Uit het leven van een godsdienstleraar [I]

Het is woensdagmorgen acht uur. De collega's en leerlingen komen de school binnen. In de personeelskamer zit al een aantal docenten te genieten van een kopje koffie en van het vooruitzicht straks weer voor de klas te mogen staan!? Dan gaat de eerste bel. De leerlingen gaan naar het lokaal en wachten op de leraar van wie ze het eerste uur les hebben.

Ik doe de deur open voor de leerlingen van B(brugklas) 14. Eerst worden de absenten genoteerd, vervolgens wordt het boekje geopend waarin de dagopeningen staan. Voordat de leraar het woord gaat voeren, komt het Woord aan het woord. Aan de orde is het gedeelte uit de bergrede dat gaat over een zoutend zout en een lichtend licht. 'Waarom wordt een christen met zout vergeleken? ' 'Zout geeft smaak aan het eten en gaat het bederf tegen.' De leerlingen vinden het moeilijk om een voorbeeld te bedenken van bederf in onze tijd. Of zouden ze nog niet helemaal wakker zijn? De mörgenopening wordt afgesloten met gebed.

Jakob en Jozef

De les begint met een schriftelijke overhoring over les 10 van het (leer)boek 'De Bijbel in de Basis'. Deze les gaat over Jakob. Wat betekent Bethel? Wat gebeurde er bij Pniël? Hoe reageerde Jakob op de vraag van Ezau of al die rijkdom van hem was? Het antwoord op de laatste vraag is: 'Dit alles heeft de HEERE in Zijn genade aan uw knecht geschonken.' Zo antwoordde Jakob. In de les is daar nadrukkelijk over gesproken evenals over Ezau, die z'n eerstgeboorterecht verkoopt voor een schotel linzenmoes en daarmee blijk geeft van een stuk onverschilligheid.

De nieuwe les gaat over Jozef, die veel ellende heeft meegemaakt terwijl hij nog maar heel jong was. Hij werd niet opstandig, onverschillig en/of ongelovig. Het geheim van het leven van Jozef ligt in de zin die een aantal keren voorkomt inde Jozef-geschiedenis nl.: 'En de HEERE was met Jozef. Bijzonder is ook Genesis 45. In dat hoofdstuk wordt verteld dat en hoe Jozef zich bekendmaakt aan zijn broers. Hij zint niet op wraak, maar vergeeft de misdaden van zijn broers. Hij ziet ook Gods leiding in zijn leven. Bovendien nodigt hij hen uit om bij hem in Gosen te komen wonen. De zonde drijft mensen uit elkaar, maar de genade en de liefde brengt mensen bij elkaar. Jozef is type van Christus. Over deze dingen wordt met de leerlingen indringend gesproken. De tijd vliegt voorbij. De leerlingen leren niet alleen feiten, er wordt ook nagedacht. Ik heb het een keer gevraagd. 'Wie wordt nadrukkelijk aan het denken gezet over de belangrijke vragen van het leven tijdens en na de godsdiensüessen? ' Verreweg de meeste leerlingen staken de vinger op. Dit is onder andere het doel van de lessen.

Bijbelstudie

De bel gaat. Het tweede uur begint Er komt weer een brugklas binnen. De les verloopt ongeveer net zoals de vorige, hoewel iedere klas haar eigen karakter heeft en een eigen aanpak vereist

En weer gaat de bel. Het tweede uur is afgelopen en het derde uur begint. De brugklasleerlingen verlaten het lokaal en de leerlingen van havo 5 staan te wachten. Ze komen binnen, de absenten worden genoteerd en de les begint. De leerlingen weten wat ze moeten doen. Ze zijn bezig met een korte bijbelstudie. Ze gaan een gedeelte (perikoop) van ongeveer 10 verzen uitleggen. Dat gedeelte hebben ze mij opgegeven. Tijdens de les mogen ze eraan werken. De bedoeling is (en dat staat allemaal keurig en schematisch op een stencil dat ze gekregen hebben) dat ze iets vertellen over het bijbelboek in het algemeen en eventueel iets over de schrijver van het betreffende bijbelboek. Daarna moeten ze vers voor vers uitleggen. Wanneer er kernwoorden in voorkomen, moeten die apart uitgelegd en besproken worden. De volgende stap is dat de leerlingen in eigen woorden samenvatten waarover het bijbelgedeelte gaat. Ze moeten met behulp van nieuwsfeiten en/of krantenartikelen ook aantonen wat eventueel de actualiteit van dat gedeelte is voor ons. Ten slotte geven de leerlingen aan wat ze zelf van het gedeelte geleerd hebben. De leerlingen gaan aan de slag...

Ze werken zowel in de mediatheek als in het lokaal. Zelf loop ik om hen heen om te zien of ze echt datgene doen wat hun opgedragen is en om eventuele vragen te beantwoorden.

Reformatie

Na deze les breekt de (kleine) pauze aan. Deze keer is er geen traktatie maar trakteren we onszelf met een stevige discussie waardoor de geest gescherpt wordt

Na de pauze komen de leerlingen van havo 4 binnen. Aan de orde is de Reformatie. 'Wie heeft er vragen over het huiswerk? ' Mijnheer, hoe zat het ook alweer met de grote ontdekking van Luther? Wat houdt het begrip 'landskerk' ook alweer in? Moeten we die Latijnse uitdrukkingen 'sola scriptura' en 'sola gratia' ook kennen? De vragen worden beantwoord.

Nu gaan we het hebben over de reformator Calvijn. 'Als jullie Calvijn waren geweest, was je vanochtend al heel vroeg opgestaan, had je je voeten in een bak met koud water gezet om je maar goed te kunnen concentreren op studie...' De leerlingen kijken even

vreemd en zien Calvijn niet direct als hun voorbeeldfiguur. Dat wordt voor een deel wel anders als de leerlingen even later horen wat Calvijns invloed geweest is. Allerlei facetten van zijn leven komen aan de orde: de situatie in Genève, Farel, de Institutie (ik lees fragmenten voor uit het boekje van Sipke van der Land). Belangrijk is dat de leerlingen niet alleen weten dat Calvijn dat kolossale werk geschreven heeft maar ook welke onderwerpen hij daarin behandelt en op welke wijze. Ook komen aan de orde zijn bijbelcommentaren, het zingen van de psalmen, de presbyteriale kerkorde die het tegenovergestelde is van de zgn. episcopale kerkorde. Discussie is er over de spreuk: 'Terar dum prosim' (Laat ik maar verteerd worden, als ik maar nuttig ben). Kijk jij ook zo tegen het leven aan?

Spreuken

Dan gaat alweer de bel. (Het lijkt wel of de bel de baas is.) Een collega wacht me op met een vraag over een proefwerk, snel nog even iets kopiëren. Onderweg naar het kopieerapparaat kom ik twee leerlingen tegen van de klas waarvan ik mentor ben. Een jongen zegt dat hij er bij een collega ten onrechte is uitgestuurd en of ik er iets aan kan doen. Morgen in de pauze zullen we er verder over doorpraten...

Inmiddels zitten de leerlingen van havo 3 te wachten. De les gaat over de wijsheid. De leerlingen hebben thuis vijf spreuken uitgezocht die ze moeten uiüeggen en waarvan ze kunnen aangeven waarom zij dat belangrijke spreuken vonden.

Eerst vertel ik iets over wijsheid en dwaasheid in het algemeen. De leerlingen lopen elke dag langs de eerste steen van de school, waarop staat: 'De vreze des HEERBN is het beginsel der wijsheid'. Wat betekent dat? Een klassengesprek volgt. Nu komen de spreuken van de jongelui voor de dag. Een heel scala.

'Een zacht antwoord keert de grimmigheid af, maar... beter is een gerecht van groen moes, waar ook liefde is dan een gemeste os en haat daarbij'. Eén leerling heeft zich er te gemakkelijk van af gemaakt. Hij mag voor de volgende keer Spreuken 6 : 6 uitleggen: 'Ga tot de mieren gij luiaard, ziet hare wegen en word wijs'. Een gesprek volgt.

Plant en dier

Nu begint de grote pauze. Onder het genot van een kop thee wordt de boterham gegeten en volgt er een gesprek met de collega's over de veranderingen die eraan zitten te komen met betrekking tot de tweede fase. Plotseling neemt het gesprek een wending en vraagt iemand: 'Wie heeft gisteren Het elfde uur van Andries Knevel gezien? Wat vond je ervan? ' De bel maakt een wreed en abrupt einde aan de discussie.

Nog één les wacht. Nu komen de leerlingen uit de atheneum 6-klas binnen. Ze krijgen een betrekkelijk uitvoerig stencil voor zich. Het onderwerp is 'genetische manipulatie'. Voordat ze het stencil gaan lezen en bestuderen, gaan we naar het computerlokaal en geef ik de opdracht om te gaan naar de site van het NRC-handelsblad. Ze klikken op het item 'dossier'. Eén van de dossiers gaat over de genetische manipulatie. Interessant is het animatiefilmpje dat laat zien hoe de genen zijn opgebouwd en wat genetische manipulatie nu eigenlijk precies is. Het leven is één groot wonder. Dat wordt weer eens duidelijk gemaakt. Terug in het lokaal moeten de leerlingen met de tekst aan de gang en een aantal vragen schriftelijk beantwoorden. Ze krijgen daar ruimschoots de tijd voor. Dit kan nooit in één les. Het stencil gaat in op de vraag wat genetische manipulatie is. Mogelijkheden bij plant en dier. En hoe zit dat bij de mens? Wat is het verschil tussen gentherapie en eugenetica. Allerlei argumenten pro en contra worden genoemd in het stencil. De standpunten van mensen die positief tegenover het een en ander staan komen aan bod, evenals het standpunt van prof. H. M. Kuitert en prof. dr. ir. E. Schuurman. Uiteindelijk wordt gevraagd: 'En wat vind jij nu? ' De antwoorden die dan worden gegeven, zijn in ieder geval gebaseerd op na-denkwerk.

Na dit lesuur heb ik een gesprek met een directielid over vervanging van uren en over de sectiebegroting. Hierna volgt de geplande sectievergadering waarbij de collega's bij elkaar komen die eveneens het vak godsdienst geven. Aan de orde komen: sollicitatiegesprekken, het gecoördineerd proefwerk, het programma van toetsing en afsluiting en de boekenlijst voor het volgende schooljaar.

De dag op school zit erop. Thuis wordt het werk vervolgd. Er moet nog een verwerkingsblad bij een les worden gemaakt. Twee stapels repetities worden nagekeken en nog een aantal werkstukken weggewerkt.

Om half tien stop ik. Beneden ligt de krant te wachten om gelezen te worden. We (mijn vrouw en ik) drinken nog wat en praten nog wat na. Om half elf is het bedtijd. De dag zit er op. Morgen mogen wij hopelijk weer.

T. C. ZUIJDERDUIJN

docent godsdienst Johannes Fontanus College Barneveld

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen