Aangepaste opzet in Veenendaal

Van diverse kanten komen de catechisanten naar het wijkcentrum. Vrienden en vriendinnen fietsen samen. Kinderen uit hetzelfde gezin nemen elkaar mee. Even voor zeven uur 's avonds groeit het kluwen fietsen aan tot honderd. De gezelligheid dringt de hal binnen, wappert nog eventjes om de kapstokken en duikt de zaal in. Daar verspreidt de jeugd zich over de verschillende leeftijdsgroepen van 12 tot en met 17 jaar. Elke groep bestaat uit ongeveer acht catechisanten en een vaste mentor. Er wordt gezongen, gebeden en uit de Bijbel gelezen. Samen luisteren ze naar de les door de predikant en volgen ze de punten op de sheets.
'Ik bedank jullie voor je aandacht en wens iedereen een goede bespreking toe', zegt de predikant tegen halfacht. Meteen zwelt het geluid aan. Vier groepen blijven in de zaal, één stommelt naar boven, drie lopen naar andere ruimten, drie pakken de jassen en verdelen zich over een gebouwtje en een woning in de buurt. Het is een prettige omschakeling in de les. In hun groep zoeken de jongeren naar antwoorden en verdiepen zij zich in de Bijbel. Zij bouwen aan hun standpunten en toetsen hun geloof en levenshouding. Om acht uur sluit hun begeleider met dankgebed af. Ze slenteren al pratend naar de fietsen, terwijl sommigen blijven hangen. Een enkeling wil nog iets bespreken met de mentor.

De centrale vraag
Voordat deze opzet vijf jaar geleden in Veenendaal en Brakel werd ingevoerd, wisten we niet of hij didactisch verantwoord was. De heersende inzichten benadrukten een groepsindeling die praktisch was en het minst subjectief. Voor de catechese was dat een indeling per leeftijd. We wilden echter de directe inbreng van de theologisch geschoolde predikant behouden én het werken met catecheseteams invoeren. Deze laatste vorm, met kleine groepen en een vaste mentor, heeft voordelen voor de interactie, individuele aandacht en de groepsbinding. Een predikant kan bijvoorbeeld niet van tientallen tieners de (onder andere emotionele) signalen opvangen en hen ook nog coachen als dat nodig is.
Omdat er nu eenmaal geen geschoolde catecheet voor elke catechesegroep was, kwamen we uit bij de beschreven opzet. We hebben daarna nog lang geaarzeld. Want mochten we verwachten dat de centrale les van de predikant breed zou landen in een volle zaal van 12- tot en met 17-jarigen? En hoe zou dit het vervolggesprek in de groepen beïnvloeden? Uiteindelijk gaf de doorslag dat ook in de Bijbel vaak sprake is van onderwijs aan het volk, de schare en de gemeente in een bonte samenstelling. De Heilige Geest bindt ongetwijfeld ook op die manier de luisteraars aan de Boodschap. Het is een benaderingswijze die terug te vinden is in de kerkdiensten voor de héle gemeente. Het gaf ons het vertrouwen om te starten.

De praktijk
We ervaren dat de Heere ons helpt. De jongeren blijven trouw komen. Van de vroegere, sterke terugval van het aantal 16/17-jarigen is geen sprake meer. Uit de wekelijkse evaluaties blijkt dat goed opgebouwde lessen en verwerkingen voldoende te bieden hebben aan de jongsten tot de oudsten. De ervaring maakt ook weer duidelijk dat allerlei onderdelen van de inhoud door meer of door andere catechisanten worden opgepikt dan voorzien. Er zit al vlug iets bij voor iedereen: jongen of meisje, vmbo of vwo, 12 of 17, overtuigd of zoekend enzovoorts. Dit verschijnsel hangt natuurlijk ook samen met het feit dat de catechese gericht is op hart en hoofd, leer en leven. Er zijn nog andere winstpunten die ons verrast hebben.
- In de afgelopen jaren is op meer plaatsen ervaring opgedaan met deze opzet. De soms forse ordeproblemen zijn verdwenen door de aanwezigheid van de mentoren en door de sociale controle van jongeren uit hetzelfde gezin.
- In streekgemeenten komt het voor dat ouders hun kinderen naar de catechisatie brengen en ophalen. Hun wachttijd verkort of ze hoeven minder vaak heen en weer te rijden. En in alle plaatsen geeft het ouders een veilig gevoel dat op de winteravonden de oudere met de jongere opfietst.
- Catechisanten uit hetzelfde gezin zijn, onder dezelfde les aanwezig. Dit bevordert in de gezinnen de spontane gesprekken over de lesstof, de groepsverwerking en voorvalletjes.
Een nadeel ten opzichte van de klassieke opzet is de grotere afstand tussen predikant en de jongeren. Maar daar staat tegenover dat tussen veel catechisanten en mentoren een band groeit, die ruimte schept voor vertrouwen en openheid. Bovendien kan ook de predikant een groep leiden en ontmoet hij de 18+ jongeren op andere tijden.

De mentoren
Voor de mentoren is deze opzet minder belastend dan voor teams die een volledige les verzorgen. De mentoren geven geen les. Zij lezen zich in en zijn ook zelf hoorders als de predikant spreekt. Zij concentreren zich op de verwerking. Het zijn gemeenteleden met een luisterend oor en een pastorale houding. Ze hebben gevoel voor jongeren en hun interesses. Zij vinden het fijn om met hen te praten over de betekenis van Jezus Christus en de Bijbel. Hun leeftijd varieert van jongvolwassen tot middelbaar. Een gemiddelde kennis van de Bijbel is toereikend. Na de les hebben ze doorgaans de tijd voor een gesprek. Er wacht immers geen volgende groep, zoals bij predikanten die een hele avond catechisatie geven. Wel is er na elke les koffie en een korte evaluatie.

Ten slotte
De predikant kan een deel van zijn tijdbesparing aanwenden voor een sterke les. Een duidelijke uitleg waarin het hart spreekt, zal de vele jongeren ondersteunen. Belangrijke zaken als het verlangen naar geloofskennis met hart en hoofd, het groeien van vertrouwen en groepsbinding zijn niet te organiseren. De opzet biedt goede mogelijkheden, maar de eigenlijke werking van deze zaken wordt bepaald door andere factoren en bovenal door de Heilige Geest.
N. GRIJZENHOUT,
JEUGDWERKLEIDER TE VEENENDAAL

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen