De kerk in debat

Het was een Kamerlid voor Groenlinks, die overigens de koppeling tussen welvaart en welzijn aanbracht, toen hij snerend voor de radio opmerkte dat juist het door Balkenende ingezette sociale en economische beleid de terugkeer van de bede in de Troonrede rechtvaardigde. 'Want als je dergelijke plannen presenteert, heb je wel een bede nodig'. Ondertussen is hiermee een neerwaartse spiraal omgebogen en trok de minister-president de lijn door die hij eerder inzette: in het publieke leven is de naam van God weer aan de orde, mogen we om Zijn zegen verlegen zijn en is het niet meer 'not done' om in het openbaar te belijden dat het geloof in God je houvast geeft.

Alom bemerk je dat een dergelijke belijdenis ook het gébed voor de overheid stimuleert Toen premier Kok in 1994 voor het eerst het Haagse Torentje betrad, wenste de hervormde gemeente van Bergambacht - de plaats waaruit Kok afkomstig is - hem de zegen van God toe. Nu zijn opvolger als leider van een nog instabiele regering zijn levensovertuiging niet verloochent, is het verblijdend dat op veel plaatsen en in veel gemeenten spontaan het gebed voor de premier gestalte krijgt, naast het gebed voor de overheid, die ons landelijk of lokaal regeert. Opdat het beleid van de regering de komst van Gods Koninkrijk mag bevorderen, er gerechtigheid is onder de mensen en-burgers in vrijheid de Heere mogen dienen.

Juist op zulke momenten beseffen we als land dat zijn wortels heeft in de strijd om de vrijheid van godsdienst, hoeveel zaken er nog zijn, waarin we onderscheiden zijn van andere naties, hoeveel er is om God voor te danken en waarbij we wakend en biddend de wacht hebben te betrekken: onze vrijheid van onderwijs, ons vorstenhuis, zoveel christenen die in het openbare leven God willen dienen en Zijn Naam niet verloochenen, zoveel werk dat vanuit het Evangelie gedaan mag worden in de samenleving. Bij dat laatste denken we onder meer aan Kuria, de Amsterdamse stichting waar met behulp van vele vrijwilligers nu precies tien jaar lang aidspatiënten worden begeleid, veelal in hun laatste dagen. Wat is het essentieel en stimulerend dat vanuit verschillende kerken christenen hun medemens op de grens van leven en dood nabij zijn. Zo is diaconaal werk tegelijk missionair.

Bezielende politiek

Dat de herinvoering van de bede aan het eind van de troonrede niet overal instemming opriep, was te verwachten. Zelfs het kabinet was hierin niet unaniem, daar de ministers van de WD en enkele LPF-collega's hun steun eraan onthielden. Opvallend dat waar de regering in het openbaar één gezicht dient te hebben, over dit thema naar buiten mocht komen welke persoonlijke visie de ministers hebben. Ondertussen had het kabinet in zijn formulering rekening gehouden met de veelkleurigheid van onze samenleving, doordat de Koningin eerst opmerkte dat 'alle Kamerleden vanuit hun persoonlijke overtuiging inspiratie en kracht mochten vinden voor hun verantwoordelijke werk'. Namens de regering wenste zij hun daarna echter Gods zegen toe.

Kort daarvoor had premier Balkenende tijdens het Christelijk Sociaal Congres aangegeven serieus na te willen denken over een commissie die een impuls moet geven aan het nadenken over waarden en normen, en sinds die tijd houdt deze thematiek de aandacht gevangen. Die aangever heeft alles te maken met een analyse van de huidige samenleving en met de wijze waarop de vorige kabinetten het land bestuurd hebben. Het kunnen doen van leuke dingen met de overwaarde van je woning heeft mensen niet gelukkiger ge- er maakt, ons maar onbehagen over de veiligheid op straat en de confrontatie met nde de aanwezigheid van vele buitenlanders heeft de ontevredenheid wel vergroot

Het is goed dat de discussie over de oorzaken van de spanningen in Nederland is geopend. Want met regels alleen zal het gedrag op de weg niet veranderen en het respect voor leraren niet terugkomen. Meer cellen of meer blauw op straat tast ook niet naar de wortel van het kwaad. Het onderzoek naar wat er in de bouwwereld onder de tafel gebeurde, maakt duidelijk dat meer dan regelgeving door de overheid noodzakelijk is.

Dit maakt de twee lijnen die in het huidige kabinet bijeenkomen, duidelijk. Waar minister Heinsbroek pleit voor reclameboodschappen op de televisie over fatsoen, wijst de premier op de samenleving als geheel, die een bezield verband moet zijn. 'In de relatie met God komt de mens pas volledig tot zijn rechf, zei hij! Het komt mij voor dat Balkenende hiermee nadrukkelijker aangeeft vanuit welk fundament zijn beleid opkomt dan hij kort voor de verkiezingen in zijn boek Anders en beter deed. Hij schrijft daarin dat nieuwe politiek bezielende politiek is, zonder aan te geven waar die inspiratie vandaan moet komen. Een opvallende verschuiving!

Basis en waarde C

Uit onderzoek van een student kwam in de week van prinsjesdag naar voren dat een derde van de leden van D66 ontevreden is over de wijze waarop de partij beleid ten aanzien van de godsdienst uitdraagt, namelijk als louter van belang voor het persoonlijke leven. W H ( m l s m d

Juist in deze tijd is dat een onhoudbare positie, nu religie op het wereldpolitieke toneel een factor van betekenis is en de godsdienst door politici in toenemende mate als van belang gezien wordt. De reacties vanuit de kringen van WD en D66 op de terugkeer van de bede in de troonrede en op het debat over de waarden en normen die we in ons land gemeenschappelijk zout l k E g h d h t w

den moeten hebben, lijken erop dat de autonome mens zich bedreigd voelt, dat er oppositie is tegen een cultuur die dacht eindeloos te kunnen relativeren.

Al zullen we in ons land in navolging van Noorwegen dan geen commissie voor waarden en normen krijgen, de discussie bloeit volop. Ook de kerken zijn hierbij naar voren geschoven, mede dankzij de inbreng van de kleine christelijke partijen, met name de ChristenUnie. Deze uitnodiging dienen de kerken beslist aan te grijpen, betrokken bij het welzijn van onze maatschappij. Het is daarbij zaak dat breder gekeken wordt dan naar de Raad van Kerken, al vertegenwoordigt hij een groot deel van het kerkelijk spectrum. Deze Raad heeft de regering al opgeroepen de discussie breder te maken dan een debat over fatsoen, respect en verantwoordelijkheid. Daarbij pleit men ervoor waarden als gerechtigheid en solidariteit in concreet beleid uit te drukken.

Dat alle kerken hun stem laten horen, is daarom ook van belang opdat de eigen inbreng van de kerken vanuit het Evangelie van Christus niet ondersneeuwt in een bepleiten van gerechtigheid waarbij elke verwijzing naar de Bijbel ontbreekt Juist daarin hebben de kerken hun basis, hun kracht en hun waarde te zoeken. Luisterend naar en sprekend met andere levensbeschouwingen mogen christenen de uniciteit en exclusiviteit van Jezus Christus niet ontkennen. Daarmee zijn zij niet intolerant ten opzichte van mensen die andere opvattingen huldigen, maar belijden ze het gezag van Christus over Zijn hele schepping. anneer daarbij de vruchten van de eilige Geest aan de orde komen - (naasten)liefde, goedheid, geduld, atigheid - vraagt dat van hen niet aleen om een daadwerkelijke vertaalslag, maar zet dat het scherpsnijdende es van het Woord ook in eigen gerag, levenshouding en uitgavenparoon. Want breuklijnen tussen leer en even werken averechts, wanneer we ansen krijgen om de waarden van het vangelie te communiceren. Paulus reep de kans, toen hij voor de overeidsdienaar Felix kwam te staan, oor 'te handelen van rechtvaardigheid en matigheid' (Hand. 24, 25), twee zaken die in zijn leven zichtbaar aren.

Gewetensvorming

Het kan niet anders dan dat huwelijk en gezin daarbij in verbondenheid aan het Woord van God een voorname plaats krijgen. Waar moeders kiezen, bewust kiezen om te investeren in de opvoeding van hun kinderen, mag de overheid dit geen onbenut arbeidskapitaal noemen, zoals door het vorige kabinet gedaan is. Want die moeder kan waarschijnlijk meer voor de samenleving betekenen dan menig werkende vrouw, laat staan voor Gods Koninkrijk.

In het gezin vindt immers de voorbereiding plaats op het leven buiten het gezin, worden eigen normen meegegeven en wordt een eigen taalgebruik aangeleerd. Denk ook aan een gezonde gewetensvorming. Kinderen moeten de dingen gaan weten, wat een relatie heeft met ons geweten. En geweten heeft ook te maken met straf. Vanuit een bijbels mensbeeld kan een kind niet zelf bepalen wat goed voor hem of haar is. Een dergelijke inbreng (zal dit afgedaan mogen worden als terug naar vroegere tijden die we net achter ons gelaten hebben) is niet conservatief, maar juist toekomstgericht, investering in de samenleving. Zei Van Ruler het niet dat een christen de beste burger is?

Ik herinner hier aan het verzoek dat het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in juni 1997 aan het hervormde moderamen deed om voorbereidingen te treffen om te komen tot een herderlijke boodschap, gericht tot volk en overheid, met betrekking tot normen en waarden in de samenleving. Was deze Bond te vroeg of komt Balkenende te laai? Hoe het ook zij, hierin werd de vinger gelegd bij de egoïstische moraal onder ons volk en werd aandacht gevraagd voor de beschermwaardigheid van het leven. De Hervormde Kerk werd hierin opgeroepen zich niet geheel te onttrekken aan het spreken als kerk tot de samenleving en dit evenmin over te laten aan de Raad van Kerken, die essentiële bijbelse noties eenzijdig invult.

De toenmalige synodepreses, ds. W. B. Beekman, zegde een gezamenlijke boodschap van de Samen op Weg-kerken toe, die er vervolgens niet gekomen is. Juist nu we veel breder in de samenleving ervaren dat grenzeloos individualisme en subjectivisme niet de pijlers zijn waarop een maatschappij stevig staat, lijkt het dé tijd om alsnog uitvoering te geven aan deze toezegging. Daarvoor is het onderlinge gesprek binnen de kerken nodig, waarin we grondwoorden uit de Schrift opnieuw leren spellen. Zo alleen nemen de kerken zichzelf serieus, in gebondenheid aan wet en Evangelie. Zo krijgt het leven met Christus een brede uitwaaiering.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen