feit is! Ook heb ik iets gezegd over de bijdrage aan de Generale Kas, die in de nieuwe regeling als solidariteitsfonds blijft bestaan. In veel gemeenten ter rechterzijde in de Nederlandse Hervormde Kerk kan de aanslag voor de Generale Kas, tot vorig jaar ƒ 20, per lidmaat, op brede instemming rekenen. Wel hebben we onze moeite met veel wat in de breedte van de kerk leeft, maar je bent hervormd en dan hoort het erbij om te betalen. Niet onwaarschijnlijk is dat de gedwongen fusie te zijner tijd veel draagkracht voor dit fonds zal wegnemen en dat juist de verhoging die de nieuwe quotumregeling ongetwijfeld voor veel meelevende gemeenten meebrengt, argument temeer wordt om zich te verzetten tegen SoW, te vrezen is dan (ook) met het ongeestelijke wapen van het geld. Dat is 0 zo begrijpelijk, maar kan tegelijk o zo vleselijk zijn.

Ds. M. Oostenbrink (hervormd, classis Zwolle) juichte het nieuwe systeem toe, want nu zou voor het eerst sinds vele jaren geen hervormde meer hoe-ven te worden uitgeschreven op grond van financiële bezwaren. De nieuwe regeling gaat wel voor het diaconale, maar niet voor het kerkrentmeesterlijk aandeel van het quotum uit van aantallen leden, maar van opbrengsten van levend geld (collecten, giften, vrijwilïi-, 1 ge bijdragen etc.) en de inkomsten van (rendement van) bezittingen. Omdat echter het percentage behorend bij de eerstgenoemde geldstroom (levend 1 geld) hoger is, betekent dit dat gemeenten met relatief veel inkomsten uit levend geld en weinig of geen in-'" komsten uit bezit, hoger aangeslagen zullen worden dan gemeenten waar de omgekeerde situatie overheerst: weinig inkomsten uit levend geld en veel uit (rendement van) bezit. Kort door . de bocht gezegd, komt het hierop neer dat meelevendheid financieel zwaarder wordt belast. Meelevende gemeenten worden letterlijk het kind van de rekening. Die zorg werd door diverse synodeleden uitgesproken en door de commissie in haar beantwoording van de vragen niet weerlegd.

Besluit uitgesteld

Ook het antwoord op de (Vorig jaar mei gestelde) vraag welke collecten gerekend worden tot de doorzendcollecten (waarover geen diaconaal quotum wordt geheven) bleef mistig. Kortom: de beantwoording van de vragen riep nog meer vragen op, met als gevolg dat op voorstel van ds. G. de Feijter (hervormd, classis Kampen) besluitvorming uitgesteld werd tot bétere informatie beschikbaar is. De bédoeling was om de nieuwe regeling per 1 januari 2003 in te voeren, maar, dat lukt nu niet meer.

P. VAN DER KRAAN, BLESKENSGRAAF

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen