In de rechte weg

Ernstige bezwaren

Bij met name veel gereformeerde belijders in de Nederlandse Hervormde Kerk, zowel bij gemeenteleden alsook bij ambtsdragers leven grote zorgen over en ernstige bezwaren tegen het SoW-proces. Allerlei uitingen in woord en geschrift wijzen daarop. De hoop dat naar aanleiding van het 'unievoorstel, door de hoofdbesturen van de Gereformeerde Bond en de Confessionele Vereniging gezamenlijk ingediend, een inhoudelijk gesprek zou kunnen worden gevoerd, is niet vervuld, integendeel. De aangekondigde versnelling en afronding van dit proces in december 2003 heeft nog eens te meer voor grote verontrusting gezorgd en het gevaar van een komende breuk vergroot.

Het besluit dat alternatieve relaties in de kerk gezegend kunnen worden, heeft velen diep geschokt. Weliswaar heeft 'de paarse overheid' de mogelijkheid om tot het homo-huwelijk te komen in de wet vastgelegd, terwijl in de toekomstige kerkorde in ordinantie 5.4 het huwelijk gereserveerd blijft voor de levensverbintenis van een man met een vrouw. Maar kerkordelijk is wel vastgelegd dat mensen van gelijk geslacht hun relatie kunnen laten zegenen. Een inmiddels gegroeide praktijk werd wel vaak gedoogd, maar nu is deze officieel kerkordelijk erkend. Weliswaar wordt geen predikant gedwongen zulk een zegening te verrichten en wordt van geen kerkenraad vereist dat deze toestemming tot zegening van een relatie geeft. Maar het recht deze zegening te vragen en te laten geschieden, is aan kerkleden in een ordinantie-artikel gegeven.

Drijven deze zaken ons in de eerste plaats nu uit tot de troon van Gods genade? Klimt in diepe verootmoediging te meer en des te dringender de bede uit Psalm 74 op: Herdenk de trouu) aan ons voorheen betoond? Of ook Herdenk Uw vast gestaafd verbond.

Maar er is ook een weg om ernstige en fundamentele bezwaren in de kerkelijke weg kenbaar te maken en te laten beoordelen. Dat moet dan wel geschieden in de rechte weg, bijbels verantwoord en in kerkordelijke zin. Over dat laatste blijkt toch onduidelijkheid te bestaan en verwarring te ontstaan.

Bijbelse en pastorale gronden

Tegen de door de synode van onze kerk genomen beslissing kerkordelijk ruimte te geven voor zegening van relaties van mensen van hetzelfde geslacht zijn en op grond van de Schrift en uit pastoraal oogpunt bezwaren te maken.

Zonder mensen te beschadigen of te veroordelen is duidelijk dat in de Schrift gepraktiseerde homoseksualiteit wordt afgewezen. Bijbelgedeelten - om maar enige voorbeelden te noemen uit het Oude zowel als uit het Nieuwe Testament - als Genesis 19, Leviticus 18 en 20, Romeinen 1, 1 Korinthe 6 en 1 Timotheüs 1 spreken duidelijke taal.

Kerkenraden en gemeenteleden kunnen vervolgens in de pastorale praktijk in moeilijkheden en gewetensnood komen. Hoe om te gaan met hen die een alternatieve relatie elders laten zegenen en in de gemeente terug komen? Wat te denken van hen die homofiele geaardheid en gevoelens hebben maar deze niet in praktijk kunnen en willen brengen omdat hun eerbiedig verstaan van de Schrift hen daarvan weerhoudt? De preses van onze synode kon met een beroep daarop zijn stem aan dit artikel niet geven, evenmin als anderen!

Wij zijn dankbaar voor deze stemverklaring.

In de rechte weg Bezwaren, ook tegen synodale beslissingen, kunnen worden voorgelegd aan de Generale Commissie van Bezwaren en Geschillen. Deze toetst bij geschillen over beslissingen en handelwijze van ambtelijke vergaderingen of de gevolgde procedure correct is naar de regels daarvoor in de kerk opgesteld en vervolgens ook of de betreffende ambtelijke colleges juist hebben gehandeld met het oog op het welzijn van kerk en gemeente. Is het gevoerde beleid ook met dit laatste in overeenstemming? We kunnen om te beginnen er blij mee zijn dat deze commissie er is. Er behoort ook in de kerk een hoogste instantie van beroep te zijn, die onafhankelijk kan oordelen en toetsen. Uit eigen ervaring weet ik dat dit zorgvuldig gebeurt. Deze genoemde commissie heeft destijds de kerkenraad van de wijk Marekerk in de hervormde gemeente van Leiden in het gelijk gesteld, toen deze niet mee kon en niet mee wilde gaan in het plaatselijk SoW-proces. Helder is bij dezeuitspraak geworden dat geen kerkenraad of wijkgemeente gedwongen kan worden op plaatselijk niveau te fuseren.

Opzicht en tucht

Wanneer echter inhoudelijke bezwaren tegen aangenomen belijdende artikelen of gedane leeruitspraken bestaan, is het niet juist deze aan de Generale Commissie van Bezwaren en Geschillen voor te leggen.

Deze is daarvoor niet ingesteld. Voor het kenbaar maken van bezwaren tegen belijdenis (artikelen) bestaan in de kerk andere wegen.

Het kan zijn dat een ernstig bezwaar tegen of geschil over een belijdende uitspraak of voorgedragen opvattingen, die men in strijd acht met het spreken en handelen naar Schrift en belijdenis valt onder de bevoegdheid van de Generale Commissie van Opzicht en Tucht. Dat was voor veel jaren terug het geval toen prof. dr. P. Smits schokkende en geruchtmakende uitspraken deed over wat wel 'het hart van het Evangelie' is genoemd, de verzoening.

Niet vanwege de inderdaad schokkende inhoud van zijn uitspraken overigens, maar wel vanwege 'de aantasting van de waardigheid van de kerk", ook omdat hij weigerde om daarover met een door de synode in te stellen commissie in gesprek te treden, werden hem de rechten aan het emeritaat verbonden ontnomen. Dat was heel duidelijk een maatregel van tucht en geen beslissing in en over een bezwaar of geschil.

Daarbij is niet zozeer de gevolgde procedure of het gevoerde of een te voeren beleid aan de orde.

Twee andere wegen

Wanneer evenwel het bezwaar of geschil geen zaak is van opzicht en tucht, staan voor bezwaarden twee andere wegen open. In de eerste plaats kan een gemeentelid of elke ambtsdrager een gravamen - dat is een ernstig bezwaar tegen een punt uit de kerkleer - indienen tegen een opgestelde belijdenis of officiële leeruitspraak. Reeds de 'Dordtse Vaderen' hebben bij de forlnulering en vaststelling van de leer over de uitverkiezing duidelijk uitgesproken dat men altijd in de ordelijke, kerkelijke weg en op grond van de Schrift, Die het beslissende en laatste woord heeft, bezwaren kon indienen.

Voorzover ik me nog herinner, is dat vele jaren geleden ook inderdaad gedaan door ds. A. Duetz te Zeist. Deze predikant was het niet eens met wat in de Dordtse Leerregels staat en diende daarom bij de generale synode van de Nederlandse Hervormde Kerk een gravamen in.

Een tweede weg die open staat om bezwaren tegen de inhoud van de geformuleerde belijdenis en leer in te dienen, is om via de classicale vergadering(en) de betreffende zaak aanhangig te maken bij de generale synode.

Duidelijk onderscheid

Er is dus wat de kerkordelijke gang van zaken in de Nederlandse Hervormde Kerk betreft duidelijk onderscheid tussen een bezwaar of geschil over verkeerd geachte besluiten van een ambtelijk college enerzijds en een gewetensbezwaar tegen het belijdend karakter van een geformuleerde leer anderzijds.

Wanneer men dit onderscheid niet helder voor ogen heeft en in toepassing brengt, kan men, hoe goed bedoeld ook en hoezeer bezwaren op zich onze hartelijke instemming kunnen hebben, toch een verkeerde weg inslaan om deze te berde te brengen en te laten beoordelen. Men is op het verkeerde adres.

Nog erger is het om een bepaald ambtelijk college toe te dichten: 'Zie je wel, men moet ons als gereformeerde belijders nief, als een uitspraak teleurstellend uitvalt. Men moet zich er goed van vergewissen - en het kan helpen van te voren raad in te winnen bij voorbeeld bij ambtsdragers die ter zake kundig zijn - of een bepaalde commissie wel de bevoegdheid heeft om zich over een bepaalde zaak uit te spreken. Het leek mij juist - en mogelijk bewijs ik ook die en gene er een dienst mee - om in dit artikel daarop te wijzen.

Het gaat er ons toch om dat naar het apostolisch vermaan alle dingen in Gods huis, ook als er ernstige bezwaren of verschillen van mening bestaan over diverse zaken, wel in goede orde en met eer geschieden.

W. CHR. HOVIUS, APELDOORN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen