Oog voor kleine dingen

Het was in 1975 dat het bestuur van de Bond voor Nederlandse Hervormde Vrouwenverenigingen op Gereformeerde Grondslag besloot vakantieweken voor lichamelijk gehandicapten te beginnen. Elf jaar later startten de weken voor verstandelijk gehandicapten. 'De vrouwenbond zag het op haar weg', zegt Hanna de Jong, 'ze kon er niet om heen. Verschillende anderen, zoals de stichting Philadelphia organiseerden dergelijke weken, maar gasten uit hervormd-gereformeerde gemeenten liepen vast met bijvoorbeeld de invulling van de zondag. Meestentijds was er zondagsmorgens wel een kerkdienst, maar 's middags ging men toch andere zaken doen: dingen die de gasten thuis op zondag niet deden.'
In 1975 werd begonnen met één week voor lichamelijk gehandicapten. Ruim een kwarteeuw later zijn er negen, waaronder een week voor kinderen van 6 tot 15 jaar en voor jongeren van 15 tot 40 jaar. In 1986 werd begonnen met twee weken voor verstandelijk gehandicapten, terwijl er nu tien weken voor hen zijn.
Ook hier is 1 week voor kinderen (6-13 jaar) en jongeren (14-24 jaar). De oudste gasten zijn ruim zeventig jaar. 'Aanvankelijk hadden we een groep voor kinderen tot zestien jaar, maar twee jaar geleden is die grens gewijzigd. Er zit meer verschil tussen een gast van zes en veertien dan tussen veertien en 22 jaar. De bedtijd speelde een rol, maar ook het programma dat je met hen doet. De huidige indeling is heel plezierig, jongeren passen goed bij elkaar.'

Harmonieus gegroeid
De vrouwenbond kent naast de weken voor lichamelijk en verstandelijk gehandicapten ook weken voor alleenstaande vrouwen. In elk van de drie commissies zitten twee hoofdbestuursleden. Hanna de Jong zit al vanaf het begin in de commissie die gericht is op de verstandelijk gehandicapten. Hoe ze daarin verzeild raakte? 'Als staflid ging ik mee met een andere organisatie. Omdat ik voor mijn werk in de verpleging omga met mensen die lichamelijk wat mankeren, wil ik deze weken graag beschikbaar zijn voor mensen met een verstandelijke handicap. Ik heb op een zeker moment de vrouwenbond geschreven of het mogelijk was dat deze weken er voor onze gemeenteleden ook kwamen. Het bleek dat de voorbereiding ervoor al gaande was en men vroeg mij mee te doen.'
De start verliep in 1986 mede daarom voorspoedig, omdat verschillende stafleden ervaring hadden met weken voor lichamelijk gehandicapten of met weken die uitgingen van Philadelphia of andere organisaties. 'Daarbij hebben we het eerste jaar nauw samengewerkt met Philadelphia. Het werk is harmonieus gegroeid tot wat het nu is. Als je met deze gasten weggaat, moet je erop letten wat je voor hen organiseert, welke activiteiten je doet. Ook moesten we helder krijgen welke gasten je bij elkaar in de groep zet. We hebben geleerd dat mensen met zlmk-niveau een wat andere belangstelling hebben dan mensen met een mlk-niveau. Ook hierin hebben we dankbaar gebruik gemaakt van ervaring van andere stichtingen.'

Gastvrouw
Hanna de Jong is verantwoordelijk voor de inschrijving van de gasten. 'Daar begin je in november mee, na de éerste oproep. Dat werk loopt door tot de zomer. En nadat in de zomerperiode de weken gehouden zijn, is het daarna tijd voor de evaluatie, zodat ik er eigenlijk het hele jaar wel mee bezig ben!'
De Ridderkerkse is niet alleen commissielid, maar ook gastvrouw. 'Samen met de predikant heb je de algehele leiding, ben je verantwoordelijk voor de gasten, de andere stafleden en de organisatie. Het is uiterst intensief werk, waarvoor je echter veel terugkrijgt. Gasten zijn heel tevreden, zijn ook dankbaar voor de kleine dingen. Er is in deze weken nauwelijks gemopper.'
De betrokkenheid van ds. Boon bij dit werk komt voort uit ervaringen in gemeenten die hij diende. 'In mijn tweede gemeente, Kamerik, verzorgde ik catechese voor verstandelijk gehandicapten. Toen ik vandaar naar Schoonhoven ging, nam ik die ervaring mee. Vanuit Krimpen aan den IJssel is er zorg voor verstandelijk gehandicapten over heel de Krimpenerwaard. Bij dit werk ben ik met hart en ziel betrokken geweest. En als je deze mensen op de catechisatie meemaakt, wil je graag ook eens de hele week met hen optrekken.'
Ds. Boon is inmiddels zes keer als algemeen leider meegeweest. 'Elke week vraagt weer volledige inzet, een nauwkeurige voorbereiding vanaf het begin. Niet één week is hetzelfde. Al in een vroeg stadium maken de stafleden kennis. Vanaf de stafinstructiedag krijgen ze gegevens over de handicaps van de mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd.'

Kostbaar
Hanna de Jong ervaart haar taak als een uiterst dankbare. 'Ja, de gasten genieten van het samen-zijn, ze weten wat het vertrouwde programma is. Daaraan zijn ze gewend. Je moet hen gezien hun handicap niet met grote veranderingen confronteren. Op woensdag gaan we altijd uit, daar rekenen ze op. Als ze na een spelletjesmorgen allen een diploma krijgen, zijn ze helemaal tevreden. Persoonlijk heb ik geleerd van hun eenvoud, van het oog hebben voor kleine dingen.' Ds. Boon sluit hierbij aan: 'Wil je geschikt zijn als geestelijk verzorger, dan moet je oog hebben voor het kleine. Niet vele wijzen, niet vele edelen, niet het aanzienlijke, maar het verachte heeft God uitverkoren. Het is van belang een groot invoelingsvermogen te hebben, de ander met zijn handicap tot zijn recht te laten komen. Hij of zij is een schepsel van God, met eigen gaven. Hoe zwaar gehandicapt iemand ook is, spreek hem of haar aan met meneer of mevrouw. Acht hen kostbaar.'
Het gros van de gasten komt uit hervormd-gereformeerde gemeenten, zegt Hanna de Jong. 'Sommigen komen mee met anderen uit een gezinsvervangend tehuis, omdat ze ook samen naar catechisatie gaan. Dan worden ze als groepje aangemeld. Heel soms is er sprake van teleurstellingen, als gasten blijken niet zo goed in een groep te passen. Dan moet je besluiten dat deze week voor die gast niet zo geschikt is. We proberen daarin wel tot het uiterste te gaan, iemand zoveel mogelijk ruimte te geven. Het is voor het geheel van de groep ook jammer als iemand niet gelukkig is.'

Diaconieën
In november hebben alle hervormd-gereformeerde diaconieën een brief gehad. 'Aanmeldingen voor de vakantieweken kunnen via de diaconieën lopen, al zijn er ook gasten die zichzelf aanmelden. Toch is een nauwe samenwerking met de diaconieën voor ons van groot belang. Velen steunen ons werk ook financieel, en dat is niet alleen nodig voor die gasten die de week zelf niet kunnen betalen, maar ook voor de stafleden. Deze vrijwilligers geven hun vrije dagen voor dit werk, maar voor hen moet ook pensiongeld betaald worden.'
Stafleden worden geworven door middel van een oproep in de Waarheidsvriend, het Gereformeerd Weekblad, de Hervormde Vrouw en de Hervormde Vaan. 'Zij dienen tussen de 19 en 60 jaar te zijn en een goede gezondheid te hebben, om dit werk een week vol te kunnen houden. We kunnen echter iédereen gebruiken die een warm hart voor zijn naaste heeft. Een aantal stafleden komt uit de gezondheidszorg, maar we hebben net zo goed mensen nodig die een kantoorbaan hebben, die huisvrouw zijn, in het onderwijs werken enz. Voor elk van de tien weken voor verstandelijk gehandicapten zijn er ongeveer achttien stafleden! Omdat de groepen met lichamelijke gehandicapten groter zijn, zijn er in totaal meer dan 400 stafleden nodig.'

Pastoraat
Ds. Boon heeft in de loop der jaren meer zicht op zijn taak gekregen. 'Allereerst moet je als dominee gestalte geven aan de liefde van Christus. Je moet aandacht voor de ander hebben, de ander opwekken zijn gaven te besteden ten nutte van de ander. De eerste avond probeer ik me al de namen eigen te maken. Dat is pastoraal van belang. Je vraagt naar de thuissituatie, de handicap waarmee iemand worstelt, wilt iemand laten ontdekken dat hij of zij uniek is in de ogen van de Heere en ook voor ons heel waardevol is.
Zondags ga je als predikant twee keer voor. Je preekt op hun niveau: 's morgens preek ik vrije stof en 's avonds stof in het kader van de bijbelserie die we doordeweeks behandelen. De andere stafleden verzorgen de andere dagen de bijbelvertellingen. Daarbij leren we de liederen zingen die Roel Bartels op het weekthema componeerde. Ik heb meestal geen pastorale gesprekken in een kamertje apart, maar zoek spontaan contact. Als je apart gaat zitten, vinden ze vaak dat bedreigend. Naast ze aan tafel ben je in de kring. Ze hebben graag dat je bij hen komt. Je moet voor jezelf er wel acht op geven dat je iedereen een beurt geeft.
Er zijn gelegenheden de gasten te spreken, als ze zitten te kleuren, tijdens de koffie of tijdens andere rustmomenten, soms wandelend achter de rolstoel. Aan privacy hebben de verstandelijk gehandicapten minder behoefte. Ze hebben vaak meer behoefte de dingen samen te delen. Als je vraagt waarvoor we moeten bidden, komen ze met hun diepste zorgen, vreugden en geheimen openbaar! Paulus noemt de gemeente als één lichaam. Dat zie je in dergelijke weken. Als één gast niet goed in zijn vel zit, heeft dat gevolgen voor heel de groep. Een bijdrage aan dat welbevinden van gasten en stafleden geven, is de taak van de geestelijk verzorger.'

De gemeente
Hanna de Jong heeft door dit werk meer zicht op verstandelijk gehandicapten gekregen, heeft geleerd dat elk mens uniek is. 'Door de jaren krijg je er meer oog voor hoe je met hen moet omgaan. Je ziet dat iedereen een eigen plaats in de kerkelijke gemeente heeft. Je leert ook te zoeken naar de mogelijkheden en de gaven die elke gast heeft! De meesten zijn erg spontaan, maar sommige geven zich wat moeilijker.
Het is zo belangrijk dat ook gehandicapten binnen de gemeente als volwaardige leden gezien worden. In dit opzicht is er de afgelopen jaren gelukkig al veel veranderd.'
P. J. VERGUNST

Meer informatie over deze vakantieweken: ds. H. Harkema, Havenstraat 10a, 9591 AK Onstwedde, tel. 0599-331212; Mevr. J. Voets-van Roest, Doetinchemsestraat 1, 3241 AA Middelharnis, tel. 0187-484787.

Dirk Batenburg
De Sliedrechtenaar Dirk Batenburg (61) was reeds zeventien keer deelnemer aan een vakantieweek voor verstandelijk gehandicapten. De komende zomer hoopt hij naar 't Laarhuus in Ommen te gaan. Eerder was hij te gast in onder andere De Imminkhoeve in Lemele, Fredeshiem in Steenwijk, Het Brandpunt in Doorn, Dennenheul in Ermelo en Het Bosgoed in Lunteren. Dirk vindt de vakantieweken 'leuk en gezellig'. Hij geniet van 'het samen wandelen, spelletjes doen en de gezamenlijke maaltijden'. Heel fijn vindt hij ook het contact met de dominee. Soms mag hij koster zijn in de kerkdiensten, die altijd gehouden worden in het vakantiehuis. Ook helpt hij graag mee om de stoelen klaar te zetten, bijvoorbeeld als er een koor komt zingen. Dirk helpt ook graag andere gasten. Iemand die niet kan lopen, kan hij helpen door de rolstoel te duwen. Ooit sliep hij samen met een jongen die niet kon praten. Dirk vond dat een probleem. Hij gebruikte gewoon gebarentaal, ook al had hij die nooit geleerd. Zo hadden ze samen goed contact.
Het plakboek dat aan het eind van de week aan alle gasten wordt meegegeven, is voor Dirk een waardevol bezit. Hij heeft ze alle zeventien en kijkt er regelmatig in. In het plakboek, dat samen met of door de begeleider(ster) gemaakt wordt, is alles wat er in de vakantieweek gedaan is, terug te vinden. Ook zit de groepsfoto erin, die aan het begin van de week gemaakt is. Dirk ziet nu al uit naar de vakantieweek van aanstaande zomer.

Annemieke de Voogd van der Straaten
Annemieke (17) uit Dordrecht is voor de eerste keer meegegaan, toen ze dertien jaar was. Drie keer is ze in de kinderweek naar Oldebroek geweest. Daarna is er een jongerenweek gestart (2001). Inmiddels bezocht ze Doorn en Vierhouten. Ook aanstaande zomer hoopt Annemieke met de jongeren mee te gaan, weer naar Doorn. Sommigen kent ze van school en andere van de vorige vakanties. Ze vindt het leuk 'om ook nieuwe mensen te leren kennen'. Belangrijk vindt ze het dat degenen die niet zoveel zelf kunnen, goed geholpen worden door de stafleden.
Wat Annemieke fijn vindt in de vakantieweek? 'Een gesprek met de dominee, helpen in de kerk bij collecteren, het samen zingen en muziek maken.' Naar de bijbelvertelling en het themalied dat elke dag geleerd wordt, ziet ze uit. Voor haar begint elke dag met een hoogtepunt, namelijk als de stafleden 's morgens de gasten zingend wekken. Ook een dagje uit valt in de smaak, bijvoorbeeld naar een dierentuin of speeltuin, een huifkartocht, bij warm weer een watergevecht. Aan de hand van het plakboek kan ze thuis vertellen wat er in de week gedaan is.
Hoe ze het eten in de vakantieweek vindt? 'Goed'. Omdat ze een streng dieet heeft, neemt ze haar eigen brood en koek mee. Als de anderen iets extra 's krijgen, wordt er ook voor Annemieke gezorgd.
Een vakantieweek is volgens Annemieke 'genieten van leuke dingen en het is fijn dat iedereen goed met elkaar kan opschieten.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen