In de bediening gesteld

Inleiding

Bijna 'een halve eeuw na zijn verscheiden heeft ds. I. Kievit zijn biografie: De tijd is kostbaar, van de hand van de heer H. Hille. De ondertitel luidt: 'In de branding van het kerkelijk leven.' We zijn de auteur dankbaar dat hij allerlei gegevens verzameld en geordend heeft. We merken dat hij dat met liefde gedaan heeft. Het is een goede zaak dat zo de herinnering aan deze predikant en aan zijn werk levend gehouden wordt. Want ds. Kievit was een man met grote gaven van hoofd en hart, en had in de Hervormde Kerk, maar vooral onder ons in de eerste helft van de twintigste eeuw een vooraanstaande plaats.

Langs diverse lijnen wordt de gestalte van ds. Kievit ons getekend: in de eerste hoofdstukken volgen we hem vanaf zijn ouderlijk huis, tijdens zijn studie en in de vier gemeenten die hij diende.

Daarna komt zijn betekenis als pastor en prediker, als theoloog en publicist ter sprake, al spelen hier ook biografische elementen een grote rol. De slothoofdstukken zijn gewijd aan zijn laatste levensjaren. In enkele artikelen geven we de hoofdinhoud van dit boek weer, voor het grootste deel gebruikmakend van het boek van Hille, maar daarnaast ook van andere bronnen. We eindigen met een evaluatie, waarin we enkele kanttekeningen bij het boek plaatsen en aanzet geven voor een eventuele verdere bezinning.

Jeugd en studie

Izaak Kievit werd op 6 november 1887 geboren, als jongste van elf kinderen, op een boerderij onder het Thoolse Oud-Vossemeer. Een jaartal dat reliëf krijgt, wanneer we het voorafgaande jaar erbij schrijven: 1886, jaar van de Doleantie, geboortejaar van Woelderink en Karl Barth. Kievits ouders waren godvrezende mensen, met een grote liefde voor de gereformeerde prediking. Vooral vader Kievit drukte met zijn zoeken naar zekerheid en met zijn godsvrucht een stempel op het gezin, niet het minst op de jonge Izaak. Van jongsaf was hij iemand die de Heere zocht. En vond. In het naburige Bergen op Zoom bezocht hij de HBS. In igog ging hij aan de Rijksuniversiteit te Utrecht theologie studeren. De hoogleraren die hij steeds met dankbaarheid genoemd heeft, waren prof. dr. J. A. C. van Leeuwen en prof. dr. Hugo Visscher. Vooral de laatste imponeerde hem en stimuleerde hem om grondig de bronnen te bestuderen. Dat deed de jonge student: hij verdiepte zich vooral in Calvijn. Ook probeerde Visscher Kievit over te halen om te promoveren. Wellicht zag hij in hem een mogelijke opvolger. Kievit kwam een eindweegs en verwierf de kennis nodig voor zijn onderwerp: de aantasting van de gereformeerde theologie door de filosofie van Descartes. Maar vlak voordat hij doctoraalexamen zou doen, brak hij zijn studie af en ging kerkelijk examen doen: het ambt van predikant trok. 'De Heere alleen weet -zo schrijft later zijn zoon in een levensschets - hoe hij deze jaren voor Zijn aangezicht geworsteld heeft om door Hem in de bediening gesteld te worden.'

Garderen

Als dienaar des Woords werd kandidaat Kievit op 28 november 1915 aan Garderen verbonden. Bevestiger was de consulent uit Putten, ds. K. J. van den Berg, die preekte over de bazuin van het evangelie (1 Kor. 14 : 8). De intredepreek ging over de stem van de roepende (Jes. 40 : 6-8). Begin van die maand was Kievit in het huwelijk getreden met Johanna Klootwijk uit Papendrecht.

De jonge predikant had een hoge opvatting van zijn ambt. Grote ernst maakte hij met wat in het bevestigingsformulier staat, namelijk dat een dienaar des Woords de gemeente Gods in goede tucht en orde dient te houden en haar moet regeren zoals de Heere geordineerd heeft. Catechisanten merkten dat aan de grondige manier waarop ze onderwezen werden. Doopouders die niet zo trouw waren, stelletjes met een gedwongen huwelijk, militairen van de legerplaats Nieuw-Milligen: zij allen werden geconfronteerd met de eisen van Gods heilige wet. Bij zijn zilveren ambtsjubileum, in 1940, werd ds. Kievit door de toenmalige predikant van Garderen gekenschetst als een 'in heilige zin onverdraagzaam mens', omdat hij opkwam voor Gods kerk en voor Gods Woord. Ook in zijn prediking was ds. Kievit scherp. Achter dat alles school de liefde van Christus en de zorg voor het heil van de gemeenteleden. Garderen was ook de gemeente, waar ds. Kievit voor zichzelf verzekerd raakte van Christus' 'borggerechtigheid'. We citeren opnieuw zijn zoon: 'Toen werden zijn voeten op een rotssteen gezet en die vaste grejnd heeft hij tot het einde toe onder de voeten gehad, zodat het nieuwe lied, dat hem op de lippen werd gelegd, niet verstomde, maar gaandeweg met helderder stem en in hoger toon werd gezongen.'

Benschop

In maart 1918 vertrok ds. Kievit naar zijn tweede gemeente: Benschop. In de jaren dat hij er stond, kwam het kerkelijk leven tot nieuwe bloei, niet het minst vanwege zijn bewogen prediking. Hij was een echte vriend van de Bruidegom, een bruidswerver. Naar aanleiding van deze uitdrukking zei zijn zoon Leendert eens in een preek: 'Wie zichzelf herinnert in z'n leven van een prediking die tot de Heere Jezus Christus uitnodigde, die de liefde van Christus voorstelde, ja, die door de liefde van Christus gedrongen was: "Als die dit oordelen dat, als Één gestorven is, zij dan allen gestorven zijn, opdat degenen die leven, niet meer zichzelf zouden leven, maar Hem Die voor hen gestorven en opgewekt is." Die krachtdadige aandrang om ons toch bij die Bruidegom te krijgen, waar wij geen gedaante of heerlijkheid aan zagen. Waarvan ik u; e! eens dacht als ik mijn vader hoorde preken: u> at staat hij weer te dwepen!... Als de liefde van Christus een meeslepende zaak wordt, ook in het midden der gemeente voor jong en oud, dan zijn wij daar wat verlegen mee. Of op een gegeven ogenblik kijken we hem aan en dan denken we: Dat is een vriend van de Bruidegom; die kent de Bruidegom; die is het ook maar om één ding te doen. En het is een zegen als men onder zulk een bediening mag verkeren, als men zo het evangelie van de gena-

de Gods en de liefde van de Heere Jezus Christus mag leren.' Zulk een bediening had Kievit sr. Geen wonder dat hij in zijn Benschopse tijd uit heel de Lopikerwaard veel kerkgangers trok.

Met enkele collega's uit deze regio kwam hij tot de uitgave van een weekblad 'ter verbreiding der Gereformeerde Waarheid'.

Het droeg de naam De Weegschaal des Woords.

Later schreef ds. Kievit over deze gemeente en zijn bediening daar: 'Ben-schop staat bekend als wat lastig, maar dat is niet waar! Zo spreken alleen die het niet kunnen dienen en vaak Sion gram zijn. Neen, het is een leraarlievende gemeente, die alles voor ons over had.'

Zondag 3 oktober 1920 preekte hij er afscheid vanwege zijn vertrek naar Lunteren.

H. J. LAM, NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL

N.a.v. H. Hille, De tijd is kostbaar. Uitg. De Groot Goudriaan, Kampen; Gebonden; 252 blz., € 22, 75.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen