Globaal bekeken

D e betrokkenheid van de Kerk bij een ramp' is de titel van het laatste hoofdstuk van het dagboek dat pastoor jan Berkhout bijhield na de ramp in Volendam (Pastoor van Volendam, Uitgave Kok, Kampen). Hiervan het begin:

'De laatste tien jaar werd Nederland uijf keer ge troffen door een ramp. In oktober 1992 stortte een uliegtuig neer op een woonwijk in de Bijlmer. Een flatgebouw werd totaal vernietigd door een verwoestend vuur. In december uan datzelfde jaar uerongelukte een vliegtuig te Faro bij een mislukte landing. In juli 1995 gebeurde hetzelfde bij Eindhoven met het Herculesvliegtuig. In de maand mei uan het jaar 2000 uernietigde het uuurwerk een hele woonwijk in Enschede en op 1 januari 2001 raakte de kerstversiering in brand in de bar Het Hemeltje te Volendam. Elke ramp is verschillend - toch zijn er ook overeenkomsten:

ï. Grootschaligheid 2. Chaos 3. Dodelijke slachtoffers en/of uele getroffenen. 4. Mensen uerliezen hun geestelijke oriëntatie. Vooral bet vierde punt is voor de pastor en de kerken van groot belang. Bij een ramp worden mensen in hun persoonlijk leuen direct getroffen. Door de rampzalige gebeurtenissen verliezen zij de greep in hun leuen. De basisgevoelens om te kunnen leuen zijn uerdampt, zoals het gevoel van veiligheid en vertrouwen. De wereld om je heen is onbetrouwbaar geu/orden, je bent je houuast kwijt. Het zingeuingssysteem functioneert niet meer of onvoldoende. Mensen in zo'n crisissituatie opuangen is mede de zorg van de pastor. De eigenheid van de taak van de - 1 - pastor is dan om mensen in deze situatie nabij te zijn, opdat hetgeuoel uan ueilig te zijn weer terugkeert. Het uerloren vertrouwen moet her-

wonnen worden. (...) Hoe belangrijk de taak van de kerk kan zijn geuingssysteem heb ik uooral eruaren in die eerste weken na de ramp. Ik denk dan aan mijn bezoek aan het AMC op die eerste ochtend. De verslagenheid was groot. Het verdriet maakte mensen sprakeloos. Het feit dat de pastoor er toen was om te delen in het leed uan de mensen werkte helend, troostend en geruststellend. Ik hoefde niets te zeggen, alleen maar er te zjjn - luisterend, begrijpend, delend, biddend en door een arm om iemand heen te slaan. Meer kon ik niet doen en meer was op dat moment ook niet nodig. Er werd een begin gemaakt met "ordening aanbrengen in de chaos" die door de brand was ontstaan. Daarna de bezoeken aan de families en het regelen uan de uituaartdiensten, het uerder opuangen uan de nabestaanden en de getroffenen. De nabijheid in die eerste weken maakte het ook mogelijk actief te blijuen in het verdere traject uan de nazorg. De media maakten duidelijk hoe belangrijk de rol van de kerk kan zijn.'

D e klacht uan de Vrede is de titel van een artikel van prof. dr. G. J. Borger in het Contactblad van de afd. G.B. te Amsterdam. Over Erasmus:

'In 1517 schreef de toen al beroemde geleerde Erasmus uan Rotterdam (i^ëg? -!^^ een klein boekje met de titel De klacht uan de Vrede (Querela pacis). Erasmus volgt dan al een aantaljaren met toenemende bezorgdheid het nieuws uan zijn dagen en ergert zich steeds meer aan het gemak waarmee vorsten uerdragen breken en oorlogen beginnen. Hij is uan mening dat de oorlog ingaat tegen de menselijke natuur en dat het zeker christenen niet geoorloofd is om oorlog te voeren. Bovendien: een oorlog brengt geen voordeel, want ook de ouerwinnaar heeft uaak ueel uerloren. Alleen onnozelaars beginnen luchthartig een oorlog. Dulce bellum inexpertis oftewel in een Nederlandse uertaling uan de 16e eeuw. Wie zocht hem niet, kent de oorlog niet.

Aanleiding tot het sdmjuen uan dit werkje was het plan uan de gekroonde hoofden in Europa om een topconferentie te beleggen waarop eens en uoor altijd de oorlog zou worden uitgebannen. Er was op dat moment een nieuwe generatie uan jonge uorsten aan de macht gekomen en dat had verwachtingen gewekt. Erasmus droomde zelfs uan een gouden eeuw van vrede, waarin de christelijke uroomheid samen met de schone letteren en de wetenschap opnieuw tot bloei zou komen. De conferentie vond plaats in maart 1517, maar liep op een mislukking uit. Daarmee had het boekje zijn actuele betekenis verloren. Maar Erasmus bleef eraan werken. Toen het in december 1517 uerscheen, kreeg het de titel mee: De klacht uan de urede die oueral door alle uolken uerstoten en uersmaad wordt. In dit boekje stelt Erasmus de Vrede voor als een persoon en laat hij haar in alle urijheid aan het woord. Door de keuze uoor die uerteluorm is het uaak niet duidelijk wat Erasmus zelf uindt. Eerder had hij in nauolging uan Matt. 5 : 39 al eensgeschreuen: heel de filosofie uan Christus leert ons de oorlog af (Tota Christi philosophia dedocet bellum). En ook in dit boekje laat hij de Vrede oproepen om het uoorbeeld uan Christus te uolgen. Toch stond Erasmus niet afwijzend tegenouer iedere uorm uan uerzet of geweld. Tegen de oprukkende Turken moest de strijd worden uoortgezet en onder bepaalde omstandigheden was ook een aanualsoorlog uolgens hem uerdedigbaar. Daardoor heeft het gedachtegoed uan Erasmus ook op dit terrein altijd iets dubbels gehouden.

De Klacht uan de Vrede behoort nog steeds tot de mooiste teksten uan de uredesliteratuur. In tijden van onzekerheid en dreigend geweld grijpt menigeen naar deze Klacht, die uitmondt in een uurig pleidooi uoor de urede.Johan Huizinga sloot zijn biografie uan Erasmus in 1924 dan ook af met de zin: Het beschaafde mensdom heeft reden Erasmus' naam in ere te houden, al was het enkel omdat hij de innige prediker is geweest uan die algemene zachtmoedigheid die de wereld zo bitter hard nodig heeft. Vrede heeft het boekje echter niet gebracht. In de jaren die volgden werd een nieuwe golf uan gruwelijkheden uitgestort ouer de bewoners uan uerschillende delen uan Europa. Want terwijl Erasmus schreef, sloeg Luther zijn stellingen aan de slotkapel in Wittenberg, de opmaat uoor de gruwelijke godsdienstoorlogen uan de zestiende eeuw. (...)'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen