Globaal bekeken

it één van de opstellen in de recent verschenen bundel Bekeerd (uitgave Accent, Soesterberg) van de ND-journalist Willem Bouwman, een bundel met 'omwentelingen in vijfentwintig mensenlevens' (zie Aankondigingen) een fragment over Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919), die de aanstichter werd van de vooroorlogse SDAP.

'In Beverwijk ontmoette hij een ongehuwde vrouw die hem aan johanna denken deed. Zij heette Johanna Verhagen en werd zijn tweede vrouw. "In mijn huis is weer leven gekomen", schreef Ferdinand. Zij kregen een dochter, Johanna, die niet werd gedoopt, omdat Ferdinand het geloof in een persoonlijke God verloren had. Hij was pantheïst geworden en geloofde dat God in alles aanwezig was.

"Gij zult niet geloven, gij zult weten", werd zijn credo, tot ook zijn tweede vrouw in het kraambed stierf. Opnieuw bestreed Ferdinand het verdriet met lezen en studeren, vooral het werk van Marx, Lasalle en andere revolutionairen. Hij werd socialist en predikte dat godsdienst hetzelfde was als "goed drinkwater, goede woningen, goede lucht, goed voedsel en goed onderwijs voor allen".

Zomer 1879 legde hij het ambt neer. "Voor mij is niet het christen-zijn, maar het mens-zijn hoofdzaak. Voor een kerkgenootschap is het omgekeerde het geval", schreef hij aan de Haagse kerkenraad. Domela werd atheïst, maarzondergeloofging het niet. "Eenmaal de hemel boven mijn hoofd verloren hebbende, trachtte ik de aarde tot hemel te maken. Ik werd socialist, omdat er voor een mens die niet gelooft aan het hiernamaals niets anders overblijft." In 1882 stichtte hij de Sociaal-Democratische Bond, de eerste socialistische partij in Nederland.

Het beeldje van de zegenende Jezus dat hij ooit van Johanna kreeg, stond tot zijn dood op zijn bureau. Net als een foto van Johanna zelf.'

U it Het boek van de goddelijke troost van de middeleeuwse mysticus Meister Eckhart (zie Aankondigingen) twee voorbeelden uit zijn in totaal dertig stukken, waarmee hij mensen in hun lijden trachtte te troosten.

• 'Iemand gaat over een weg of doet een werk of laat een ander werk na; daarbij overkomt hem een ongeluk, hij breekt een been, een arm of verliest een oog of hij wordt ziek. Als hij dan steeds maar denkt: was je een andere weg gegaan of had je een ander werk gedaan, dan was je dat niet overkomen, dan blijft hij ongetroost en moet hij wel ongelukkig worden. En daarom moet hij bedenken: wasje een andere weg gegaan of had je een ander werk gedaan of nagelaten, dan was je mogelijk een veel groter ongeluk en leed overkomen. Zo zou hij met recht getroost worden.'

' 'Nu nog iets anders: stel, je hebt duizend mark verloren, dan moetje niet over die duizend mark klagen, die verloren zijn. Je moet God danken, die je duizend mark gegeven heeft die je kon verliezen, en die je door beoefening van de deugd van geduld ook eeuwig leven laat

verdienen; en dat is vele duizenden mensen nie gegeven.'

U it het boek Geschiedenis uan Holland (uitgave Verloren, Hilversum, zie boekbespreking) volgen

Reconstructie van de oudste middeleeuwse k uan Assendeljt en omgeving, twaalfde eeuw De maquette is te zien in het Zaans Historisch Museum (foto en maquette: Mieneke uan Gogh, i.s.m. Studio Ars Longa, Amsterdam).

Het aantal romaanse kerken in Holland is niet groot. Bovendien hebben ze in de loop tijd allerlei veranderingen ondergaan, waardoor hun oorspronkelijke opzet is aangetast. Dat geldt ook voor de kerk van Oosterland (Wieringen), waarvan zowel de toren als het schip romaans zijn. De restauratie van 1994 heeft de vele ingrepen uit de negentiende eeuw ongedaan gemaakt en het kerlg'e zoueel mogelijk teruggebracht in zijn romaanse staat. Omdat daarvoor niet overdreuen ueel gegevens voorhanden waren, vindt een enkele criticus het resultaat 'neoromaans' (foto: RDMZ).

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen