Ondeugdelijke basis

In december hebben de kerkenraden en classicale vergaderingen opnieuw een pakket met kerkordelijke regelingen ontvangen, waarover zij op korte termijn hun mening kenbaar moeten maken (considereren). Ondertussen is in 2002 de kerkorde voor de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) voor het grootste deel definitief door de synodes van de drie Samen op Weg-kerken vastgesteld. Volgens het uitgezette tijdpad wordt in juni 2003 het besluit tot vereniging van deze drie kerken door de synodes genomen, waarna kerkenraden en classicale vergaderingen zich daarover moeten uitspreken. De moderamina van de synodes streven ernaar dat op 1 mei 2004 de vereniging ingaat. Dat is dan ook het moment waarop de nieuwe kerkorde in werking treedt. Al deze ontwikkelingen zijn voor ons reden om in een aantal korte artikelen duidelijkheid te verschaffen over de inhoud van deze nieuwe kerkorde en over de consequenties voor de gemeenten. Is het mogelijk om onder deze kerkorde in gereformeerde zin kerk te blijven?

Fundamentele bezwaren
De bezwaren tegen het Samen op Weg-proces concentreren zich de laatste tien jaar bijna helemaal op de kerkorde die in deze jaren voor de verenigde kerk werd ontworpen. In het najaar van 1992 verscheen het eerste ontwerp voor de kerkorde van wat toen nog de Verenigde Reformatorische Kerk in Nederland werd genoemd. Bij de presentatie werd gesteld dat met deze kerkorde de jarenlang bepleite duidelijkheid over de koers van Samen op Weg in concept gegeven was. Er was namelijk gekozen voor een kerkorde die meer zou zijn dan een verzameling van louter praktische regelingen. De kerkorde moest, net als de hervormde kerkorde van 1951, een belijdende kerkorde zijn. Zo'n kerkorde wordt gedragen door een visie op wat de kerk moet zijn, op wat haar roeping is en hoe zij leeft en werkt. De concept-kerkorde gaf inderdaad duidelijkheid. Maar die duidelijkheid was wel een heel pijnlijke. Vanaf het begin heeft de Gereformeerde Bond (GB) daarom 'nee' gezegd tegen deze nieuwe kerkorde. Naar aanleiding van de verschijning van het eerste concept van de kerkorde is op 21 november 1992 de bekende ambtsdragersvergadering in Putten gehouden. Daar is gezegd: 'Als dit de nieuwe kerk wordt, moet uitdrukkelijk 'neen', zonder voorbehoud, worden gezegd tegen deze kerkorde met haar grondleggende bepalingen. Dit kan geen kerkorde zijn voor een hervormde, want gereformeerde kerk.' Nadat de synodes deze kerkorde in eerste lezing aanvaardden en de kerkenraden en classes zich erover moesten uitspreken, werd in 1994 door de GB een brochure uitgegeven met de veelzeggende titel 'Ondeugdelijke basis voor een Verenigde Protestantse Kerk in Nederland'. Toen de kerk, ondanks de brede en fundamentele kritiek uit de classes, toch verderging op de weg van vereniging op basis van deze kerkorde, is op de eveneens bekende ambtsdragersvergadering in Amersfoort op 21 september 1996 met verwijzing naar Groen van Prinsterer gezegd dat het onze roeping is om ook bij het doorgaan van de vereniging te blijven opkomen voor het recht van de hervormde gezindheid, dat is het recht van de gereformeerde belijdenis. Dat betekent een blijvende afwijzing van de nieuwe kerkorde. En ook in de 'Nadere verantwoording inzake Samen op Weg' van juni 2000 is gesteld dat 'de kerkorde van de zich aandienende verenigde kerk… wat het gereformeerde karakter betreft, helaas een verzwakking is ten opzichte van de hervormde kerkorde van 1951' en 'principieel onaanvaardbaar'.

Tegen het verenigingsbesluit
In de komende artikelen over de nieuwe kerkorde willen we nog een keer laten zien waarom deze kerkorde moet worden afgewezen. Dat doen we allereerst met het oog op het komende verenigingsbesluit. In de tweede helft van 2003 zullen de kerkenraden en classicale vergaderingen moeten uitspreken hoe zij tegenover het besluit tot vereniging (fusie) van de drie Samen op Weg-kerken staan. Daarna willen de synodes daarover in december een definitief besluit nemen. Dan is het belangrijk dat voor ieder duidelijk is onder welke kerkorde het verenigingsbesluit ons brengt. De bezwaren tegen de kerkorde zijn tegelijkertijd onze bezwaren tegen deze eenwording van kerken. Vanwege deze kerkorde zal naar onze mening iedere kerkenraad die kerk wil zijn in gehoorzaamheid aan de Schrift en in overeenstemming met de gereformeerde belijdenis zich tegen dit verenigingsbesluit uit moeten spreken. Ook synodeleden die Schrift en belijdenis liefhebben, zullen naar onze overtuiging niet anders kunnen dan tegen deze vereniging stemmen. Met de komende artikelen hopen we er een bijdrage aan te leveren dat het 'nee' tegen het verenigingsbesluit een gefundeerd 'nee' zal zijn. Een 'nee' tegen het verenigingsbesluit is, menselijkerwijs gesproken, de laatste mogelijkheid om het inwerkingtreden van de nieuwe kerkorde te voorkomen.

Leven onder de nieuwe kerkorde
In de tweede plaats willen we met deze artikelen laten zien wat de gevolgen zijn als de eenwording per 1 mei 2004 onverhoopt wel doorgaat. Daarover leven in kerkenraden en gemeenten veel vragen. Het hoofdbestuur van de GB heeft uitgesproken dat we op onze post willen blijven, ook als de PKN er toch komt. Maar kun je wel leven onder een kerkorde waartegen je zulke grote bezwaren hebt? En hoe kan dat dan? Het blijkt dat er op dat punt veel misverstanden leven. Naast de terechte fundamentele kritiek op de nieuwe kerkorde is er ook veel angst en zorg die niet gegrond is. In de komende artikelen hopen we te laten zien dat in de nieuwe situatie, als de kerk in haar geheel niet gehoorzaam is aan de Schrift, het voor kerkenraden en gemeente(lede)n toch mogelijk is in deze kerk wel in die gehoorzaamheid op hun post te blijven. Het zal duidelijk zijn dat dat een moeilijke positie is. Tegelijkertijd is er ook het gevaar dat we de moeilijkheden uit de weg gaan en ons in de PKN terugtrekken in de plaatselijke gemeente en binnen de veilige kring van gelijkgezinden. Wat dat in de praktijk wil zeggen, kunnen we het beste duidelijk maken aan de hand van de concrete bepalingen in de kerkorde. In het volgende artikel beginnen we D.V. bij artikel I, het belangrijke artikel waarin het gaat over het belijden van de kerk. Wie niet beschikt over de tekst van kerkorde en ordinanties kan deze op het internet vinden op de site www.sowkerken.nl.

Vragen inzenden
Wanneer u vragen hebt waarop u in deze artikelen graag antwoord zou krijgen, kunt u deze inzenden. Ik ontvang deze het liefst per brief (Manshoklaan 3, 4463 XG Goes) of e-post (h.van.ginkel@hccnet.nl).
H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen