Kerk in de gebrokenheid

Mag een unie wel?

We moeten beginnen met eerlijk te erkennen dat een unie van kerken onder de maat is van wat we belijden, namelijk één heilige algemene christelijke kerk. Het unievoorstel is een voorstel dat helemaal is gestempeld door de gebrokenheid en verdeeldheid van de kerk(en). Het is een noodoplossing in de hoop en met de bede dat we in die nood zozeer tot God worden gedreven, dat we alsnog de echte eenheid als een geschenk uit Gods hand zullen mogen ontvangen. Als de kerken het unievoorstel overnemen, zullen ze dat alleen in ootmoed en met belijdenis van schuld kunnen doen. We zullen dan tegenover de samenleving waarvan we deel zijn eerlijk moeten erkennen: 'Op dit moment komen we niet verder dan deze unie. Het lukt ons nog niet om werkelijk geestelijk en kerkelijk één te zijn in een geloofwaardige belijdende kerk.' Dat zullen we moeten uitspreken met het schaamrood op de kaken. Maar dan zijn we wel eerlijk. Het alternatief, de vereniging die nu door de leiding van de kerk wordt voorgesteld, is op dit punt niet eerlijk. Het wordt gepresenteerd als eenwording, maar het is het niet. De ene kerk die nu in de steigers staat, is een plurale kerk, waarin de verdeeldheid en de gescheurdheid van de kerk niet wordt overwonnen maar organisatorisch in banen wordt geleid. Het meest schrijnende bewijs daarvan is, dat er plaatselijk maar liefst vier soorten gemeenten naast elkaar en op hetzelfde territorium kunnen bestaan. Desondanks zal, als het verenigingsbesluit zou vallen, ongetwijfeld in hooggestemde woorden worden gesproken over de bereikte eenwording die uniek is in de historie. Uit de manier waarop daar nu al over wordt gesproken, blijkt de hoge verwachting dat de vereniging van de SoW-kerken het getuigenis van de kerk in de samenleving krachtiger en geloofwaardiger zal maken. Dat zal echter een illusie blijken. Als in plaats A. een onkerkelijk geworden mevrouw B. na het horen van het nieuws van de eenwording besluit om weer naar de kerk te gaan, zal ze diep teleurgesteld worden. Want waar moet ze op zondagmorgen heen? Naar de gereformeerde kerk die nog apart haar diensten houdt? Of naar de hervormde wijkgemeente, die er nog steeds is? Of naar de evangelisch-lutherse gemeente die er nu ook bijhoort? Of moet ze de verenigde gemeente in een wijk aan de andere kant van de stad nu beschouwen als de plaats waar ze de nieuwe eengeworden kerk in haar woonplaats zal vinden?

Deze mevrouw zal zich bedrogen voelen. Wat als eenheid wordt gepresenteerd, is een schijneenheid. Dat betreft niet alleen de structuur van de kerk, maar ook wezenlijke zaken in de kerk, zoals haar belijdenis, het verbond, de sacramenten, de openbare belijdenis, de ambten en het huwelijk. Volledig tegengestelde visies en praktijken krijgen een plaats onder de grote paraplu van de zogenaamd verenigde kerk. Het gevolg zal zijn dat deze kerk nauwelijks een boodschap voor de samenleving heeft.

De trieste werkelijkheid van de kerken in onze tijd, ook van de Nederlandse Hervormde Kerk op zichzelf, is dat echte eenheid verder weg lijkt dan ooit. Het unievoorstel is daar eerlijk over en doet recht aan deze werkelijkheid, hoe pijnlijk ook. Dat is beter dan in triomfantelijke bewoordingen te spreken over eenheid die een schijneenheid blijkt te zijn en bovendien zonder dat de leiding van de kerk dat wil toch oorzaak van nieuwe scheuringen dreigt te worden.

Is een unie werkbaar?

Er wordt door sommigen gesuggereerd dat een unie van SoW-kerken onwerkbaar is. De structuur zou veel te ingewikkeld zijn en leiden tot onnodige verspilling van geld en menskracht. Een verenigde kerk zal veel efficiënter kunnen vergaderen en werken, is de gedachte. Deze gedachte wordt echter niet onderbouwd. We hebben dit eerder gehoord, namelijk toen het ging over het ineenschuiven van de drie arbeidsorganisaties. Dat zou de kerk heel veel gaan besparen. Sinds kort weten we dat dat in de praktijk helaas heel anders is gelopen.

In het unievoorstel wordt erkend dat er knelpunten zijn waarvoor oplossingen moeten worden gevonden. Die knelpunten zijn er bij de vereniging echter ook. Letterlijk zegt het unievoorstel hierover: 'In beide gevallen (unie én vereniging, H.v.G.) zijn er diep insnijdende problemen waarvoor geen soepele oplossing kan worden gevonden. Ook in geval van vereniging moet er in de concept-kerkorde rekening worden gehouden met het feit dat slechts een deel van de gemeenten en kerken tot vereniging zal overgaan. (...) In de praktische uitwerking stuiten we daarom bij een unie niet op grotere problemen dan bij een vereniging. Een verenigde kerk moet oplossingen vinden voor de problemen die gevolg zijn van het feit dat plaatselijk in de meeste gevallen (nog) niet tot vereniging wordt overgegaan. Bij een unie van kerken moeten oplossingen worden gevonden voor het feit dat een aantal gemeenten de mogelijkheid tot verdere eenwording wel wil krijgen en voor het feit dat de arbeidsorganisatie reeds helemaal is samengevoegd.' Het unievoorstel geeft vervolgens de richting aan waarin een en ander praktisch kan worden uitgewerkt. Daarmee wordt aangetoond dat in de gebrokenheid van het kerkelijke leven op dit moment een unie van SoW-kerken haalbaar en werkbaar is en ook het meest reëel.

H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen