De fundamenten van de kerk

Kerkelijk gesprek

De laatstgehouden vergadering van de hervormde synode is aangrijpend geweest. Voordat in alle delen van de kerk gesproken kon worden over het unievoorstel, is het geagendeerd. Een werkelijk gesprek'over het kerk-zijn in het heden en in de toekomst is niet gevoerd. In de gemeenten blijven daardoor vele en grote bezwaren leven. De spanningen nemen door het voorgestelde tijdpad alleen maar toe. De diepste intenties van de indieners van het unievoorstel om grondig en hartstochtelijk met elkaar in gesprek te zijn of te komen, zijn op deze manier niet gepeild. Daarmee is de kerk nu en in de toekomst niet gediend.

Wie de geschiedenis van Afscheiding, Doleantie, Vrijmaking en andere scheidingen in de kerk kent, weet dat bezwaren niet met machtswoorden en met forse synodebesluiten zijn op te heffen. Juist de kerk kent de weg van het gesprek. Machtswoorden, forse synodebesluiten werken contraproductief, zo niet destructief. De wijze waarop is gereageerd op het unievoorstel, doet sterk denken aan de manier waarop in de negentiende eeuw werd gereageerd op de voortdurende 'adressen' die uit gemeenten en door predikanten naar de synodale organisatie werden gezonden. Het waren 'smeekbeden', die vervolgens op niets uitliepen. Gevoelens van teleurstelling vervulden gemeenten en ambtsdragers.

Dezelfde processen voltrekken zich ook op dit moment. De vervreemding wordt vergroot, de kloof verdiept, de spanning geïntensiveerd. Laat het gesprek met bezwaarden, waartoe opnieuw is besloten, een werkelijk gesprek zijn. En een gesprek bestaat niet alleen in het meedelen van de kerkordelijke ruimte die er voor bezwaarden is. Een werkelijk kerkelijk gesprek ter synode - want daar gaat het om, en dat heeft al te zeer ontbroken - een werkelijk kerkelijk gesprek, vraagt vertrouwen, geduld, tijd, woord en weerwoord. Daarom is de besluitvorming in de laatste hervormde synode een gemiste kans. We hopen vurig op een herkansing voor het inhoudelijk, geestelijk en kerkelijk gesprek. Hoe denkt de synode nu het gesprek met de bezwaarden echt diepgaand te voeren? Dat is haar roeping en verantwoordelijkheid.

Huwelijk

In de besluitvorming rondom de zegening van andere levensverbintenissen dan het huwelijk gaat de kerk nu een andere weg dan de Kerk der eeuwen.

Natuurlijk erkent de kerk het huwelijk. Het zou uitermate ernstig zijn als zij dat niet meer zou doen. Maar zij erkent het huwelijk niet meer als de unieke wijze waarop mensen samenwonen en samenleven. Zij erkent het huwelijk niet meer als Gods scheppingsinstelling die normgevend is en daarom als enige levensverbintenis door Hem gezegend wordt. Daarmee heeft ze een breuk geslagen met de Kerk der eeuwen, met Gods wereldwijde Kerk. Daarmee is de orde van de kerk in strijd met haar eigen belijdenis.

Deze besluitvorming gaat in de richting van het aantasten van de fundamenten van het kerk-zijn. De kerk kan alleen door de waarheid worden gediend. Het eindeloze compromis breekt de kerk. Democratie in plaats van christocratie voert hier de boventoon. Christus, het Hoofd van Zijn gemeente, vraagt de weg van navolging en niet die van het compromis. Hoe wereldvreemd het ook moge zijn. Uitermate kritisch is de vraag of van het synodebesluit gezegd kan worden: het heeft de Heilige en Geest en ons met 40 stemmen voor en 33 stemmen tegen goed gedacht de mogelijkheid van zegening van alternatieve relaties te scheppen. De vraag stellen is antwoord geven.

De wacht

De vragen rondom de homoseksualiteit voltrekken zich steeds tussen twee polen. Er is de pastorale zorg binnen de gemeenschap van het Lichaam van Christus. En er is het gezag van de Heilige Schrift. De Schrift is in haar uitspraken, in haar boodschap niet tijdgebonden. Dat betekent dat het werkelijk meeleven met hen die een andere geaardheid hebben, plaatsheeft binnen de grenzen die de Bijbel zelf stelt. Het zou daarom van profetisch inzicht getuigen als de kerk zou laten zien hoe relatief onze eigen tijd is. De kerk is steeds geroepen de eigen cultuur kritisch in het licht van de Schrift en de weg van de Kerk der eeuwen te zien.

Juist rondom het huwelijk heeft de Kerk der eeuwen de wacht betrokken: 1. Berucht is de verwording van de seksualiteit in het Romeinse Rijk. Maar de komst van het Evangelie, van Gods heilige en heilzame geboden heeft daar verandering in gebracht. Het geloof had een zuiverende en heiligende werking.

2. In de tijd van de Reformatie heeft het huwelijk een voorname plaats gekregen. De overheid werd erbij betrokken. De reden daarvan was dat de reformatoren het huwelijk als een scheppingsorde van God zagen.

Laat de kerk lichaam van Christus zijn én blijven en zó spreken en getuigen. Tegen de geest van de tijd in. Met het Getuigenis roepen wij de gemeenten op om 'met de Kerk der eeuwen te belijden en u voor die belijdenis niet te schamen'. Wij roepen de gemeenten op 'zo ver nooit te gaan!' We roepen de gemeenten op om de kerk te laten weten de besluitvorming en dus het gezag van de synode op dit aangelegen punt niet te erkennen, maar te blijven gaan in het spoor van de Kerk der eeuwen. Niet de synode heeft het allerlaatste woord. Dat is aan de Heere, de Koning van de Kerk. Op dit cruciale punt heeft de synode haar geestelijk gezag verloren. De gemeenten missen de steun, de draagkracht van de kerk in de vragen van de ethiek, in de vragen van huwelijk en gezin. Juist door de kerk van alle tijden en plaatsen wisten we ons gedragen in de doordenking van deze vragen in de cultuur van vandaag. Hoe zal de komende generatie nu toerusting ontvangen in de vragen van het huwelijk, van de seksualiteit?

Status confèssionis

In het verleden is in de Hervormde Kerk twee keer gesproken over een 'status confèssionis'. Rond de kernwapenproblematiek en rond de apartheidspolitiek speelden deze dingen. De vraag was: 'Is in deze spannende tijden voor de kerk niet een moment aangebroken belijdend te spreken? ' Onze vraag nu is: 'Is hier én nu geen 'status confèssionis' niet in het geding? Een moment van belijden binnen de kerk én naar buiten in onze samenleving. Omdat naar onze overtuiging op dit punt de orde van de kerk en de wetten van de staat conflicteren met de heilzame geboden in het Rijk van Christus. Het gaat om de belijdenis van Gods inzetting, Gods orde: de heilige staat van het huwelijk. Het gaat om de man-vrouwverhouding die van grondleggende betekenis is voor heel de schepping. Het gaat om de samen-

hang van Christus en Zijn bruidsgemeente. In dit licht gaat het ten diepste om de rechte humaniteit, waarvoor de kerk geroepen is op te komen.

De vragen naar de schepping, maar tegelijk ook de vragen naar de verlossing zijn in het geding. De verlossing van zonde én van gebrokenheid. Verlossing blijft verlossing en kan geen bevrijding worden tot leven of samenleven waarin Gods geboden niet eerlijk en ten volle worden gehonoreerd. Het gaat om het verstaan van het Evangelie, om het verstaan van Gods geboden. Hier gaat het om het belijden op dat punt waar de actualiteit het vereist. Een soldaat moet daar zijn land bewaken waar de vijand binnendringt. De kerk heeft daar te belijden waar aanslagen op haar belijdenis plaatsvinden. Gemeenten, kerk in de volle geestelijke zin van het woord, zouden hier helder en duidelijk moeten zijn in hun belijden. Ze zouden de kerk in haar geheel terug moeten roepen. 'Ook het besluit van een concilie - en ik meen, dat zulks echt-reformatorisch is - kan ons niet binden, tenzij het in overeenstemming is met het Woord van God. Het besluit van een kerkvergadering is 'een pre-advies' dat het onderzoek naar het Woord Gods niet verhindert, ' zei dr. H. Bout in 1957 op de jaarvergadering van de Gereformeerde Bond.

Juist vanuit het profetisch getuigenis dat we de hele kerk en dus ook onszelf aan Gods inzettingen gebonden weten, hoeven en kunnen we hier niet zwijgen. De kerk kan en mag het tegenproces tegen Gods heilige inzettingen niet bevorderen en stimuleren. Zij staat in de maalstroom van de tijd. Dat is het precies. Zij drijft niet mee op de golfslag van de tijd, maar in de golfslag van de tijd staat ze op de bodem van Gods geboden en inzettingen. Ze staat daarmee op vaste grond. Ze getuigt van en belijdt de dingen die onder haar volstrekte zekerheid hebben. Daar hoort ook de ethiek bij. In de ethiek komt de belijdenis tot spreken. Dat houdt ook in dat de kerk 'nee' zegt, dat ze zich niet mee laat slepen in het tijdsproces, maar dat ze tegen de stroom op roeit. Dat is de situatie waarin het juist op belijden en getuigen aankomt. Al kost dat vervreemding of zelfs - in de gang van de geschiedenis - lijden.

Mismoedig... niet ontmoedigd

De synodevergadering van 14 juni is zeer aangrijpend geweest. Diepe emoties heeft ze losgemaakt bij velen. Steeds moeten we ons daarbij de vraag stellen of onze emoties zijn gevoed door de Geest van God of door de geest van onze oude mens. We moeten ons afvragen of de woorden die we zeggen of schrijven, de toets van de Heilige Geest kunnen doorstaan. De diepste vraag luidt: 'Gaat het om onze macht of om de heerschappij van het Koninkrijk van God? ' Dat besef maakt ons bescheiden, maar ook zeer beslist. Ondertussen staan we steeds meer met lege handen. Wij maken deel uit van de kerk. Haar zonden zijn de onze, haar schuld is de onze. Alleen met lege handen voor God leren we helemaal en totaal op Hem te vertrouwen.

De synodevergadering maakt ons mismoedig. Hoe kan een synode verdergaan wanneer geen knelpunten zijn opgelost? Problemen worden groter en groter. Hoe kan de kerk verder gaan en tot eenheid, tot fusie komen, nu ze tot op het bot verdeeld blijft.

Wie het geheel van deze vergadering evalueert, wie de besluiten doordenkt, kan als gereformeerd denkend mens met geen mogelijkheid het fusiebesluit verdedigen.

Mismoedig! En toch niet ontmoedigd. Onze hoop is op God gevestigd. Dat is de hoop die wel beproefd en aangevochten wordt, maar die nooit beschaamt. Laat de voortgaande besluitvorming op de hervormde synode ons tot een voortdurend gebed brengen: '... bouw de muren van Jeruzalem'. Wellicht neemt de Heere ons alles uit handen in deze weg van afbraak en diepe teleurstelling. Staan we niet voor een verloren zaak?

Zolang de Heere met Zijn Woord en Geest nog in de kerk wil wonen... Zolang de bediening van de verzoening plaatsvindt... Zolang de Heilige Doop bediend wordt aan kleine kinderen van de gemeente...

Zolang jonge mensen het geloof van de kerk der eeuwen belijden... Zolang de tafel van de Heere staat aangericht... Zolang de Heere jonge mensen tot het ambt roept... Zolang is het niet hopeloos! Zolang is de breuk met de Kerk der eeuwen niet definitief. Het welbehagen van de HEERE zal door Zijn hand gelukkig voortgaan. De Heere kan uitkomst geven..., maar ook een andere weg met ons gaan. Tenslotte rust de Kerk in Gods verbond!

Laat ons getrouw zijn in het kleine, om Christus' wil, Die ons te voren zo uitnemend heeft liefgehad.

G. D. KAMPHUIS, AMSTELVEEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen