Ootmoed en standvastigheid

Onder bovenstaande titel schreef ds. P. de Vries in de Hervormde Kerkbode van 29 november over het SoW-proces. Behalve tot ootmoed wekt hij op tot standvastigheid. Ootmoed en standvastigheid staan niet tegenover elkaar. Wie in ootmoed voor God buigt en schuld belijdt over de ongehoorzaamheid van zichzelf en van de kerk, is tegelijk geroepen getrouw te zijn aan de Heere. Vervolgens komt de pastor uit Elspeet tot de conclusie dat het onmogelijk is om in een ootmoedige gestalte voor God te komen tot de overtuiging dat we niet kunnen en mogen breken met de weg die de kerk nu gaat. Hij gebruikt daar forse bewoordingen voor. De vraag is hoe zuiver en houdbaar zijn argumentatie is.

Afscheiding

In de eerste plaats noemt hij het 'onjuist en onbillijk' om het woord afscheiding te gebruiken. Voor hen die met de weg van de kerk breken, die zich in het SoW-proces niet laten meenemen, mag het woord 'afscheiding' niet gebruikt worden. We zullen over dat woord niet twisten. Ik wijs er wel op dat in de tijd van de Afscheiding de afgescheidenen hetzelfde zeiden. Niet zij, maar de kerk had zich afgescheiden van de waarheid. In de periode van de Doleantie was het evenzeer zo dat zij die doleerden, dus met de kerk braken, dat verdedigden door te zeg- - gen dat de kerk het spoor van Schrift en belijdenis had verlaten.

Er is nog een argument dat we eerlijk onder ogen moeten zien: De kerk die ontstaat wanneer men niet meegaat, zal er straks één zijn van het afgescheiden kerktype. Het zal niet meer de kerk der vaderen zijn, voor wier behoud wij hebben gebeden en gestreden. Het zullen losse gemeenten zijn, die zich eventueel zullen verenigen tot een nieuwe kerk.

Dat is niet meer de Nederlandse Hervormde Kerk. Die gaat vanwege besluiten in de ambtelijke vergaderingen en vanwege het meenemen van haar belijdenis op in de stroom van de kerk. Het is dan ook ambtelijk, kerkelijk en juridisch niet juist om te spreken over het voortzetten van de Nederlandse Hervormde Kerk buiten SoW, als de fusie onverhoopt een feit is geworden.

De leer

Ds. De Vries roept op om te blijven bij de leer. Dat ondersteunen we van harte. De belijdenis van de kerk, toegespitst de religie van de belijdenis, de belijdenis die weerklank vindt in het hart, dat is waar het in de hervormdgereformeerde beweging steeds om ging en waar het nog om gaat. Het beleefde en geleefde geloof, de vreze des HEEREN. Maar dan tegelijk op post binnen het geheel van de kerk. En niet in een kerk van het afgescheiden kerktype waarvan wij er - mede dankzij de schuld van de Hervormde Kerk - al te veel hebben. Heeft de Heere de weg van blijven, ondanks alle verwijten van hen die zijn gegaan, niet gezegend? Heeft Hij niet steeds weer in die kerk, waar zoveel vrijheid van leer en leven was, de prediking van Wet en Evangelie gezegend? Soms verrassend en ongedacht.

Wanneer Calvijn in zijn Institutie oproept getrouw te zijn aan de leer, dan gaat het hem steeds om de verkondiging van de leer, de zuivere prediking van het Evangelie. Laten we trouw zijn in de leer. En in de gebroken situatie van de kerk het Evangelie van zonde en genade blijven verkondigen. Omwille van de schare! Ten diepste omwille van de glorie van Gods Naam. En als de kerk waar we toe behoren, nog verder in verval raakt, dan hebben wij haar niet los te laten, maar met des te meer ijver in haar midden het Evangelie te verkondigen. In dit verband wijs ik erop dat in de bijdrage van ds. De Vries de Heilige Schrift in het geheel is niet betrokken. We zouden wellicht het onderlinge gesprek dienen door de Schrift open te laten gaan. Ik wijs op de weg van de profeten.

Ik denk aan Samuël, die opgroeide te Silo, waar de goddeloosheid heerste. Ik denk aan de apostelen, die gemeenten als Korinthe en Galatië, waar de meest ernstige dwalingen plaatsvonden, niet hebben verlaten maar ernstig hebben teruggeroepen naar de zuiverheid van leer en leven. Ik denk aan de Heere Zelf. Vijftig dagen nadat Israël een radicale streep zette door haar grondbelijdenis door uit te roepen 'Wij hebben geen koning dan de keizer', stortte de Heere Zijn Geest uit in diezelfde stad. Daarmee heeft Hij de goddeloosheid niet gesanctioneerd, maar wel de mens gezocht en het Evangelie laten verkondigen. Hadden wij toch dat geduld met die liefde voor de kerk!

Citaat

Eenzijdig citeren geeft een vertekend beeld. Of sterker: halve waarheden. Daar dienen we de kerk niet mee. Dan gaan we niet zuiver met elkaar om. Ds. De Vries citeert de Open Brief van de Gereformeerde Bond uit 1996. Daarin wordt gezegd dat de nieuw te vormen kerk niet kan worden gezien als de rechtmatige voortzetting van de vaderlandse kerk. Dat citaat klopt helemaal. Maar er is in dat jaar veel meer geschreven dan alleen dit ene. In dit citaat komt de diepe nood en het intense verzet van de Gereformeerde Bond aan de orde. Dit was een spreken tot de synode, om haar terug te houden van verdere stappen op weg naar deze eenheid. Daartoe blijven we de synode oproepen, ook nu. Echter, de Gerefor-

meerde Bond heeft ook nadrukkelijk uitgesproken dat hij er niet over denkt met de weg van de kerk te breken. Dat past niet bij zijn geschiedenis, bij zijn visie op de kerk.

Belijdenis

Volgens ds. De Vries betekent blijven, het goed recht erkennen van de Schrifkritiek. Dat is een ernstig bezwaar.

Wellicht denkt hij aan de Konkordie van Leuenberg. In de eerste plaats heeft de Gereformeerde Bond voortdurend aangegeven dat deze Konkordie wég moet uit de kerkorde. In ieder geval heeft de Konkordie geen plaats meer in het belijdende grondslagartikel, waar de kerk belijdt 'in gemeenschap met'. Het zou goed zijn als ds.

De Vries dat zou overwegen. In de tweede plaats heeft de Gereformeerde Bond steeds aangegeven dat ze hervormd-gereformeerden oproept niets te erkennen wat in strijd is met het Woord van God of met de gereformeerde belijdenisgeschriften. Dat kan én mag nu en in de toekomst niet. Nu ds. De Vries schrijft dat 'in de huidige situatie van de NHK er bezwaren zijn tegen de kerkorde maar dat de band aan de gereformeerde belijdenis blijft', nodig ik hem uit de nieuwe kerkorde te lezen. Daar staan al de gereformeerde belijdenissen in. Er zijn zeer ernstige bewaren te maken tegen de voorliggende kerkorde. Door het hoofdbestuur is dat keer op keer aangetoond en benoemd. Maar de band aan de gereformeerde belijdenis blijft, zij het in verzwakte vorm. 'De stukken liggen er nog', placht ds. W. L. Tukker te zeggen. De stukken liggen er nog. Op de Schrift en op de belijdenis van de kerk zullen we de kerk aanspreken. En die elementen die niet in overeenstemming zijn met het gereformeerd belijden? Boven de belijdenis en de kerkorde uit gaat de Schrift. In artikel I-3 belijdt de kerkorde dat de Heilige Schrift de enige bron en norm van de kerkelijke verkondiging en dienst is. Op die bron en norm beroepen we ons. Die bron en norm gaat boven alles uit. Een gereformeerd christen gelooft in de kracht van het Woord.

Ondertussen is het onjuist dat ds. De Vries schrijft dat de gereformeerde belijdenis wordt 'prijsgegeven'. Ze blijft in het grondslagartikel haar plaats behouden. Wellicht melden we ten overvloede dat de lijn van de hervormd-gereformeerde beweging uitermate pregnant verwoord is door ds. W. L. Tukker, toen hij schreef: 'Wij willen als Gereformeerde Bond iets puur kerkelijks hebben, namelijk het geloof in de. drieënige God, het geloof in de Heilige Schriften, en dat naar de belijdenis der kerk. Daar willen wij onszelf en de kerk aan houden, hoezeer zij daarvan ook afweek, daar willen wij haar naar terug brengen, zelfs al zou zij daar gehéél van afwijken, zelfs al zou zij al de belijdenissen schrappen, zelfs al zou zij de belijdenissen terzijde stellen...' (Ds. W. L. Tukker, De weg van het Woord, p. 288, 289). Hier gaat een hervormd-gereformeerd mens tot aan zijn grenzen. Maar dit is ten laatste de overtuiging die diep in de boezem en het hart van hervormd-gereformeerden was verzonken. Zo hebben zij in de kerk gestaan voor 1951 en daarna.

Verbond

Hoe hielden ze dat vol? Door een beroep op Gods verbond. Ds. De Vries schrijft: 'Behalve met een beroep op ootmoed horen wij dat ook met een beroep op Gods verbond het meegaan in de nieuwe kerk wordt verdedigd'. Dat had hij ook kunnen lezen. Een abonnement op de Waarheidsvriend had hem helder zicht kunnen geven, niet alleen op de huidige situatie, maar ook op de manier waarop hervormd-gereformeerden in de kerk gestaan hebben. Een beroep op Gods verbond, Gods doorgaande trouw met de kerk der vaderen, is een lijn geweest die de hervormd-gereformeerde beweging altijd heeft voorgestaan. Gods trouw ontdekte men in de plaatselijke gemeente, in de prediking, in de sacramenten. Maar evenzeer in Zijn zorg over de landelijke kerk, de ambtelijke vergaderingen, de instandhouding van de kerkelijke structuren. Dat was en is meer dan mensenwerk. Daar straalt verborgen op de achtergrond iets van Gods trouw. Dat de Heere niet wegging, ons niet heeft verlaten, dat is een wonder. Dat is Zijn trouw!

Daar klopt het hart van de visie op de kerk, dat is een grondtoon in de leer van de kerk. Dat bracht ds. Tukker tot bovenstaande uitspraak. Dat hebben we niet van vreemden. Dat hebben we geleerd bij Calvijn. En dat hebben we geleerd van Wilhelmus a Brakel.

Rjchtingsorganisatie

Ik verheug me zeer over de opmerking van ds. De Vries dat de gereformeerde gezindte niet staat of valt met een richtingsorganisatie. Gelukkig niet.

Stel je voor! Maar ik begrijp niet waarom ds. De Vries dat moet zeggen. Hij wil schrijven over SoW, maar grijpt vervolgens de gelegenheid aan om de Gereformeerde Bond flink de waarheid te zeggen. We betreuren het dat ds. De Vries daarover het persoonlijk gsprek niet zoekt. Temeer daar hij schrijft dat het zijn gebed is dat de kerkelijke ontwikkelingen hen die geestelijk één zijn niet tegenover elkaar moet brengen. Waarom moeten er slogans over leidinggevende personen in de Bond geuit worden? Zoals de kerk aan de secularisatie lijdt, zo ook de Bond. Ook onder ons is een slijtageslag, een innerlijke uitholling zichtbaar. Maar is de Gereformeerde Bond niet helder geweest in diverse publicaties over het gezag van de Schrift? Is zijn standpunt over de vrouw in het ambt niet helder verwoord in 'Man en vrouw in bijbels perspectief, evenals de afgelopen zomer in vier artikelen in de Waarheidsvriend van de hand van onze bestuurssecretaris ds. J. Harteman? En is de standpuntbepaling deze zomer rond homoseksualiteit niet helder geweest?

Zou er juist voor de Gereformeerde Bond geen noodzaak zijn zich voort te zetten? Ik nodig ds. De Vries uit zich aan te sluiten bij de Bond en zich te verdiepen in de weg, de historie, de gang van de Gereformeerde Bond.

Laat hij positieve bijdragen leveren aan de doordenking van de grote theologische vragen waarvoor we vandaag staan. Doe het niet op deze beschuldigende en verwijtende wijze. Daar rust geen zegen op. Uw advies aan de Gereformeerde Bond om zich op te heffen is geen geloofwaardig advies.

Kerkelijke rapporten

Als het gaat om de kerk en haar rapporten, moeten we zuiver en eerlijk argumenteren. Ook het rapport 'Om de eenheid en de heelheid van de kerk' vraagt een eerlijke bespreking. Zelfs als we ernstige bezwaren hebben. Ds.

De Vries schrijft: 'Feitelijk geeft de synode aan dat zij alle juridische middelen zal aangrijpen om gemeenten die niet meegaan van hun bezittingen te ontroven, predikanten die niet meegaan uit hun pastorieën te zetten enz.' Wat ds. De Vries hier schrijft, is echt niet te geloven. Dit kan een dienaar van het Woord toch niet verantwoorden? Dit is in heel het rapport niet te lezen. Zo kunnen en mogen we met kerkelijke rapporten niet omgaan.

Hier wordt op onverantwoorde manier ingespeeld op gevoelens van angst en zorg. Hier wordt ook aan de feiten geen recht gedaan.

Opdeling

In het laatste deel van zijn artikel komt ds. De Vries met een voorstel om uit de impasse te komen. Kort gezegd komt het hierop neer: geef hen die verder willen de mogelijkheid verder te gaan op de weg van eenwording en regel dat gemeenten en delen van de kerk die aan de gereformeerde belijdenis begeren vast te houden zelfstandig het kerkelijk leven kunnen vasthouden, zowel plaatselijk als bovenplaatselijk. Dit is de nooit de lijn geweest die binnen het gereformeerde deel van de kerk ingang vond. Dit is een bepaalde vorm van modus-vivendi, die in ieder geval door hervormd-gereformeerden met hartstocht is afgewezen.

Hier geeft men de kerk prijs. Hier geeft men zijn roeping binnen het geheel van de kerk prijs. Hier strijdt men niet meer voor de waarheid van God. Hier voert men de strijd niet meer over het rechte verstaan van de Schrift. Hier is men terechtgekomen in het isolement. En men heeft geen boodschap meer aan anderen.

Ootmoed

Het profetisch bewogen verlangen naar réveil, naar opwekking is een verlangen voor heel de kerk. Samen zijn we ziek geworden. Die ootmoed - en dat is mijn meest ernstige bezwaar tegen het artikel van ds. De Vries - heb ik pijnlijk gemist. Pas wanneer we tot dat besef komen dat ook wij, dat ook het deel van de kerk waar wij toe behoren, ernstig ziek is, dan is er verootmoediging, die samen gaat met standvastigheid. Een standvastig en vurig gebed en verlangen dat we ook samen gezond zouden mogen worden. We bidden God: 'Behoed Uw ganse kerk'.

G. D. KAMPHUIS, AMSTELVEEN

Deze bijdrage is een verkorte versie uan het artikel dat deze week in de Veluwse Kerkbode zal verschijnen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen