Globaal bekeken

O p initiatief van drs. M. van Campen en ondergetekende wordt momenteel actie gevoerd om de bibliotheek Ets Haim v^n de Portugees- Israëlitische Synagoge te Amsterdam te restaureren. Voor deze actie zijn uit brede kring adhesiebetuigers gevonden, t.w. prof. Dr. A. van de Beek, mr. Dr. J. T. van den Berg, prof. Dr. A. Th. Van Deursen, rabbijnJ. S.Jacobs, prof. Dr. C. Graafland, prof. Dr. G. J. Schutte, prof. Dr. Ir. E. Schuurman, ds. C. Sonnevelt, prof. Dr. W. van 't Spijker, ds. A. van der Veer en dr. H. Vreekamp.

Uit een informatiebulletin Profiel uan een bijzondere boekerij het volgende:

'De collectie Ets Haim is de oudste, nog functionerende, joodse bibliotheek ter u/ereld. Zij is in 1616 ontstaan en beuindt zich sinds 1675 op de huidige locatie, in het prachtige complex uan de Portugees-Israëlitische Synagoge te Amsterdam. De bibliotheek, die uit circa 500 handschriften en 30.000 gedrukte werken bestaat, bezit de grootste en rijkste collectie op het gebied uan het 17e- en i8e-eeuwsejodendom en is hiermee al ruim 375 jaar een wezenlijk onderdeel uan het culturele erfgoed uan Amsterdam.

Een waardevolle, maar kwetsbare erfenis

De Tweede Wereldoorlog heeft het continue doorgeuen uan kennis en traditie op een wrede wijze uerstoord: de manuscripten en boeken werden naar Duitsland getransporteerd, uan waaruit zij in 1946gehauend zijn teruggekeerd. In de periode na de Tweede Wereldoorlog ontbrak het Ets Haim aan de financiële draagkracht om de gebouwen en de collectie goed te kunnen beheren. In de jaren '70 liep de continuïteit uan Ets Haim zelfs geuaar doordat de bewaarcondities in het historische gebouw uersfechterden als geuolg uan een gebrek aan geld en personeel. Om het zekere voor het onzekere te nemen hebben de Regenten uan Ets Haim daarom in 1978 de kerncollectie (alle 500 handschriften en ruim 2.700 oude, zeldzame en kostbare drukken) tijdelijk in bruikleen gegeuen aan de Jewish National and Uniuersity Library te Jeruzalem en de rest uan de collectie tijdelijk elders in Amsterdam ondergebracht.

Wat omvatten de collecties

Begin jaren negentig heeft Ets Haim de draad Monumentenzorg in 1997-1998 een beleidsplan opgesteld om Ets Haim in oude luister te herstellen en toegankelijk te maken uoor het internationale publiek uan studenten, docenten en onderzoekers. Voor een verantwoord beheer en gebruik uan de collecties moest aan een aantal ingrijpende en dure voorwaarden worden uoldaan: het scheppen uan goede bewaarcondien ontsluiting uan de collecties. De collecties uan Ets Haim zijn in 1998 op de lijst van de Wet tot Behoud uan Cultuurbezit geplaatst. (Op die lijst staan slechts drie bibliotheken.) Aan het eind uan de jaren '90 en in het jaar 2000 is Ets Haim, met behulp uan de ouerheid en een aantal fondsen, geheel aangepast aan de eisen des tijds. Het gebouw is geïsoleerd, het /Jilx !r hore+oIA Tononc ic Ap nnnnrntuur unnr

adequate beueiliging en klimaatbeheersing geïnstalleerd.

Eind 2000 zijn alle manuscripten en boeken uit hun tijdelijke verblijfplaatsen in Israël en Amsterdam naar hun veilige thuishaven teruggebracht. Ets Haim staat nu op het punt om het doorgeven van kennis, onderwijs en onderzoek weer op te nemen en te verzekeren. Ets Haim kan binnenkort haar belangrijke erfgoed weer ten dienste stellen van de joodse gemeenschap in Nederland en van het algemene, geïnteresseerde publiek.

De traditie van waaruit Ets Haim is ontstaan zal in de toekomst tevens zichtbaar worden gemaakt dóór middel van exposities, rondleidingen, lezingen en andere didactische activiteiten. In samenwerking met de academische wereld zal Ets Haim tevens een bijdrage leveren aan het wetenschappelijk onderwijs en onderzoek, terwijl ook voor de wereld van het oude boek en handschrift mensen in hun professionele vorming kunnen worden ondersteund.'

Zeldzame werken zijn:

Het oudste handschrift Misjnee Tora van Moses Maimonides. Narbonne 1282. Dit is de eerste joodse codex, 78 jaar na de dood van de auteur overgeschreven.

Het oudste gedrukte boek Commentaar op Spreuken der Vaderen, Moses Maimonides. Soncino, 1484-1485.

Het omvangrijkste handschrift Kopie uan Saul Leui Morteira.over de Waarheid van de Goddelijke Wet.

Het omvangrijkste gedrukte Bijbeleditie van Buxtorff. werk

Het langste werk Kabbalistische verhandeling op perkament. Beslaat circa 4, 5 meter. Verder onder meer: Nederlandse geschiedenis: Hugo de Groot. Ontwerp reglement op de vestiging uan joden in de Republiek, ca. 1616. Persoonlijk exemplaar van Hugo de Groot.

De zeldzame eerste editie in het Nederlands de verzamelde werken van Baruch Spinoza. vaii

Twee felicitatiebrieven aan de vermeende Messias Sabtai Zwi. Na diens ontmaskering in

1666 niet vernietigd, maar teruggebracht naar Amsterdam.

Bladmuziek van de Gouden Eeuw tot 1940, waaronder het complete repertoire van de Portugees-Israëlitische zangvereniging Santo Servicio (1875-1940), die bestond uit ruim 70 mannen en jongens.

Z tici van toen en nu met een handicap. o blind als een mol' kopte dagblad Trouw boven een artikel over poli-

Tot de beroemdste politici met een handicap buiten onze grenzen behoren naast Roosevelt en Truman de Duitse communiste Rosa Luxemburg, die licht mank was, en Winston Churchill (dyslectisch).

(...) Het christelijk-historische kamerlid Gerretson (die gedichten schreef onder het pseudoniem

Geerten Gossaert) was hardhorend, net als zijn uniegenoot Van Boeijen, minister in de oorlogskabinetten-Gerbrandy. Over hem gaat het verhaal dat hij eens toen het luchtalarm in Londen afging, de telefoon opnam en 'hallo' riep. Toen kort daarop vlakbij een bom neerkwam en ontplofte, riep hij: 'binnen'.

De liberaal Van Riel maakte politiek gebruik van zijn hardhorendheid. Als een tegenstander in het debat aan het woord kwam, schuifelde hij naar voren en nam plaats op een stoel tegenover het katheder. Daar vouwde hij vervolgens een van zijn handen als een schelp achter zijn oor en nam de pose aan van een zeer aandachtig luisteraar. Hij bereikte een dodelijk effect door ineens deze pose te verlaten, demonstratief op te staan en enigszins hoofdschuddend terug te schuifelen naar zijn bankje. Scheltema (D66), staatssecretaris van Justitie in het ongelukskabinet-Van Agt/Den Uyl en Willems, PSP-kamerlid in die tijd, hadden ook last van hardhorendheid.

Stemerdink, PvdA-kamerlid, staatssecretaris en minister in de jaren '70 en '80, raakte als njilitair tijdens een oefening een oog kwijt. Heti PvdA-kamerlid Ferd Crone is hetzelfde overkomen bij een ongelukje in zijn jeugd.'

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen