Globaal bekeken

E en ontstellend verhaal' schreef een lezer bij een artikel in Forumnieuws, blad van de ondernemingsorganisatie VNO-NCW. Het verhaal gaat over 'het succes van Kommer Damen', Hollands grootste scheepsbouwer. Hoe succes?

CALVINISTISCH

'Damen woonde met zijn ouders op de\cheepswerf. Maar een leuke en onbezorgde jeugd heeft hij niet gehad. Nee, daarvoor was het allemaal een tikkeltje te somber. Het is ook niet niks om opgevoed te worden in een streng calvinistisch gezin in Hardinxueld-Giessendam. Zijn ouders waren overtuigd lid van de Gereformeerde Bond uan de Heruormde Kerk. En de Bonders staan nou eenmaal niet bekend uanluege hun lichte manier uan leuen. Op zondag mocht er helemaal niks in huize Damen. Niet dansen, niet zwemmen, niet naar de radio luisteren. Reden genoeg voor Kommer Damen om het juist wel te doen. Want een beetje een dwarsligger is de Gorinchemse scheepsmagnaat altijd al geweest.

Dat gedrag leidde menigmaal tot conflicten. Hij vertelt met een lach dat ie ooit op zondag de kerk werd uitgegooid. "Ik zat met urienden te kaarten en dat mocht natuurlijk niet." Het kwam hem op een kerkuerbod te staan. Echt erg vond de jonge Kommer dat niet. "Die preken waren verschrikkelijk. Een en al hel en uerdoemenis. En lang dat ze duurden...! De predikanten werden nauwelijks beoordeeld op de 696

inhoud uan hun preek, maar uooral afgerekend op de lengte uan hun uerhaal. Vreselijk gewoon."

En ach, wat zijn jeugd betreft... Er zaten ook goede kanten aan die strenge calvinistische opuoeding, stelt hij. "Mijn ouders hadden het beste voor met hun kinderen. Ze probeerden uolgens de regels uit de bijbel te leuen. En sommige regels zijn zo slecht nog niet. Het christelijk geloof predikt de naastenliefde. En je moet eerlijk zjjn. Soberheid en bescheidenheid worden ook als deugden gezien. Mijn uader legde er bjjuoorbeeld de nadruk op dat je mensen met respect behandelt. Zo is hij ook altijd met zijn klanten en zijn werknemers omgegaan." Damen beseft dat het strenge geloof zijn ouders een helder kompas bood. Het calvinisme zorgde uoor een ouerzichtelijke wereld en daar was, vlak na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, grote behoefte aan. De spelregels uan het geloof waren simpel en eenvoudig: leid een uroom leuen en je komt vanzelf in de hemel. Het waren niet de spelregels uan Kommer Damen. En het was uiteindelijk ook niet zjjn geloof. Op zijn achttiende besloot hij te breken met het strenge caluinisme. Wat is dat nou uoor een godsdienst die mensen uan alles uerbiedt? En die nauwelijks antwoorden heeft op moderne leuensuraagstukken? Niks uoor hem. Met zijn uader uoerde hij ellenlange gesprekken ouer het geloof. "We kwamen er niet uit. Hij beriep zich op de bijbel, en ik stelde dat boek ter discussie."

TOEKOMST

Damen is tegenwoordig ouertuigd atheïst. De gang naar de kerk heeft plaatsgemaakt uoor • het bezoek aan dansvoorstellingen. Sinds zijn urouw hem jaren geleden een keer meenam naar een balletuituoering, is de scheepsbouwer een groot fan uan de moderne dans. (...)'

Het laatste staat onder het kopje Toekomst. Daarachter valt een vraagteken te plaatsen. Al met al geen verheffend verhaal. Echter wilden we de lezers dit inderdaad ontstellende verhaal niet onthouden.

S teeds vaker wordt van de kansel Gods Woord in de 'streekeigen taal' verkondigt, zegt Douwe Anne Verbruggen in Kerkinformatie:

'Volgens Thea Kroese, directeur van de Twentse Academie uoor de Streekcultuur, het Van Deinse Instituut in Enschede, is dit gevolg van de globalisering. "Men uerlangt terug naar de eigenheid en geborgenheid uan de streekcultuur. Er is dan ook geen sprake uan een folkloristische trend maar van een uitdijende ontwikkeling." Kroese weet dat in de provincie Overijssel binnen uijfenzeuentig procent uan de gezinnen thuis de streektaal wordt gesproken. "De streektaal ligt uerankerd in het hart, daar ben je mee opgegroeid en die taal begrijp je volledig, uan binnen en van buiten. Bij mezelf werkt het zo dat als ik erg boos ben, ik terugval op mijn eigen dialect.'

Achtergrond

'De streektalen zijn uolgens Kroese ueel rijker aan woorden dan het Nederlands, omdat de streektalen ouder zijn en dus een grotere woordenschat hebben opgebouwd. "Het had niet ueel gescheeld of de Statenuertaling was in het Saksisch verschenen. Men was eerst uan plan geweest de synode in Deuenter te houden. Om een of andere reden is toen in 1619 uitgeweken naar Dordrecht. Men heeft toen ook besloten de bijbel te schrijven in het Middelnederlands; de heersende taal in en rondom Dordrecht.Je

moet niet vergeten dat Nederland toen nog een ratjetoe van volken en talen was.'

E mden ontvangt gereformeerde synode in 2003' meldt eveneens Kerkinformatie:

'Dat de keuze op E mden uiel is temeer interessant, omdat ook de eerste synode uan de gereformeerde kerken in de Nederlanden hier werd gehouden, uan 4-13 oktober 1571. Het was de tijd uan de tachtigjarige oorlog, strijd ook tussen de katholieke Spaanse ouerheerser en de protestantse prins uan Oranje. Hervormingsgezinden weken uit naar onder andere Londen en Duitsland, maar zochten ook contact met elkaar om het kerkelijk leuen uerder te organiseren. De synode van Emden telde 29 leden, onder wie 5 ouderlingen. Behalve afgevaardigden van de vluchtelingengemeenten waren er ook predikanten uit Noord-Nederland aanwezig.

Men moest helemaal bij nul beginnen. Toch stonden er onderwerpen op de agenda, die we bijvoorbeeld in Samen op Weg-discussies weer terug zien komen. De besluiten van Emden hebben heel lang doorgewerkt in latere kerkorden. Zo stelde deze synode de ondertekening van de Nederlandse Geloofsbelijdenis verplicht voor predikanten. Verder werd men het eens over een kerkorde, waarin twee grondbeginselen zorgden voor een goed evenwicht tussen de plaatselijke kerk en het landelijk kerkuerband. Ee'n van de artikelen luidde: "Geen kerk zal ouer andere kerken, geen dienaar ouer andere dienaren, geen ouderlingen ouer andere ouderlingen, geen diaken ouer andere diakenen uoorrang of heerschappij uitoefenen, maar veeleer zal ieder zich wachten voor alle verdenking daaruan en

tingen te illustreren.) En is het waar dat de dood ons leuen nog veel meer beïnvloedt dan ivij ons bewustzijn? Anders geformuleerd: is het misschien zo gesteld, dat het ons Europeanen in jèite al lang niet meer lukt om daadwerkelijk vanuit het geloof in de opstanding te leven? Dringende vragen voor de theoloog en de pastor die met beide benen in deze tijd ivil staan.'

Voordat u ertoe besluit kennis te nemen van genoemde romans, is het wellicht goed u een aantal regels door te geven uit een boeiende bespreking in het Reformatorisch Dagblad (23 oktober 2002) van de hand van drs. H. F. Massink: 'Heel erg jammer... is de manier waarop Houellebecq de seksualiteit beschrijft. Hij toont weinig respect voor het intieme, geheimvolle en exclusieve van seksualiteit. Onverbloemd maakt de schrijver de lezer deelgenoot van de seksuele handelingen van de hoofdpersonen, maar ook van anderen. Daarbij hanteert hij geen enkele grens en is er ook geen sprake van enige moraal. Alle variaties en perversiteiten komen aan de orde. Verder citeer ik graag één van de conclusies uit het artikel van drs. Massink:

Wel is het zeer waardevol dat Houellebecq de westerse samenleving een spiegel voorhoudt : Scherp wordt duidelijk hoe libertinisme leidt tot allerlei inconsequenties. De behoefte aan geld; verkrijgbaar door hard te werken, zet onze basale relaties onder druk. En dan begint de zoektocht naar uitwegen om toch het een en ander te kunnen blijven combineren. In de begeerte naar ontplooiing en geld komt de westerse mens zichzelf tegen en verliest hij het ware medemenselijke geluk. En ook die laatste vorm van geluk is kortstondig, zo boodschapt ons dit boek. Houellebecq werpt vragen op. Dat is zijn literaire kracht. Vragen over liefde, geld en dood. Dat zijn vragen die ieder mens aangaan. Ook een christenmens. "Wat is uw enige troost? " Dit boek stelt basale vragen op een indringende manier aan de orde. Het houdt, zoals verder gezegd, de lezer een spiegel voor. Wat verlang ik zelf en hoe bevredig ik dat verlangen?

Interessant aan dit boek is ook dat het helemaal wars is van enige notie van absolute waarheid en absolute moraal en er toch naar verwijst. Postmodernisme in optimaforma. Wat bedoel ik concreet? Dit boek is een zoektocht naar ware liefde. Dit boek geeft aan dat de mens verlangt naar iemand die zich zomaar, zonder enige voorwaarden, aan hem geeft. Iemand die er voor de ander is, belangeloos. Het is de vraag naar een offer. Klinkt daarin niet door de roep om het volmaakte offer, om werkelijke verlossing? Dat is toch niets anders dan de roep om Christus; de roep om genade.'

Toch niet gelukkig, nee. Voor wie de bijbelregel kent, dat 'wei-gelukzalig' is die zijn verwachting leerde vestigen op de HEERE, zijn God, niet echt verwonderlijk. Ik bedoel dit overigens niet als een vrome uitzwaaier van dit artikel. Want al lezend in de boeken van Houellebecq betekende smart voor mij ook: delen in de smart van je lot- en tijdgenoten. Je voelt heel diep aan dat werkelijk levensgeluk niet in je eigen macht ligt, dat je het daarom niet voorhanden hebt en voor surrogaat ben ik zelf ook zo vaak in. Werkelijk gelukkig zijn is een geschenk, een hemels geschenk, het is leven van de genade van de God Die zijn hart verpand heeft aan Zijn verloren schepselen. Daarom staan we nooit zonder hoop in de wereld en zonder hoop voor de wereld.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen