Gericht op het kruis

SPIRITUALITEIT VOOR SAMEN OP WEG [1]

Inleiding

Wanneer we vanuit deze beide vormen van theologie iets verstandigs proberen te zeggen naar Samen op Weg toe, doen we dat vanuit liefde voor de kerk in deze lage landen aan de zee. Tegelijk doen we het vanuit de vaste overtuiging een zegenrijke weg te wijzen, omdat het een bijbelse weg is. Al is het weLeen pijnlijke weg, want we houden dicht aan op het kruis. Doch pijn kan, hoewel het niet plezierig is, juist een uitermate heilzame uitwerking hebben. Daar hopen we ook in dit geval op. En we bidden dat God het door Zijn genade wil geven.

We willen in onze overwegingen aan de ene kant inspelen op de geestelijke malaise rond heel het Samen op Wegproces. Aan de andere kant willen we aansluiten bij de lijdenstijd, die we zijn ingegaan. Daarom zal er ook een sterk meditatief element in deze artikelen zitten. We willen onszelf en allen die dit lezen, meenemen naar de voej: van het kruis van Golgotha, met de bedoeling om daar te midden van alle Samen op Weg-drukte en spanning, rust en inspiratie op te doen die heilzaam is voor het Koninkrijk van God. JEn we bidden dat de Heere God het zo zal zegenen dat Samen op Weg, of het nu doorgaat of niet, de volle wind van de Heilige Geest in de zeilen zal krijgen. Wat overigens wel betekent dat die zeilen dan zo gehesen zullen zijn dat de Heilige Geest er met volle wind in kan blazen. En dat betekent weer dat het roer uit handen gegeven wordt, zodat uitsluitend gevaren wordt op het kompas van het Woord van God.

Malaise

Wat de geestelijke malaise rond heel het Samen op Weg-proces betreft, dit is bijna het intrappen van een open deur. Het is in elk geval geen uitvinding van onszelf. Wie met enigszins open ogen rondloopt in theologenland, kan het overal constateren. Overigens niet met enige vorm van leedvermaak. Integendeel, het doet pijn. Temeer omdat hierbij de hand ook in eigen boezem moet. Want het hangt samen met de malaise in heel het kerkelijk leven van Nederland en zelfs ook in het grotere verband van Europa en de westerse wereld. Geen enkele kerk en kerkelijke groepering of modaliteit ontkomt er aan. Ook niet daar waar het kerkelijk leven nog floreert. Want dat het kerkelijk leven floreert, garandeert nog niet dat ook het geloofsleven bloeit. We blazen dus in geen enkel opzicht hoog van de toren wanneer we de geestelijke malaise rond Samen op Weg aan de orde stellen.

Ondertussen is het er wel, die geestelijke malaise. En het heeft diepe wortels die enkele eeuwen teruggaan en samenhangen met de Verlichting van rond 1750, waarin de mens maat van alle dingen is geworden. Tegelijk spelen er vandaag veel andere dingen in mee, zoals de overmaat aan zedenverwilderende indrukken die we opdoen en de bijna eindeloze informatiestroom die we hebben te verwerken. Het zijn de doornen en de distels uit de gelijkenis van de zaaier en het zaad, waardoor jonge geloofsplantjes gaan verstikken.

Bovendien komt er wat Samen op Weg betreft nog het één en ander bij. We denken dan aan de al maar doorgaande regelgeving die nodig is om te komen tot nieuwe organisatievormen. Het is een rijstebrijberg waar bijkans geen doorkomen aan is en die alle energie dreigt te verslinden. En dat er een verlangen is om hierin tot een afronding te komen, is volledig te begrijpen.

Toch is er veel meer aan de hand wat de malaise rond Samen op Weg betreft. Op de één of andere manier slaan er geen vonken over. Vandaar ook de niet eindigende en veeleer zelfs toenemende stroom van kritiek op en verzet tegen Samen op Weg. Met name uit sterk op het gereformeerd belijden gerichte gemeenten, doch ook uit andere hoeken van de kerk. Immers uit bijkans alle richtingen van de kerk klinkt de verzuchting over het slijten aan elkaar en het ontbreken van visionaire inspiratie.

Oorzaken

Wanneer we nu trachten wat zicht te krijgen op de oorzaken van deze malaise, willen we het met name zoeken in de dodelijke kwaal van het autonome denken dat de kerk en haar organen dieper heeft aangetast dan we waarschijnlijk met z'n allen vermoeden. De mens als maat van alle dingen weigert het gezag van de Schrift in geloofsgehoorzaamheid te erkennen. Want dit autonome denken sluit naadloos aan bij ons zondige mensenhart, zoals dat sinds de zondeval is vergiftigd door ongeloof en hoogmoed. En ook de meest rechtzinnige kerkelijke gemeenschap staat hier niet buiten. Zelfs onder het meest zwarte vest kunnen ongeloof en hoogmoed welig tieren.

De giftige damp van 'zichzelf tot norm' willen zijn, hangt zwaar in de lucht. Het vrijheidsbeginsel dat sinds de Verlichting zijn duizenden heeft verslagen, is nog steeds oppermachtig. En in naam van die vrijheid nemen intolerantie, polarisatie en keiharde zakenmentaliteit in kerk en samenleving almaar toe. De zogenaamde vrijheid blijkt meer gebondenheid te brengen dan men ooit had kunnen denken. De tyrannie dreigt de kop op te steken. Vandaar de al maar toenemende vraag naar normen en waarden om daarmee zich aandienende chaos tegen te gaan.

Ondertussen lijkt het te blijven bij dweilen met de kraan open. Daarom

moet het roer om. Temeer omdat in onze postmoderne tijd steeds meerderen het totale failliet van het rationele denken der Verlichting onderkennen. Zelfontplooiing blijkt ten koste te gaan van de ander. Subjectieve vrijheid maakt ons tot stuurloze mensen die elk richtingsgevoel kwijt zijn. En in de kerk maken we van de nood een deugd door de vlag van pluraliteit te hijsen 'om de boel toch maar bij elkaar te kunnen houden'. Ook in de kerk dobberen we stuurloos rond op de golven van eigen gelijk, waarin we ons kerkelijk verleden trachten te verwerken. Terwijl we nalaten het roer uit handen te geven in de handen van onze gekruiste Heiland. Het roer moet dus om, door Jezus de koers te laten bepalen. Dat betekent varen op het kompas van Gods Woord. We laten ons gezeggen door de Schrift alleen, omdat we gaan ontdekken dat allerlei boze machten in kerk en samenleving evenzeer hun intrek hebben genomen in ons eigen hart en leven.

Daarom zoeken we een nieuw oriëntatiepunt.

Terug naar het kruis

Dat nieuwe oriëntatiepunt nu vinden we in gerichtheid op het kruis van Golgotha. Vandaar dat we gaan uitbreken uit al onze drukte en spanning om tot rust te komen bij het kruis van Christus. Jezus zegt immers: 'Komt tot Mij allen die vermoeid en belast zijt en Ik zal U rust geven'! Zeker in deze lijdenstijd worden we opnieuw geroepen om dat wond're kruis te aanschouwen en daar rust te vinden. Met de bedoeling door ons heen te laten gaan wat dat kruis ons wil vertellen. En wat vertelt dat kruis ons? Wanneer we goed luisteren met bijbels doorboorde oren, is het eerste wat het kruis ons doorgeeft dit, namelijk dat we tot in het merg van ons bestaan verdorven zondaren zijn. Immers, 'ik deed door mijne zonden Hem al die jammeren aan'.

Dus geen autonomie. Geen zelfredzaamheid. Geen zelfontplooiing. Geen zelfgestuurde vrijheid. Maar gebondenheid. Maar slavernij. Verslaving aan zonde en dood. En daarom reddeloos verloren.

We dienen altijd bij het begin te beginnen. Want een goed begin is het halve werk. Daarom moet het mes er in, ook in de tot op het bot verdeelde Hervormde Kerk. En het is een scherp mes. Het is niets minder dan het tweesnijdende scherpe zwaard van het Woord van God, zoals ons dat beschreven wordt in Hebreën 4 : 12. Dit mes moet niet enkel gezet worden in de Hervormde Kerk, maar ook in de beide andere bij het Samen op Wegproces betrokken kerken. Ja, verder nog, het dient met volle scherpte zijn verwondende en helende werk te doen, zelfs in nog andere kerken. Want de kerkelijke malaise treft ons allen. Allen hebben we het verwondende, maar ook helende werk van het zwaard van Gods Woord nodig. Anders blijven we doorgaan als zachte heelmeesters die ondertussen stinkende wonden maken. Doch kwakzalverij lost niets op.

De kennis tot dit alles kunnen we opdoen aan de voet van het kruis. Daar toch klinkt een stem die schreeuwt: 'Mijn God, mijn God, waarom hebt

Gij Mij verlaten'. Het gaat ons dóór merg en been. Al onze trots en eigendunk schrompelen ineen van berg tot dal. We komen in de diepte terecht. 'God door God verlaten, wie kan dat (be)vatten', zegt Luther ergens. En dan te bedenken dat het is 'door mijne zonden'. We komen echt aan de grond te zitten. Slechter kan het met ons niet aflopen. De malaise is compleet. Samen op Weg is er niets bij...

Ondertussen gaat het er bij Jezus immens diep door. Immers, heeft Hij groter lijden kunnen doormaken dan deze Godverlatenheid? En dan te bedenken met welk doel de Heere deze diepe crisis heeft willen ondergaan. Namelijk opdat wij tot God genomen en nimmermeer door Hem verlaten zouden worden. Het tekent ons de gigantisch diepe afgrond van onze val in Adam. Het is echt niets minder dan honderd procent afval van God. Onze malaise is werkelijk totaal. De geestelijke malaise van Samen op Weg kan niet erger zijn. Is er hoop?

R. H. KIESKAMP, LIENDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen