Globaal bekeken

oordelen en nadelen, zegen en vloek, ieder weet het zelf wel als V het om technische ontwikkelingen gaat. Prof. dr. ir. E. Schuurman zette het nog eens op een rijtje bij zijn afscheid als hoogleraar Reformatorische Wijsbegeerte aan de Technische Universiteit Delft in een rede, getiteld Bevrijding uan het technisch wereldbeeld.

• Voordelen

'Wie onze tijd vergelijkt met een paar eeuwen terug ziet van die moderne techniek de grote voordelen. De gemiddelde levensduur is vergroot. Riolering en waterzuivering zorgen voor een meer gezonde omgeving. Mechanisering, automatisering en robotisering hebben mensen van veel zware lichamelijke en routinearbeid verlost. Door de verbinding met de economie is de materiële welvaart ongekend. We maken dankbaar gebruik van vele medische technieken, die het leven van kwalen kunnen genezen. Tegelijk is de honger van velen gestild. De moderne communicatiemiddelen verschaffen ons ongekende informatie. Kortom, de mogelijkheden om de werkelijkheid naar onze wensen om te vormen zijn enorm vergroot.

Het is geen wonder dat lange tijd de loftrompet geheven werd op de techniek. "De wonderen van de techniek", "De eeuw van de techniek", "De triomf van de techniek" waren zo'n dertig jaar geleden boektitels of slogans die wezen op de overvloedige zegeningen van de techniek. De voorstellingswereld of het werkelijkheidsbeeld werd zelfs bepaald door de mogelijkheden van de techniek. Techniek werd, met andere woorden, steeds meer de leidraad voor de technische ontwikkeling zelf. Alles wat mogelijk was, werd toegepast.'

• Schaduwzijden: problemen en dreigingen

'In de huidige cultuur worden de schaduwzijden van de wetenschappelijk-technische ontwikkelingen echter ook steeds duidelijker. Onder invloed van de begeerte om alles naar de hand van de mens te zetten en zo aan de mens te onderwerpen, penetreert en richt de moderne techniek heel de cultuur. De cultuur wordt daarmee een "technische cultuur". De techniek zet op alles een stempel en alles wordt uan de techniek afhankelijk. In verbinding met de economie wordt de cultuur eendimensionaal.

Niet alleen worden we in die ontwikkeling met een natuur- en milieuprobleem geconfronteerd, ook de mens ontwikkelt zich in de "technische cultuur"eenzijdig en de menselijke samenleving valt uiteen.

Er is sprake uan bedreiging door kernwapens of radioactief afval van kerncentrales, opraken van grondstoffen, uitsterven van vele plantenen diersoorten, ontbossing, verzilting en verwoestijning - met verlies aan voedsel en vruchtbaregronden -, aantasting van de ozonlaag, uitstoot van emissiegassen met hun vérstrekkende gevolgen voor leven en klimaat, snelle en grootschalige verwoesting en vervuiling van de natuur, en ook is er de snel toenemende bedreiging van de overschatting van genetische manipulatietechnieken, met als uitloper de technische mogelijkheden van kloneren en genetisch manipuleren van mensen, enz. Ten slotte suggereren de nieuwste informatie- en communicatietechnieken veel informatie en communicatie. We "verdrinken" erin. In werkelijkheid is er steeds minder echt "face-to-face" contact tussen mensen, waardoor onderlinge vervreemding, eenzaamheid en sociale desintegratie optreden.

Terwijl de mens denkt zijn cultuur met een

grenzeloze ontwikkeling uan techniek en economie veilig te stellen, is er de enorme dreiging dat datgene waarop het menselijk bestaan rust, kapot wordt gemaakt. De brutalisering uan de huidige technische ontwikkeling bedreigt de duurzaamheid van de natuurlijke omgeving en uan de biosfeer. De daarbij behorende u/aarden worden veronachtzaamd. Als de nadelen de voordelen gaan overtreffen, - en daar lijkt het op - zitten we met een groot ethisch probleem.'

D e muziekleraar van de chr. scholengemeenschap Prins Maurits op Flakkee (M. van der Veen) schreef onder de titel Stoomboot in het huis-aan-huisblad Ons Eiland de volgende ervaring, die hij met z'n schoolkoor opdeed bij een bezoek aan Hongarije, waar het koor optrad 'in gevangenis, kerk en school'.

'(...) "Een goed gastheer, zei m'n kalender, zal volgens de regeJs der etiquette gelegenheid geven tot een moment uan stilte voordat begonnen wordt aan het malse kippetje." Ik vind dat een goed gebruik, want zelfs al geloof je in helemaal niks, het kan geen kwaad om even te beseffen, dat niet iedereen in de u/ereld een menu in vijf gangen voor zich heeft staan. Toch kunnen er vreemde situaties ontstaan. In restaurants hoor je juist op dat moment dat de cdspeler smartlappen van toen aan het vertolken is.

Toen ik met een Flakkees koor onlangs Hongarije bezocht, gebeurde er iets anders. De aardige dominee zei in het onberispelijk Hongaars dat het bij hen de gewoonte was het gebed voor het eten te zingen. Het hele keukenpersoneel ku/am opdraven om het lied ten gehore te brengen. Nadat de Nederlandse leiding heimelijk de

laatste kletskous tot eerbied gemaand had zette de dominee het lied in. Na drie noten voelde ik dat dit wel eens dramatisch mis kon gaan. Want de Flakkeese jeugd hoorde niets minder dan "Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan". Op z'n Hongaars dan. Een storm van gesnuif, gehinnik en gelach begon op te steken. Zo erg dat de Hongaarse "stoomboot" zelfs ten onder dreigde te gaan. Het angstzweet brak me uit. Wat moeten Hongaren wel niet denken van Nederlanders die bulderend onder de tafel liggen als men zingt "Wij danken voor dit eten". En dan nog wel mensen uan Flakkee. Slechts met wanhopige blik slaagden we erin de storm tot geruis terug te brengen en het lag voor de hand dat na het "amen" het stelletje Nederlanders zich zou afvragen met welk verheven lied dan wel niet geëindigd zou worden. Daar kwam nog iets bij. Bij de eerste happen van de Hongaarse soep kreeg ik een onbedwingbare lach-aanval die me tranen in de ogen bezorgde iedere keer als ik aan deze gekke situatie dacht. Gelukkig konden de Hongaren er ook om lachen toen men hen het idiote gedrag van de Nederlanders verklaarde. (...)'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen