Spannend jaar op komst

Zoals eerder is gebleken tijdens synodezittingen in de afgelopen periode, blijft zich een bepaalde minderheid aftekenen rondom de besluitvorming op de synode. Dat zet zich door op de gewone hervormde synode maar ook in de zgn. Triosynode. Wat dat betreft zijn al die zittingen een soort herhalingsoefeningen op het gebied van stemmingen. Men weet bijna altijd al wat uiteindelijk de uitslag is als het over wezenlijke punten gaat.

Van de drie gereserveerde data - 12, 13 en 14 december - hadden de Triosynode, de hervormde synode, de evangelische-lutherse en de gereformeerde synode niet alle dagen nodig. Vrijdagavond laat mocht iedereen naar huis, waardoor de zaterdagvergadering verviel. Het was een druk vergaderschema voor de hervormden, vooral ook omdat op vrijdag een verdubbelde hervormde synode bijeenkwam. Uit alle hoeken van het land kwam per classis een extra afgevaardigde naar Lunteren voor de vaststelling van de kerkorde voor de zich verenigende kerken.

De naam op herhaling

Tijdens de belangrijke vergadering van de hervormde synode op vrijdag 13 december spitste de positie van de minderheid zich toe rondom het meest aangelegen punt nl. de naam van de zich verenigende kerk. Namens een groep synodeleden diende ds. H. de Jong (classis Zwolle) een tegenvoorstel voor de naam van de toekomstige kerk in. Precies zoals op de Triosynode van november dit jaar was zijn voorstel 'Kerk der Hervorming in Nederland (KHN)'. Daarmee borduurde hij voort op een eerder voorstel van ds. P. L. de Jong in de hervormde synode van maart 1998.

Toen koos de hervormde synode voor 'Verenigde Kerk der Hervorming in Nederland'. Daarmee werd een minderheid gehoord. Maar de lutherse en gereformeerde partners in het proces konden zich daarmee niet verenigen. Daarom kwam in de novembervergadering van de Triosynode heel de discussie uit 1998 terug en werd conform het voorstel van het triomoderamen gekozen voor de naam 'Protestantse Kerk in Nederland (PKN)'. Tijdens de hervormde synodevergadering van vrijdag was er naast het voorstel van ds. De Jong ook het voorstel van ds. B. H. Weegink (classis Katwijk) met een zelfde strekking. Hij koos voor de naam Hervormde Kerk in Nederland, terwijl ds. J. L. Schreuders de synode de suggestie deed om nog verder terug te koppelen de geschiedenis is. Hij vond dat de naam Gereformeerde Kerk in Nederland een passende naam voor de zich verenigende kerk zou kunnen zijn, omdat daarin nog meer dan in hervormd de historische continuïteit werd benadrukt. De synodepreses, ds. A. W. van der Plas, onthield zich met instemming van de synode van stemming.

Van de drie tegenvoorstellen kreeg het voorstel van ds. De Jong de meeste stemmen: 27 voor en 35 tegen. Daarmee werd tegelijkertijd de definitieve naam Protestantse Kerk in Nederland (PKN) zichtbaar voor de volgende stemmingen. Want duidelijk werd opnieuw welke weg de synode gaan wilde in het verenigingsproces. Daarmee herhaalde zich de geschiedenis in het stemgedrag op de synode gedurende de laatste jaren.

Kerkorde op herhaling

Dat bleek ook tijdens de stemmingen rondom de grondleggende artikelen van de Kerkorde voor de PKN. Nadat eerst de gewone hervormde synode nog moest stemmen over de kerkorde als geheel, in tweede lezing was het de beurt aan de verdubbelde synode. Van de 146 synodeleden stemden 45 tegen de kerkorde van de toekomstige kerk. Opmerkelijk daarin is dat zich een tendens aftekent binnen het stemgedrag, waarmee synodeleden aangeven dat ze in zo'n stemming over de kerkorde niet altijd tegen kunnen blijven stemmen. Terwijl daarentegen op een aangelegen punt in de voorronde van de eindstemming (tegenvoorstel De Jong) zich nadrukkelijk een grote - constante - minderheid manifesteert. Wat dat betreft ligt er een spannend jaar voor ons. Zal deze tendens zich voortzetten? Aan het eind van de stemming over de kerkorde zei de synodepreses: 'Voor talrijke leden is dit een dag van dankbaarheid. Anderen delen de bezwaren die in de besprekingen zijn geuit. We verstaan de pijn van hen die bezwaard zijn. De God van het verbond roept ons op om een lichtend licht en een zoutend zout te zijn. De Zon der Gerechtigheid moge ons verlichten'. Het is te hopen dat aan het eind van het volgend jaar minderheid en meerderheid zich in het Licht van die Zon der Gerechtigheid zo mogen herkennen dat er geen scheuring ontstaat.

Uit de woorden van de preses viel verder op te maken dat het moderamen de synode oproept elkaar vast te houden en de eenheid van de kerk te bewaren. Dat belooft voor het komende jaar - conform eerdere toezeggingen op de Triosynode van november - opnieuw grote inzet om creatief te zoeken naar een oplossing om bij elkaar te blijven. Voor die inzet mag hier ook dankbaarheid worden geuit.

Organisatie en beleid op herhaling

Tijdens de eerste dag van de Triosynode nam de synode afscheid van drs. C. P. van Dijk. Zijn naam is verbonden aan de grote ombuigingsoperatie 'Op weg naar evenwicht', die de synode ruim een jaar geleden heeft ingezet om de financiële problematiek te boven te komen. De nog niet afgeronde reorganisatie van het landelijke en regionale apparaat van de kerk nadert een eindfase. Mede met het oog daarop boog de synode zich over het beleidsplan 'Keuzes zichtbaar maken'. Dit beleidsplan werd na uitgebreide besprekingen vastgesteld voor de periode 2003-2004. Maar het heeft niet die absolute waarde dat er geen wijzigingen in kunnen worden aangebracht. Integendeel, zo luidde het oordeel ter synode. Daarvoor moet eerst de discussie op de synode gevoerd worden over de zogenoemde kerntaken. In die discussie moet duidelijk worden waar de landelijke kerk zich vooral op dient te richten. Dat zal niet geheel te vangen zijn in de vier kernwoorden die het nu (met twee stemmen tegen) vastgestelde beleidsplan noemt: geloven, vieren, helpen en bouwen.

Zelfs de voorzitter van het bestuur van de dienstenorganisatie, F. C. C. van Tuyll van Serooskerken, gaf aan dat het beleidsplan niet echt aangeeft waar het in de kerk om dient te gaan. Raadkamers als voedingsbodem Als uitvloeisel van de wijzigingen in de landelijke organisatie van de zich verenigende kerk worden de bestaande drie generale raden vervangen door een generale raad van advies. Deze generale raad van advies wordt gevoed door drie raadkamers: één voor kerkopbouw, theologie en opleidingen, één voor missionair werk, diaconaat en oecumene, één voor kerkrentmeesterschap en diaconaal beheer. In die vier leden tellende generale raad van advies in oprichting benoemde de Triosynode de hervormde kerkelijk hoogleraar prof. dr. G. G. de Kruijf (voorzitter), ds. J. van Oostende (tot 1 januari algemeen secretaris GZB), dr. C. F. G. E. Hallewas (luthers predikant) en dr. K. H. A. Zieleman (voorzitter van de Generale Raad Facilitaire Zaken). Zij zijn de 'trekkers' voor een organisatie waarin op een goede wijze vrijwilligers en deskundigen dienstbaar zullen zijn aan de opbouw van de kerk.

Binnen de Triosynode blijft de vrees bestaan dat de verhouding Kerk en Israël niet meer die prioriteit heeft die ze wel gehad heeft. Aan die zorg kwam het moderamen tegemoet door aan te kondigen dat er een beraadsgroep voor Kerk en Israël komt, waarbij recht gedaan wordt aan de huidige uitgangspunten. De scriba, dr. B. Plaisier, was van mening dat de commotie die is ontstaan, alles te maken heeft met een gebrek aan vertrouwen.

Opleiding van predikanten en geestelijk verzorgers

Op de laatste dag van de Triosynode kwam de opleiding van predikanten aan de orde. Het rapport 'Eindrapportage Dienaren des Woords en geestelijke verzorging in de gezondheidszorg' maakt het mogelijk dat er binnen de bestaande opleidingen van de huidige SoW-kerken meer ruimte komt voor gespecialiseerde opleidingen. De klassieke opleiding tot Dienaars des Woord blijft geheel intact op basis van een Bachelors-Mastersstructuur. Daar wordt aan toegevoegd een opleiding tot zorginstellingspredikant. Deze predikanten krijgen ook de bevoegdheid de sacramenten te bedienen. Dat zal niet gelden voor andersopgeleide geestelijk verzorgers. Vanuit de krijgsmacht en vanuit justitie blijft voor de geestelijke zorg aldaar de

gereformeerde belijdenis als grondregel voor getuigen en handelen in de kerk, zoals ook de profeten en het Godvrezend volk getrouw bleven (2 Kon. 16:6-18).

Het eerste en laatste woord

Het verbond van God, zagen we, gaat altijd vooraf aan al het belijden van mensen. Hij is de Eerste, Die spreekt en handelt. Maar Hij heeft ook het laatste woord. Dat is nooit aan ons en dat geeft Hij ook nooit aan ons over. De God van het verbond behoede ons in Zijn genade voor ontrouw, maar ook voor scheuring en voor een uit-eengaan uit elkaar. Bidden wij met heimwee en verlangen, ziende op anderen in andere kerken die een even dierbaar geloof zijn deelachtig geworden: 'Wil ons genadig weer bijeen vergaderen', naar Psalm 106? Wie zich voor Zijn aangezicht schuldig kent, zal hoe het ook gaat, ervaren dat God aan Zijn verbond gedenkt en Zich zeker ontfermt.

'Nochtans zag Hij hun benauwdheid aan, als Hij hun geschrei hoorde. En Hij dacht tot hun beste aan Zijn verbond' (Ps. 106 : 44 en 45). Daar is deze God, God voor!

W. CHR. HOVIUS, APELDOORN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen