Het spoor van de vrouw in het ambt [2]

Tijdgebondenheid

De nieuwe hermeneutiek (bijbeluitlegging), die rekende met het aspect van de tijdgebondenheid, was één van de factoren waardoor de bestaande blokkade van de absolute uitsluiting van de vrouw uit het ambt langzamerhand afbrokkelde. Juist daarom konden praktische factoren de beslissing tot de openstelling van het ambt voor de vrouw versnellen. Door de hantering van het begrip 'tijdgebondenheid' in de hermeneutiek ontstond onzekerheid over de interpretatie van de Bijbel op het punt van de vrouw in het ambt. Het beroep op de vrijheid van de Geest ging een grote rol spelen in de besluitvorming en zo kon de synode een knoop doorhakken.

Het meerderheidsrapport van 1950 steunde helemaal op de gelijkwaardige verhouding tussen man en vrouw. Dit rapport concludeerde dat de man vooral het ambtelijke uitbeeldde (het representeren van God en het afbeelden van Christus), terwijl de vrouw vooral een afspiegeling van het persoonlijke was (het luisteren van de mens en het gemeente-zijn). Het is een accentverschil.

Het minderheidsrapport van 1950 vestigde meer de aandacht op de ongelijkheid tussen man en vrouw. Hoewel vrouwen in de tijd van het Nieuwe Testament veel werkzaamheden verrichtten, droegen ze toch geen gezag. Want er waren geen vrouwelijke apostelen en ouderlingen. Zij legden zich alleen toe op het luisteren, het bidden en het helpen enz.

In de discussie speelde het idee van 'partnerschap' in de verhouding tussen man en vrouw allang, maar deze term werd voor het eerst opgenomen in het rapport van 1957. Met het accent op het partnerschap in de ongelijkheid tussen man en vrouw trekt de één de conclusie dat het ambt voor de vrouw opengesteld kan worden, terwijl de ander met het accent op de ongelijkheid in de gelijkwaardigheid tussen man en vrouw tot een tegenovergestelde slotsom komt.

Ambtsbegrip Het ambtsbegrip speelde in de beslissing tot openstelling van het ambt voor de vrouw binnen de Nederlandse Hervormde Kerk geen grote rol. In het rapport van 1957 lezen we de visies op het ambt die er toen binnen de Nederlandse Hervormde kerk leefden. Eén daarvan is de visie op het ambt van de gelovigen. Volgens de voorstanders van deze visie is Jezus Christus de Enige Die in de kerk door Zijn Geest dienL De dienaren die werkelijk de dienst van Jezus Christus vervullen, zijn principieel gelijkwaardig. Deze dienst komt daarom zowel de man als de vrouw toe. Degenen die uitgingen van het ambt van de gelovigen, maakten een scherp onderscheid tussen het Oude Testament, waarin het verbondsteken alleen aan mannen voltrokken is, en het Nieuwe Testament (Gal. 3 : 28). In de tijd van het Nieuwe Testament hebben man en vrouw in gelijke mate deel aan het ambt van de gelovigen, en zijn zij dus ook op gelijke wijze tot iedere dienst en ieder ambt geroepen.

Maar het rapport van 1957 blijkt deze opvatting niet te steunen. Men kwam tot overeenstemming dat het ambt niet uitsluitend gebaseerd is op het ambt van de gelovigen, maar allereerst op de opdracht van God. Het is de representatie van God tegenover de gemeente en ook van de gemeente tegenover God. Het begrip 'ambt van de gelovigen' speelt derhalve bij de discussie over de vrouw in het ambt als grond van de gelijkwaardige dienst van de vrouw ten opzichte van de man een beperkte rol.

' Praktische en contextuele aspecten

De synode van 1957 besloot de vrouw tot het diaken-, ouderlingen- en predikambt toe te laten. Wel was voor het predikambt dispensatie vereist. In 1966 werd de beperkte openstelling van het predikambt voor de vrouw afgeschaft als gevolg van de voortgaande maatschappelijke bezinning op de positie van de vrouw en de oecumenische ontwikkeling.

De ernstige bezwaren van de Gereformeerde Bond daarentegen vormden een dreigende factor. Er kwam geen breuk, doordat men het besluit tot daadwerkelijke invoering liet afhangen van de situatie in de plaatselijke gemeenten.

In 1977 werd de verplichte ontheffing van de vrouwelijke predikant uit het ambt bij het aangaan van een huwelijk afgeschaft Het ambt van de vrouw was daarmee in alle opzichten gelijkgesteld aan dat van de man.

Dr. Lim komt tot de conclusie dat de praktische en contextuele aspecten een grote rol gespeeld hebben bij de openstelling van het ambt voor de vrouw. De praktische argumenten kwamen duidelijk naar voren in de veranderingen die zich in de loop van de tijd voltrokken. De toenemende werkzaamheden van de vrouw in de gemeenten telden als argument zwaarder mee dan de uiteenlopende principiële meningen.

Wat de principiële argumenten betreft trad er een aanzienlijke relativering op. De nadruk kwam te liggen op de charismata. Het dienende karakter van het ambt werd sterker geaccentueerd dan voorheen. Dit wil echter nog niet zeggen dat alle voorschriften van Paulus goed onderzocht waren. Ten aanzien van 1 Kor. 14 : 34 en 35 en 1 Tim. 2 : 11-15 kwam men er lange tijd niet uit of deze gedeelten als tijdgebonden opgevat dienden te worden. Men ging aan die omstreden teksten voorbij. De vraag wat een ambt precies inhoudt, werd in de Nederlandse Hervormde Kerk niet beantwoord.

J. HARTEMAN, HILVERSUM

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen