Weduwe in de pastorie

In uw aller levensverhaal zit één gemeenschappelijke gebeurtenis. Uw man, die predikant was, is tijdens zijn actieve dienst op aarde overleden. Hij heeft de leeftijd van het emeritaat niet bereikt, van het volgens de kerkelijke regels uitgediend zijn. U heeft van de Heere een man ontvangen die de begeerte had in Zijn dienst te staan. En de roepende God, Die zelf deze begeerte wekte, leidde verder in de studie. Hij gaf gaven van hoofd en hart, en wees een plaats in Zijn wijngaard. Vervuld van de liefde tot Christus wil je samen getuige zijn Van Zijn Naam en zo meewerken aan de opbouw van Gods gemeente. Het predikantswerk is van samen, want hoe kan hij het verrichten en volhouden, als zij hem niet steunt en stimuleert? Zo gingen de jaren door en mochten soms verschillende gemeenten gediend worden. Niet altijd wordt ons dat geschonken, want God kan Zijn dienstknechten en kinderen al heel vroeg tot Zich roepen. Onbegrijpelijk voor ons als we bedenken dat de arbeiders zo nodig zijn. En daarin is uw levensweg verschillend. Ik noem hier de naam van mevr. W. Balke-Hilbrands uit Gouda, inmiddels op leeftijd gekomen. Haar man, ds. C. Balke, overleed in 1957 op 31-jarige leeftijd op het zendingsveld, zijn vrouw met drie jonge kinderen achterlatend. Ze schreef dezer dagen dat de Heere al die jaren daarna voor haar gezorgd had. Op hoge leeftijd gekomen, getuigde ze van de trouw van Hem.

Aardse liefde

Wie ook haar man op het zendingsveld verloor, was Elisabeth Elliot. De zendeling Jim Elliot, met wie ze vijf jaar getrouwd was, was eerst spoorloos en bleek later door de Indianen vermoord te zijn. In de tijd tussen hoop en vrees - herkenbaar voor degenen die hun man moesten afstaan na een langdurige en ernstige ziekte- beleed ze met Jesaja: 'Wij hebben ook in de weg Uwer gerichten, U, o Heere! verwacht; tot Uw Naam en tot Uw gedachtenis is de begeerte onzer ziel'. En Elliot schrijft later in haar boek Eenzaamheid, wildernis of weg tot God? : 'Als wij door de dood of op een andere manier iemand verliezen van wie wij houden, worden we aan de rand van de afgrond van het geheim gebracht. Als wij worstelen met de vraag wat God hiermee te maken heeft, wat de mees-ten van ons doen, moeten we ons wel afvragen waarom Hij het nodig vond zo'n goede gave weg te halen. We zullen het hele antwoord niet ontvangen, maar zeker wel een antwoord dat ons eraan herinnert dat waar onze schat is, ook ons hart zal zijn. Als wij al onze ? eieren gelegd hebben in de mand van dit aardse leven, dan hebben we niet veel aardse liefde meer over wanneer de mand valt. Christenen die burgers zijn van een ander land, onderdanen van een Hemelse Koning, horen hun genegenheden eerder daar dan hier op aarde te hebben.'

De ervaring van het weduwschap is ondertussen een voluit menselijke. Het uittreden uit het delen in de troost en de zorgzaamheid van een echtgenoot gaat gepaard met het intreden in een leefwereld waarin beslissingen alléén genomen moeten worden. Sommige mensen hebben de ervaring dat ze als alleenstaanden niet meer zo passen in de cultuur waarin ze zich bewegen. Sociale bijeenkomsten bestaan nogal eens uit echtparen, waarbij je je als weduwe een vijfde wiel aan de wagen voelt.

Eenzaamheid kan het gevolg zijn. Een gevoel van gemis. De ongehoorzaamheid van de mens, waarbij de vrouw haar verantwoordelijke man meetrok in het kwaad, heeft die eenzaamheid gebracht. Het paradijs werd een wildernis, het leven een woestijntocht. Die eenzaamheid heeft sinds Genesis 3 ook lijden betekend. We ervaren verlatenheid en hulpeloosheid, denken los te staan van anderen die onze diep-

In nauwe samenwerking met het bestuur van de Stichting Steunfonds Hervormd-Gereformeerde emeriti en hun weduwen en wezen heeft het hoofdbestuurvan de Gereformeerde Bond op dinsdag 11 februari jl. een ontmoetingsdag belegd voor predikantsweduwen wier echtgenoot tijdens zijn actieve ambtsperiode overleden is. Het doel van deze bijeenkomst was niet alleen onderlinge ontmoeting en uitwisseling van ervaringen, maar ook bezinning inzake de plaats van de predikantsweduwe in de gemeente. Dat aan dit laatste grote behoefte is, bleek tijdens deze besloten samenkomst. Om ook kerkenraden, predikanten en gemeenten bekend te maken met de specifieke pastorale vragen van onze predikantsweduwen, geven we vandaag in de Waarheidsvriend ruim aandacht aan de inhoud van deze ontmoeting. Behalve de bijdrage van ondergetekende plaatsen we de inleiding die mev. E. J. P. Lodder, maatschappelijk werker te Ermelo, hield en geeft de voorzitter van de stichting Steunfonds, mevr. M. Sonnenberg-Kroeze uit Ermelo, een impressie an het geheel van deze dag.

PJV

ste gevoelens niet kennen.

Die eenzaamheid is niet wat God beoogde met ons leven. Integendeel. Hij brengt ons in de juiste verhouding van gehoorzaamheid en aanbidding tegenover Hemzelf. Hij plaatst ons in de sociale verbanden van het leven, Hij geeft ons een gemeente, als een lichaam waarin de verschillende leden elkaar niet missen kunnen. Iedereen heeft gaven van God ontvangen, die niet los te zien zijn van onze levensomstandigheden. Zo bezit een gehandicapte vaak gaven van geduld en vertrouwen, die de gemeente slechts tot haar schade over het hoofd ziet. Dit geldt ook de weduwe, die in haar omgang met het lijden in haar leven, een voorbeeld in geloof en liefde kan zijn.

Bijbel

Het valt ons op dat de Bijbel niet alleen zeer nadrukkelijk spreekt over de zorg van de Heere voor de weduwe, maar dat zij ook een taak heeft. De weduwvrouw in het plaatsje Zarfath bij Sidon moest Elia, de profeet van God, onderhouden. Ze deelde met haar zoon zo in de zorg die God voor Zijn knecht had (i Koningen 17). Concreter komt die zorg nog naar voren in Lukas 7, waar Jezus innerlijk met ontferming bewogen is over een weduwe uit de stad Naïn, die haar enige zoon naar het graf brengt. De zorg van Jezus die tot uiting kwam in het opwekken van de jongen uit de dood, maakte dat de omstanders bevend en God verheerlijkend zeiden: 'God heeft Zijn volk bezocht.' De zorg voor de weduwe is een aansporing om de naam van de Heere groot te maken.

De bekendste weduwe in het Nieuwe Testament is misschien wel Anna, over wie slechts drie verzen in Lukas 2 ons informeren. Hier wordt ze getekend als weduwe met God. Haar levensritme werd bepaald door de gang naar de tempel, om de dienst aan God te betrachten. Ze leeft dicht bij de plaats waar God Zich bekendmaakt. Zo houdt ze het vol, vastend en biddend. Anna heeft de Heere beleden, en spreekt zo over Zijn trouwe zorg naar anderen, naar jongeren. Ze sprak tot allen die de verlossing in Jeruzalem verwachten. Hoe ouder ze werd, hoe rijker haar perspectief. Anna was slechts enkele jaren getrouwd geweest, maar in haar alleen verder moeten gaan, was ze verbonden aan Christus, de beloofde Messias, die voor haar Zijn leven gaf. Tot grote ouderdom gekomen, was Hij haar troost. 'Al ben ik vierentachtig, / verdrietig en neerslachtig, / God laat mij niet alleen./ Jeruzalem, laat horen: / er is een Kind geboren, / het licht is om ons heen', dichtte Ria Borkent.

Gehoorzaamheid

Wat is de sleutel tot het als Anna dragen van het kleed van het weduwschap? De gehoorzaamheid van het geloof. Als wij onze vragen aan God stellen, roept Hij ons op Hem te vertrouwen, op Jezus, Die alle menselijke beproevingen doorstaan heeft, Die in verzoeking en aanvechting tegen de satan zei: 'De Heere, uw God, zult gij aanbidden, en Hem alleen dienen' (Matt. 4). Dat leren we aan de voet van het kruis, waar we zien op Christus, gehoorzaam tot in de dood. Hij neemt het lijden vrijwillig op Zich en betaalt de straf voor de ongehoorzaamheid van de mens. Daar heeft het oog van het geloof zicht op Hem als de barmhartige Hogepriester, die voor de zonde betaalde en medelijden heeft met al onze zwakheden.

In onze eenzaamheid deelt Hij Zijn liefde uit. In onze gebrokenheid toont Hij Zich de Heelmeester. 'Bij het kruis van Jezus worden onze kruisen in gaven veranderd' (Elliot). Hij leidt ons leven naar Zijn volmaakte wil. Ja, dat belijdt alleen het kind van God in het geloof, want het kan haaks staan op wat voor ogen is. Maar zo kunnen we onze nieuwe verantwoordelijkheid verstaan, onze nieuwe levenssituatie onder ogen zien, aan nieuwe problemen het hoofd bieden, omdat, zoals Mozes het verwoordde bij zijn afscheid van het aardse leven, 'het de Heere is Die voor uw aangezicht heengaat'. Dan wordt onze vreugde minder afhankelijk van de dagelijkse leefsituatie, maar dan is die vreugde verbonden met wat de Heere ons leert en met Zijn beleid. Het zichtbare, het concrete, het ervaren gemis is niet het hele verhaal, want onze lichte verdrukking gaat zeer snel voorbij, en richt ons op de eeuwigheid, op de vreugde waarin al Gods getrouwe dienstknechten nu reeds delen.

Gods agenda

Onze agenda leveren we in en we kijken in Gods agenda. Bij wie is die verandering van denken en willen radicaler zichtbaar dan in het leven van de apostel Paulus? Gelouterd door het lijden werd hij meer en meer het beeld van de Zoon gelijk. Hij volvoerde zijn roeping, omdat hij zich niet meer richtte op wat voor ogen was maar Gods werkelijkheid zag. Hij wist het en ervoer dat lijden, pijn en tranen een deel zijn van Gods huishouding op aarde, maar noemde dit alles een lichte verdrukking. In gebed en geloof was zijn levenssituatie gezet in het bredere kader van Gods raad, waardoor hij in vrijheid kwam te staan tegenover de dingen van elke dag. Wat kon hem immers scheiden van de liefde van Christus?

Ik laat tot slot Elisabeth Elliot nog één keer aan het woord, nadat ze in september 1973 voor de tweede maal weduwe geworden is. Ze heeft in de levende omgang met God het weduwschap leren zien als een gave, een roepstem, een roeping, niet slechts als een toestand die je moet verdragen. Ze schrijft: 'Doch gelijk de Heere eenieder geroepen heeft, dat hij alzo wandele' (1 Kor. 7). Het was God die de gave van het weduwschap in mijn handen gegeven had. Is dit het kleine stuk 'brood' dat U van mij nodig hebt, Heere? Dan zal ik het voor U maken. Alstublieft, neemt U het aan. Ik zal U offeren een offerande van dankzegging. Het is geweldig vertroostend om er absoluut zeker van te zijn dat we de wil van God volbrengen. Hier is een zaak waarover geen twijfel kan bestaan: Dankt God in alles; want dit is de wil van God in Christus Jezus over u'.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen