Pluraliteit in de praktijk

Al eerder hebben we geschreven over het plurale karakter van de PKN. Dat was toen het ging over het naast elkaar zetten van belijdenisgeschriften die elkaar op enkele onderdelen tegenspreken. De pluraliteit wordt echter ook zichtbaar in de praktijk van het kerkelijk leven. Heel schrijnend komt dat aan het licht als we kijken naar de praktijk van het zegenen van allerlei levensverbintenissen. De nieuwe kerkorde staat toe dat de praktijk op dat punt in de ene gemeente tegenovergesteld is aan de praktijk in de andere gemeente. Terwijl in de ene gemeente de zegen van God wordt uitgesproken over bijvoorbeeld een relatie van twee mannen, mag in de andere gemeente de kerkenraad vasthouden aan de bijbelse lijn dat dit zonde is in Gods ogen. Groter tegenstelling is nauwelijks denkbaar.

De kerkenraad besluit

Het is duidelijk dat de kerk deze lijn heeft gekozen omdat ze rekening wil houden met de overtuiging van hen die op grond van de Schrift onmogelijk Gods zegen kunnen uitspreken over andere levensverbintenissen dan het huwelijk van een man en een vrouw. De synode heeft beseft dat kerkenraden zich in deze zaak niet zullen laten dwingen. Kerkenraden met een bijbelse visie kunnen de synode hierin niet volgen. Zij moeten God meer gehoorzaam zijn dan de mensen. In de Waarheidsvriend van 27 juni 2002 schreef ds. G. D. Kamphuis: 'We roepen de gemeenten op om de kerk te laten weten de besluitvorming en dus het gezag van de synode op dit aangelegen punt niet te erkennen, maar te blijven gaan in het spoor van de Kerk der eeuwen. Niet de synode heeft het laatste woord. Dat is aan de Heere, de Koning van de Kerk. Op dit cruciale punt heeft de synode haar geestelijk gezag verloren.' Hoewel de kritiek daarmee niet wordt weggenomen, heeft de synode wel afgezien van dwang. Daardoor blijft het onder de nieuwe kerkorde mogelijk dat in een gemeente alleen huwelijken van een man en een vrouw worden ingezegend. In het vorige artikel zagen we dat dat in iedere gemeente dient te gebeuren (ord. 5-3). Een kerkenraad die het daarbij wil laten en geen andere levensverbintenissen wil zegenen, krijgt daarvoor in de nieuwe kerkorde alle ruimte.

Wanneer een kerkenraad het zegenen van andere levensverbintenissen afwijst, is dat mogelijk. Een kerkenraad hoeft er dan in principe zelfs geen woord aan te besteden. Ord. 5-4 luidt immers: 'De kerkenraad kan - na beraad in de gemeente - besluiten dat ook andere levensverbintenissen van twee personen als een verbond van liefde en trouw voor Gods aangezicht kunnen worden gezegend.' Alleen de kerkenraad die wel tot zulke zegeningen wil overgaan, moet zich daarop bezinnen en een beraad in de gemeente houden en daarna een besluit nemen. Maar de kerkenraad die deze mogelijkheid afwijst, kan gewoon aan ordinantie 5-4 voorbijgaan. Ook het beraad in de gemeente kan dan achterwege blijven.

Er leven op dit punt in veel gemeenten grote zorgen. De angst bestaat dat kerkenraden toch gedwongen zullen worden allerlei alternatieve relatievormen te accepteren. Het is begrijpelijk dat ambtsdragers en gemeenteleden zich daar zorgen over maken. Maar wanneer voorgangers die beter weten deze angst bewust voeden, is dat kwalijk. De bepalingen van de nieuwe kerkorde sluiten in de huidige vorm immers elke dwang uit. Op de vraag of dat in de toekomst ook zo blijft, kan niemand antwoord geven. Een kerkorde kan worden aangepast. Maar dat geldt ook voor de kerkorde die we nu hebben. We mogen alleen oordelen op basis van de feiten van dit moment. En de feitelijke situatie is zo dat de kerk geen enkele druk uitoefent op kerkenraden om de bijbelse lijn los te laten. Enkele weken geleden is dat nog weer gebleken toen de generale regeling voor de ledenregistratie werd vastgesteld. In die regeling is op verzoek van de synode vastgelegd dat kerkenraden die geen andere levensverbintenissen zegenen zulke zegeningen, als ze in een andere gemeente hebben plaatsgevonden, ook niet hoeven te registreren. Bovendien heeft het triomoderamen op 5 november 2002 in een uitvoerige brief aan de kerkenraden verzekerd dat de plaatselijke identiteit in de PKN gerespecteerd en gewaarborgd zal zijn.

Tegenspraak

Eigenlijk zouden we dankbaar moeten zijn voor de ruimte die de nieuwe kerkorde biedt om vast te houden aan de bijbelse lijn. Toch overheerst hier de droefheid. Want een kerk mag niet volstaan met het bieden van ruimte voor een praktijk die naar de Schrift is. De consequentie daarvan is immers dat er ook ruimte is voor het tegenovergestelde. En dat mag niet. Heel de kerk moet aan de Schrift gehoorzaam zijn. Nu laat de kerk aan kerkenraden de keuze tussen een, naar onze overtuiging, bijbelse of onbijbelse praktijk. Die keuzemogelijkheid mag er in de kerk niet zijn. Het is opnieuw een voorbeeld van het plurale kerk-zijn. Naar buiten toe maakt dat het getuigenis van de kerk krachteloos. Wat moet de wereld ervan denken als in een en dezelfde kerk op de ene plaats wordt gezegd dat een homoseksuele levenspraktijk zonde is in Gods ogen, terwijl in een naburige gemeente over deze levenswijze de zegen van God wordt uitgesproken? Zo geeft de kerk ruimte aan elkaar uitsluitende opvattingen over wat in Gods ogen zonde is. In beide gevallen wordt de Naam van God genoemd. Dat maakt het zo diep ingrijpend. De kerk overschrijdt hiermee een grens die ze niet mag overschrijden.

Plaatselijke regeling

Veel kerkenraden worstelen met de vraag of ze onder de nieuwe kerkorde hun plaats in de kerk wel kunnen blijven innemen. Voor hen is belangrijk dat ze duidelijk kunnen vastleggen dat ze de ruimte die de nieuwe kerkorde biedt op een aantal punten afwijzen. Daar hoort dan onder andere ook bij dat de kerkenraad vastlegt dat in de gemeente alleen huwelijken van een man en een vrouw zullen worden ingezegend. In een volgend artikel gaan we in op de verschillende regelingen die kerkenraden volgens de nieuwe kerkorde voor de gemeente zullen moeten vaststellen.

H. VAN GINKEL, GOES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen