Daar Hij rijk was

Eén krantenkop kan je doen stilstaan bij de bizarre werkelijkheid, waarin de mens zichzelf gebracht heeft. De zonde huist niet alleen in ons hart, heerst niet alleen in de structuren die de samenleving bepalen, maar is ook zichtbaar in onze gedragingen. Nog even over Nigeria: ongeveer honderd relatiefleuk uitziende dames vertegenwoordigen elk hun land in de race om wie zich de schoonste van de wereld mag noemen. Maar tegelijk is deze verkiezing in het land waar de sharia - de op de Koran gebaseerde wetgeving - zeggenschap heeft, aanleiding tot grote rellen, waarbij 285 doden vielen. Diep verdriet in zoveel levens, omdat journalisten in hun schrijven over het uiterlijk van vrouwen de religieuze gevoelens van een bevolking provoceerden. Het tekent ons in welke mate de mensheid ontspoord is. De rouw duurt in Nigeria voort, de verkiezing is verplaatst naar Engeland...

Dezelfde krantenpagina vroeg aandacht voor het alarmsignaal van de stichting Zuid-Oost Azië (ZOA) over een ander Afrikaans land, Ethiopië. De grootste hongersnood ooit is in aantocht. Als gevolg van langdurige droogte heeft de bevolking te maken met mislukte oogsten. Ernstig ondervoede mensen moeten meer dan tien kilometer lopen om aan drinkwater te komen.

Kun je in zo'n wereld(deel) aandacht hebben voor verkiezingen voor Miss World, voor dames die het in de reclame wel zullen gaan maken, zonder in solidariteit met de armen geweldig tekort te schieten? Vragen waarmee een individueel mens vast kan lopen, maar die christenen wereldwijd ondertussen niet onberoerd mogen en kunnen laten, opdat het oordeel uit Mattheüs 25 hen niet gelden zal: 'Ik ben dorstig geweest, en gij hebt Mij niet te drinken gegeven.'

500 rijksten

Het maandblad Quote gaf in zijn laatste nummer ook blijk van de onoverbrugbare tegenstellingen tussen rijk en arm op aarde. Waar normaliter de 500 rijkste Nederlanders mogen gloriëren, werd nu in samenwerking met Unicef, het hulpverleningsfonds van de Verenigde Naties, een lijst gepubliceerd van de 500 armsten. De hoop is dat de rijken 0, 7 procent van hun vermogen willen afstaan, parallel aan de rijke OESO-landen die ooit afspraken eenzelfde percentage aan ontwikkelingshulp te besteden. Het is een creatief plan, maar het betekent ondertussen wel dat het leven van een sloppenwijk afhangt van een aardig gebaar, een sympathieke geste van een rijk mens. Een dragend beginsel lijkt in deze hulp te ontbreken.

Veel kleinschaliger dan de mondiale verschillen zijn de tegenstellingen in ons eigen land. Maar ook dan kunnen contrasten ineens in het oog springen. Zo meldde dezelfde nieuwslezer recent allereerst dat de armoede in Nederland de laatste jaren is afgenomen, maar dat deze daling minder snel gaat. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek beoordelen mensen die met een laag inkomen moeten rondkomen, hun financiële situatie positiever dan vijfjaar geleden. De groeiende economie van de afgelopen jaren heeft gelukkig ook betekenis gehad voor de mensen aan de onderkant van de maatschappelijke ladder. Het is een taak voor de overheid om, ook nu alom gesproken wordt van recessie, schild van de zwakken te blijven. Tegelijk meldde de nieuwslezer dat bij de aankopen voor '5 december' consumenten geconfronteerd werden met stijgende prijzen. Desondanks is er toch vijf procent meer besteed. Hier hebben we te maken met een relatief probleem in ons land: aan de ene kant is het gelaat van de armoede voor de meeste mensen verborgen, aan de andere kant weten we ondertussen echt niet meer waar we elkaar in een cadeaumaand nog blij mee kunnen maken. Het laat zien dat het werk van maatschappelijk werkers en andere hulpgeveriden, maar ook de door de diakenen gestimuleerde arbeid in ons land overwegend te maken heeft met de gevolgen van onze rijkdom, waardoor stress, eenzaamheid, gevoelens van onvrede enorm zijn toegenomen. Het leert ons ook dat het veel wezenlijker is er voor iemand te zijn dan dan iemand iets hééft. Ook voor christenen een les.

Voedel en kleding

Daarbij zal niemand kunnen ontkennen dat het voor ons algemeen welbevinden slecht is als een aantal vanzelfsprekendheden verleden tijd wordt. Hoe verhoudt zich de economisering van het leven tot aandacht voor werkelijke waarden? De welvaart heeft ons ver verwijderd van Paulus' woorden over voedsel en kleding, zodat de aangekondigde verminderde koopkracht voor 2003 reacties te zien geven die buiten proportie zijn.

We moeten de moed hebben, om samen een stap terug te doen ter wille van de naaste. Dat staat haaks op ons leefpatroon. Een toegenomen individualisering en aandacht voor de eigen positie vertroebelt het zicht op de medemens. Het Leger des Heils heeft onlangs in een onderzoek aangetoond dat wij Nederlanders harder geworden zijn in onze houding tegenover daklozen, verslaafden en andere groepen. Dat zegt niet weinig over de ziel van een volk.

Het is goed samen te erkennen dat de wereldgelijkvormigheid ook in dit opzicht onder christenen groot is. Veelzeggend is dat 1 Timotheüs 6 de oproep om te jagen naar geloof en godzaligheid en de strijd van het geloof te strijden, vooraf doet gaan aan een krachtige uitroep: 'Maar gij, o mens Gods, vlied deze dingen.' Welke dingen? Rijk willen worden, ondergaan in de verzoekingen, geldgierigheid. Zou in dit opzicht 'hetgeen aan uw geloof ontbreekt' (1 Thess. 3 : 10) volmaakt dienen te worden?

Het Oude Testament legt dit verband niet minder duidelijk. In Spreuken 28 staat: 'Die zijn oor afwendt van de wet te horen, diens gebed zelfs zal een gruwel zijn.' Het gaat daarbij om de wet die de armen beschermt. Heel concreet wordt hier de vloek aangezegd aan degenen die hun ogen voor de armen sluiten.

Diaconaat

'In dit leven komen niet alle dingen goed.' Een beginzin uit een recent in Apeldoorn gehouden preek. Het is een zin die je in gedachten vijf keer herhaalt, omdat in die eenvoudige woorden een geweldige waarheid schuil gaat. 'In dit leven komen niet alle dingen goed.' In dit leven blijft de gebrokenheid voelbaar, een gemis voor de een, eenzaamheid voor de ander, een onherstelbaar verstoorde relatie voor een derde, maar ook in de schrijnende ongelijkheid tussen mensen inzake levensbehoeften. Het is geen legitimatie om de godsdienst als opium het volk aan te reiken, die de pijn verzacht en doet hopen op een gelukkiger bedeling.

Diaconaat is ook de oplossing niet voor alles wat niet goed is en niet goed gaat. Maar diaconaat is wel de opdracht. Juist nu we de laatste maand van het jaar ingegaan zijn, kunnen we dit besef verlevendigen. Niet om ons schuldgevoel af te kopen met een kerstbakje of ons geweten te stillen met gethematiseerde aandacht voor mensen die we lang over het hoofd zagen. Wel om onze prioriteiten als christenen te bepalen in relatie tot het kerstgeschenk van God. Dienstbetoon aan elkaar heeft altijd weer de basis in wat de christelijke gemeente wéét: 'Want gij weet de genade van onze Heere Jezus Christus, dat Hij om uwentwil is arm geworden, daar Hij rijk was, opdat gij door Zijn armoede zoudt rijk worden.'

Waar wij in de gemeente tot rust mogen komen in de wetenschap dat God Koning van heel de aarde en van 0115 leven is, ontstaat er tegelijkertijd beweging, die voortkomt uit de radicale keuze om de Heere te dienen. Met onze gaven en met onze goederen mogen we mede-arbeiden aan de komst van Zijn Koninkrijk. Hoe kan dat zonder de armen - in Ethiopië en elders, als noodsignalen ons bereiken - , de gehandicapten, de weduwen en de we-

zen in ons gezichtveld te hebben? De liefde is de grootste van de gaven. En liefde maakt vindingrijk. En doet delen met de ander. Ook in dit opzicht is de viering van het heilig avondmaal voor de gelovigen steeds nodig. God heeft dit sacrament ingesteld voor degenen die tot Zijn huisgezin zijn gaan behoren, zegt onze Nederlandse Geloofsbelijdenis. En is een van de zaken die binnen een huisgezin steeds weer geleerd en geoefend moeten worden, niet het samen delen? Ook in het onderhouden van de wet van het dienen ligt veel vreugde. Dan zal niemand hoeven zeggen: Ik heb geen mens.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen