Pluraal belijden

De bepalingen die betrekking hebben op het belijden van de kerk, brengen ons direct bij het meest fundamentele bezwaar tegen de verenigde kerk, namelijk haar plurale karakter. Met pluraal bedoelen we dat tegenstrijdige zaken naast elkaar worden getolereerd. Een belijdenis of levenswandel die tegen het Woord van God ingaat, krijgt evenveel recht van bestaan als een belijdenis of levenswandel die wel naar de Schrift is. Opvattingen die elkaar uitsluiten en tegenspreken, krijgen beide de ruimte. Dat verlamt de kerk in haar belijden. Zo heeft ze geen verweer tegen de leugen en geen (geloofwaardige) boodschap meer voor de wereld. Voordat we dat constateren, stellen we echter ook vast dat we de PKN kunnen blijven aanspreken op de Heilige Schrift.

Gehoorzaam aan de Schrift
Over het belijden van de kerk wordt gesproken in art. I (over de roeping van kerk en gemeente) en in ord. I (over het belijden). In art. I-2 staat dat de kerk de opdracht van haar Heer vervult om het Woord te horen en te verkondigen. Daarop volgt art. I-3: 'Betrokken in Gods toewending tot de wereld, belijdt de kerk in gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift als enige bron en norm van de kerkelijke verkondiging en dienst, de drieënige God, Vader, Zoon en Heilige Geest.' In art. I-10 lezen we dat de kerk en al haar leden geroepen zijn het belijden te toetsen bij het licht van de Heilige Schrift.
Het Woord van God is dus inhoud van de verkondiging. De Heilige Schrift is de enige bron en norm. De kerk is geroepen om te horen voordat zij spreekt en te gehoorzamen als zij belijdt. Dat zijn woorden waar we van harte mee instemmen. Hier herkennen we de ware kerk, zoals we deze belijden met artikel 29 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, de kerk die zich houdt aan 'het zuivere Woord van God, verwerpende alle dingen, die daar tegen zijn, houdende Jezus Christus voor het enige Hoofd'. Hier ligt al direct een belangrijk deel van het antwoord op de vraag hoe wij deel uit kunnen maken van de PKN. Hoe kun, je staan in een kerk die zaken toelaat die volgens de Bijbel niet mogen? Waar kun je de kerk op aanspreken als je je niet meer kunt beroepen op de kerkorde? Het hoogste beroep zal altijd het beroep op het Woord van God zijn. En daarin hebben we de nieuwe kerkorde (toch nog) aan onze zijde. Niet de kerkorde heeft het laatste woord. Zelfs de belijdenissen hebben niet het hoogste gezag. De Heilige Schrift is de enige bron en norm van de kerkelijke verkondiging en dienst. Dat betekent dat zaken die tegen de Schrift ingaan, zelfs als ze in de kerkorde worden toegestaan, in de verenigde kerk nog steeds wederrechtelijk zijn.
Hier wordt duidelijk wat onze roeping is, als de PKN onverhoopt een feit wordt en wij daarin op onze post zullen blijven. Dan hebben wij de taak om op die post de waarheid te verbreiden te verdedigen. Dat is al bijna een eeuw lang de doelstelling van de Gereformeerde Bond in de Nederlandse Hervormde Kerk. Dat zal ook in een verenigde kerk onze opdracht zijn. Alleen met het Woord van God kunnen we in de kerk leven en werken. Dat Woord is de waarheid. Dat Woord is vol van Hem Die de Waarheid is, Jezus Christus en Die gekruisigd.

Met twee monden
Op grond van inzet van de kerkorde mogen we stellen dat er in de kerk maar één waarheid geldt, namelijk de waarheid van het Woord van God. Op grond daarvan stellen we de kerkorde onder kritiek als vervolgens blijkt dat ze bij haar belijden toch uitgaat van meerdere 'waarheden' naast elkaar. Dat duidden we in het begin van dit artikel aan met het woord 'pluraal'. Concreet hebben we het dan over art. I-4, waarin is bepaald dat het belijden van de kerk geschiedt in gemeenschap met de belijdenis van het voorgeslacht en waar vervolgens de belijdenissen uit de tijd van de Vroege Kerk en uit de tijd van de Reformatie worden genoemd. Dat zijn de belijdenissen die we nu in de Hervormde Kerk al kennen, aangevuld met twee lutherse belijdenissen, de Onveranderde Augsburgse confessie en de catechismus van Luther.
In deze lutherse belijdenissen is veel wat ons uit het hart gegrepen is. Maar er zijn ook enkele punten waarop ze afwijken van de gereformeerde belijdenissen. Het bekendste punt is dat van de wijze waarop Christus in het Heilig Avondmaal ontvangen wordt. Volgens de lutherse traditie is Christus lichamelijk in, met en onder de tekenen van brood en wijn aanwezig, terwijl de gereformeerde traditie van Calvijn heeft geleerd dat wij aan de avondmaalstafel alleen door het geloof en door de Heilige Geest, op geestelijke wijze, het lichaam van Christus eten en Zijn bloed drinken. Dit is een punt waarop de lutherse traditie afwijkt van de Schrift, terwijl de gereformeerde belijdenissen het Woord van God hier wel naspreken.
In deze artikelen gaat het verder niet om de inhoud van de verschillen, maar om de manier waarop de kerkorde met deze verschillen omgaat. Dat gebeurt door deze verschillende belijdenissen gewoon naast elkaar te vermelden. De kerk spreekt op dit punt dus met twee monden en spreekt zichzelf op die manier tegen. Dat rechtvaardigt ze met een verwijzing naar de Konkordie van Leuenberg. In het volgende artikel gaan we D.V. verder in op de invloed die deze Konkordie op de PKN heeft.
H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen