Wat is er anders na n september?

We hadden ons op het moment van de afspraak niet direct gerealiseerd op welke gedenkwaardige dag de vergadering plaats zou vinden. Maar toen alles al zwart op wit stond, kwam het ineens op ons af: xi september, precies een jaar na de vreselijke dolkstoot die Amerika recht in het hart trof en die de hele verdere wereld diep schokte, zouden we elkaar ontmoeten in Chattanooga. Een vertegenwoordiging van Woord en Daad en een Amerikaanse internationale hulporganisatie hadden samen afgesproken om uitgerekend op deze dag een belangrijke strategische vergadering te houden, die van belang zou zijn voor hun samenwerking in het hulpverleningswerk wereldwijd.

Omdat er vanuit Amerika geen signalen kwamen dat het bij nader inzien toch beter niet door kon gaan, zijn we een dag voor 9/11 (zo zal deze dag wel blijven heten, naar de 11e september waarop de Twin Towers van New York werden geveld door terroristisch geweld) naar de USA vertrokken. We vroegen ons trouwens wel af, hoe het zou zijn. Zou het hele land niet zozeer in de ban zijn van de herdenking dat er eigenlijk geen aandacht zou zijn voor iets anders? Hoe zou de indruk zijn van een land, dat sinds 11 september.2001 gemerkt heeft dat het ook op eigen terrein kan worden geraakt door vijanden? De oceanen aan beide zijden vormden voor het gevoel van de inwoners van de Verenigde Staten altijd een veilige buffer. Maar door de terroristische aanval leek dat ineens zo anders geworden. De gebruikelijke Amerikaanse zelfverzekerdheid werd zo diep geschokt.

'Let's roll'

'Alles is anders geworden'. Dat werd deze dagen in vele toonaarden bij allerlei plechtigheden gezegd. De terroristen probeerden Amerika radicaal te veranderen; dat is ze ook gelukt, zeiden sommigen. Alleen niet op de wijze zoals zij het bedoelden. Amerika is een ander land geworden. De vastberadenheid is versterkt om alles wat de 'American dream' inhoudt met alles wat mogelijk is te verdedigen - dat is wat de vijanden hebben bereikt. In plaats van de machtigste natie van de wereld op een fatale wijze te ontregelen, deden ze het tegendeel. De eensgezindheid, de ernst, de liefde voor de waarden die een zo pluriforme samenleving als de Verenigde Staten hoog wil houden, dit alles gaf de toon aan bij de vele plechtigheden die overal werden gehouden. Het werd verwoord in een populair lied: 'United we stand, divided we feil' (verenigd blijven we overeind, terwijl we vallen, als we verdeeld zijn).

President Bush gaf op diverse plaatsen acte de présence. 's Morgens vroeg begon hij zijn dag zoals altijd met bijbellezen, konden we in de krant lezen. Het was headline news dat de machtigste man in de wereld daarna een bezoek aan een kerk bracht om in stilte te bidden. Zijn veiligheidsadviseur Condoleezza Rice las bij een plechtigheid Psalm 46. Gezongen werd er ook: 'O God, Die droeg ons voorgeslacht, door nacht en stormgedruis'. En natuurlijk ook de diverse Amerikaanse liederen waarin de liefde voor het land zo hartstochtelijk tot uitdrukking wordt gebracht. 'God bless America, our home, sweet home', en 'The Star spangled banner'. Liefde voor Amerika wordt uit volle borst uitgezongen, met de rechterhand op het hart: 'America, the land of the free and the home of the brave'(America, het land van de vrije burgers en het thuis van de moedigen).

'De terroristen kozen dit doel in de hoop ons land te demoraliseren, maar ze faalden', zei Bush. Ook andere hoogwaardigheidsbekleders hielden plechtige toespraken. Minister van defensie Rumsfeld zei: 'De terroristen wilden dat 11 september de dag was waarop onschüldigen stierven. In plaats daarvan werd het een dag waarop helden werden geboren'. Inderdaad, geen krant of tijdschrift was er, geen televisieprogramma op de talloze kanalen, waarin niet in alle toonaarden de verhalen werden opgehaald van diegenen die op de dag van de val van de twee torens een heldenrol hadden gespeeld. Brandweermensen, politie, reddingswerkers, ze werden volop in de schijnwerper gezet. En vooral de passagiers van vlucht 93, die toen ze via hun mobiele telefoons hoorden wat er met de andere gekaapte vliegtuigen gebeurd was en vervolgens besloten om de kapers aan te vallen - het zijn de helden van Amerika na 9/11. Het laatste woord van een van de passagiers die op de kapers afgingen om zo mogelijk hun demonische opzet te verhinderen, heeft een historisch gehalte gekregen als de strijdkreet van het nieuwe Amerika. Het staat overal te lezen: 'Let's roll', we gaan erop af. 9/ix is in de Amerikaanse geschiedenis de dag geworden 'waarop gewone mensen helden werden, en de helden gewone mensen'.

Patriottisme

Ik kan me voorstellen dat velen van ons wellicht met een zekere scepsis kijken naar de herdenking van 9/11. Wij zijn er misschien wat te nuchter voor, wij houden niet van al die show, van het haast bombastische, waarmee Amerika viert en gedenkt, wat de natie als geheel aangaat. Wij vinden het alles ook al gauw te sentimenteel en vermoeden er soms ook een zekere oppervlakkigheid in. Toch lijkt het mij dat bij alle reserves, die wij terecht kunnen hebben, dat er waarden zijn in dit grote land, die wij misschien tot ons grote verlies lang zijn kwijt geraakt. Vaderlandsliefde, bij ons is dat

vaak iets uit een grijs verleden. Ons volkslied, wie kent het nog? Onze nationale symbolen functioneren alleen haast nog bij zinloze vertoningen van sportverdwazing, waarbij dronken supporters met het Wilhelmus op hun shirt en een dwaas opgeblazen oranjekroontje, hun 'vaderlandsliefde' tot uiting brengen.

Deze waarneming mag dan eenzijdig negatief lijken, maar ik moet eerlijk zeggen dat mij wel eens een gevoel van jaloezie bekruipt, als ik zie hoe ernstig en plechtig gewone mensen in Amerika hun volkslied zingen, met de hand op het hart. Je hoeft niet kritiekloos alles te aanvaarden wat in een land leeft - dat kan ook niet wat Amerika betreft - maar een goede dosis patriottisme zou ook in ons land geen kwaad kunnen. Ik weet dat godsdienstige uitingen helaas niet altijd de vruchten zijn van de waarachtige vreze Gods. Ik besef terdege dat er ook heel wat kritische vragen te stellen zijn bij de wijze waarop men God ter sprake brengt in het openbare leven. Maar toch, wie zou in onze geseculariseerde samenleving niet verlangen naar een land, waarin in het openbare leven zonder enige schroom gesproken kan worden over God, en waarin Zijn Woord door overheidsdienaren wordt geciteerd? Wij in Nederland komen niet veel verder dan een vruchteloos gedoe over een gebed dat al dan niet ter afsluiting van de Troonrede mag klinken. En we zijn, terecht, al blij als dat weer gebeurt... Maar beseffen we wel hoeveel we ook verloren hebben?

Genadetijd

Wat is er na 9/11 nu echt veranderd? Die vraag werd ook in Amerika door velen gesteld. Het antwoord is nog zo makkelijk niet te geven. Tijdens mijn bezoek rond 11/9 stond de samenleving even op scherp. Nooit waren veiligheidsmaatregelen zo strikt. Bij het minste of geringste was er alarm. De hoogste staat van paraatheid werd wereldwijd afgekondigd. Verder was het rustig op vliegvelden en op de dag zelf ook op straat. Onze vergadering ging gewoon door, dat wel. En achteraf paste ook dit gebeuren bij het symbolische van deze dag. Twee organisaties die geroepen zijn om in woord en daad het Evangelie van Gods reddende daden wereldwijd te betuigen, maakten goede afspraken, die het werk voor de toekomst mogen dienen. Maar na 9/11 komt 9/12. De 'war on terrorism', de oorlog tegen terrorisme, is nog maar net begonnen, President Bush hield een vastberaden toespraak voor de Verenigde Naties, die door velen beschouwd wordt als een inleiding voor een aanstaande actie tegen Sadam Hoessein in Irak. We houden ons hart vast voor wat komen gaat. Wat is er eigenlijk veranderd na 9/11? Eén ding is er nog niet veranderd. De terugkeer tot God, de nationale boete en bekering, waarop vele christenen na de zwarte dag van september 2001 hoopten, lijkt uitgebleven. De getallen van de kerkdiensten zitten ongeveer weer op het niveau van voor 9/11. Heel veel uitingen bij de plechtige gelegenheden hebben ondanks het religieuze gehalte toch niet echt de inhoud van een waarachtige verootmoediging. In plaats van een werkelijke bekering tot God keert men zich nog meer tot eigen mogelijkheden. De verheerlijking van heldenmoed loopt helaas ook uit op overmoed: 'wij willen' en 'wij zullen' zijn helaas woorden die te veel geuit worden. Wat ontbreekt, is het: 'Komt laat ons wederkeren tot de Heere'.

Er is een diep besef van de betrekkelijkheid van dit leven, dat wel. De tijd die je krijgt is maar zo kort. En daarom moet ieder die verantwoordelijk gebruiken, om dienstbaar te zijn aan de ander, en het goede van de mens tot uiting te laten komen, net als de helden deden. Maar is dat nu echt de eerste les? Waar klinkt de verwondering dat de levenstijd genadetijd is, tijd om de HEERE te zoeken, terwijl Hij Zich vinden laat, persoonlijk en nationaal?

Er zijn christenen die na 9/11 gezegd hebben dat 9/11 ook te maken heeft met de wijze waarop wij mensen in Amerika en wereldwijd ons leven in eigen hand genomen hebben, zonder God werkelijk nodig te hebben. En dat het gebeuren daarom vooral ook een roepstem van God tot bekering is. Deze ernstige woorden zijn hen door velen helaas niet in dank afgenomen, die verontwaardigd waren dat het onderscheid tussen bozen en goeden op een hoger niveau werd getrokken dan dat van terroristen en patriotten. Toch ligt in de erkenning van deze roepstem, en de bekering tot God als antwoord daarop alleen de weg van de ware vrede. Rond de herdenking van 9/11 heb ik daarvan in Amerika helaas niet al te veel gemerkt bij de openbare plechtigheden. Reden temeer om het wonder van waarachtige bekering te blijven verwachten van God, Die machtig is om meer te geven dan alleen de gerechtigheid en vrede op aarde.

M. A. VAN DEN BERG

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen