Kwestie van vertrouwen

Een maand geleden richtten negentien hervormd-gereformeerde predikanten zich tot de synode met het verzoek om de huidige voorstellen voor het SoWproces af te wijzen en om te komen tot een andere vorm van kerkelijk samenleven. Uitgesproken werd dat de gereformeerde belijdenis onopgeefbaar is. Ds. H. van den Belt en de zijnen spraken over een 'laatste appèl aan de synode'. Een laatste bod, een laatste appèl, het maakt duidelijk: we zitten in de laatste fase.

Die wetenschap drong de classis Alblasserdam er in maart toe te komen tot een convenant waarin gemeenten die in klassiek-gereformeerde zin hervormd zijn, zich kunnen verenigen. Daarin is verwoord dat binding aan Gods Woord en de gereformeerde belijdenis de enige deugdelijke grond voor het kerk-zijn is. Zo wil men allereerst de eenheid van de gemeente bewaren en tegelijkertijd.elkaar vasthouden. Zelf wil men geen stappen ondernemen om los te komen van het kerkverband. Ook werd de synode bericht dat de classis de kerkorde niet in haar geheel kan aanvaarden.

Leiding geven

In een brief van 15 mei aan de kerkenraden heeft de hervormde synode gereageerd met de notitie 'Verbonden met het gereformeerd belijden', alsmede met de Verklaring dié vorige week reeds in de Waarheidsvriend is afgedrukt. (Terzijde: deze notitie was niet het resultaat van of geschreven namens de commissie-Stelwagen, zoals ondergetekende abusievelijk toevoegde aan het jaarverslag van ds. Harteman, maar kwam wel uit de commissie voort). Deze notitie bedoelt ook te reageren op het Hervormd Appèl en op de verkla- W e K I n v ring van de classis Alblasserdam. In een brief aan de kerkenraden schrijven preses ds. A. W. van der Plas en secretaris-generaal dr. B. Plaisier dat een kerkenraad niet voor de beslissing staat al of niet mee te gaan met de verenigde kerk omdat een hervormde gemeente onlosmakelijk verbonden is met de landelijke kerk, maar dat de kerkenraad wel geroepen is leiding te geven aan het leven of werken van de gemeente. In het beleidsplan kan verwoord worden op welke wijze de gemeente haar plaats in de PKN wil innemen.

We volgen nu eerst de denklijnen binnen de synodale notitie. Wat biedt de synode de bezwaarde gemeenten? Allereerst worden de argumenten van de bezwaarden tegen de kerkorde genoemd: geen exclusieve binding aan de gereformeerde belijdenis, wettige ruimte voor leringen die strijden met de Schrift, verbondenheid met het gemeenschappelijke (dus ook lutherse) belijden. Daarna wordt benoemd op welke wijze de Hervormde Kerk na de oorlog met haar belijdenis is omgegaan: opgevat als binding door het getuigenis van de Heilige Geest aan de religie van de belijdenis, die zelfs het stellen van kritische vragen aan de belijdenisgeschriften zelf niet uitsluit. Waar de Hervormde Kerk zelf haar belijdenis ruimer interpreteerde, ontnam zij bezwaarden niet het recht in de kerk te leven vanuit een strikte binding aan de belijdenis. Dat gaf hun gelegenheid heel de kerk op te roepen aan de Heilige Schrift gehoorzaam te zijn en zich aan haar belijdenis te houden.

Konkordie van Leuenberg

In de verenigde kerk zijn ook lutheranen. De PKN wil de verschillende opvattingen niet als onschriftuurlijk veroordelen, maar wil dat 'de zoektocht naar het gemeenschappelijk verstaan van de Heilige Schrift verder wordt verdiept'. Daartoe zijn we gebonden aan het gemeenschappelijk reformatorisch geloof.

De vraag is waar deze vanuit gereformeerd perspectief magere verwoording in de praktijk toe leidt. Evenzeer als door het ontbreken van een werkelijke binding aan de belijdenis de Hervormde Kerk niet kwam tot belijden en getuigen in gereformeerde zin, zal de niet eenduidige grondslag van de Protestantse Kerk in Nederland haar niet de pilaar en vastheid van de waarheid maken, die de kerk dient te zijn. Daar ligt ons geding in de voortgaande ontwikkeling. We verlangen dat de kerk gereformeerd zal zijn in haar belijden, in haar geloven, in haar preken, in haar diaconaat. De gereformeerde belijdenis als leesregel bij het Woord mag bij de gang van de kerk door de geschiedenis niet ontbreken. Daarop zullen we de kerk, de héle kerk, blijven aanspreken. De kerk reikt ons aan dat we nu op die basis kunnen staan. En staande op die basis kunnen we onze post niet verlaten.

Het is de notitie en de verklaring van de hervormde synode, die de gemeenten hiertoe de kerkordelijke status biedt. Daarbij denken we ook aan duidelijkheid die de synode schept op terreinen waar tot nu toe onkunde of verwarring heerste. Zo is nu zwart op wit geformuleerd dat de Konkordie van Leuenberg niet tot de belijdenisgeschriften gerekend wordt. 'Ze mag ook niet worden verstaan als een bindende leesregel van de belijdenisgeschriften'. Hier worden nu antwoorden gegeven op vragen die op n januari tijdens de bezinningsdag van het Comité tot behoud van de Hervormde Kerk geformuleerd zijn.

Erkennen en respecteren

Tevens geeft de notitie aan dat gemeenten het recht hebben om vanuit een strikte binding aan de gereformeerde belijdenisgeschriften te leven en vanuit deze visie de kerk op haar belijden aan te spreken. In de volle breedte van het gemeenteleven kan dit tot uitdrukking worden gebracht. Het gaat hierbij dus nadrukkelijk om meer dan een gewaarborgde plek waar overeenkomstig de eigen identiteit het gemeentelijk leven gestalte kan krijgen, maar om kerkordelijke handvatten om de pluraliteit die de kerk in de praktijk toont, te weerleggen, te bestrijden. Ook brengt deze notitie helderheid over wat er nu gerespecteerd en erkend dient te worden in de praktijk van andere hervormde of lutherse gemeenten. Er wordt niet gevraagd 'opvattingen te onderschrijven waarvan men oordeelt dat ze strijdig zijn met de Heilige Schrift', dat men 'al wat men ziet als dwaling of ontsporing in de kerk moet erkennen en respecteren'. Ook hoeft men niet alle bepalingen van de kerkorde te onderschrijven.

Tegemoetkoming

Hoe waarderen we deze laatste ontwikkelingen? De winst is dat allen die zich in geweten bezwaard voelen vanwege, het moeten onderschrijven van alles wat de synode besluit, een weg gebo-. den is waarin aan de eenheid van de gemeente geen schade berokkend wordt. De synode erkent het als legitiem dat velen deze eenwording niet begeerd hebben. De synode erkent dat er plaats is voor hun verzet en hun onderbouwde tegenstem. In dit licht is het onmogelijk om tot een breuk met de kerk te komen, heeft het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond in een eerste reactie verwoord. Ondertussen zoeken we reformatie van de hele kerk overeenkomstig de Schriften, overeenkomstig de gereformeerde belijdenis.

'Het blijft vooral een kwestie van vertrouwen', reageerde de voorzitter van het Confessioneel Gereformeerd Beraad op de toezegging van een passende regeling, als gereformeerden over vijf jaar alsnog los van het kerkverband willen komen. Wij constateren dat dat vertrouwen in het synodale beleid in veel hervormd-gereformeerde gemeenten niet aanwezig is of ernstig was geschaad. De nu aangeboden verklaring biedt houvast. We zijn niet alleen verbonden met, maar ook gebonden aan de gereformeerde belijdenis, waaraan geheel de kerk in haar leven en spreken gehouden kan worden. Wij menen op grond van de voorliggende kerkorde de eenwording blijvend te moeten afwijzen. We menen dat we daarom tegen de fusie moeten stemmen. Echter, als de Hervormde Kerk onverhoopt opgaat in een breder verband, kunnen we onze plaats in gebondenheid aan het gereformeerd belijden blijven innemen. Als de eer van f

God, het Woord van wet en evangelie, in het geding is, kunnen en zullen we de kerk de spiegel van het Woord voorhouden. Daarom mag er dankbaarheid zijn voor deze tegemoetkoming van de synode en zal er hopelijk een klein begin zijn van herstel van onderling vertrouwen.

Geen aparte status

Tegelijk dient deze verklaring niet te gaart'werken als een scheiding tussen gemeenten die de verklaring ondertekenden en andere gemeenten. Er zijn circuits voldoende. Er zijn genoeg secundaire zaken waardoor het beroepingswerk verkokert of de collegialiteit verschraalt. Een aparte status voor hervormd-gereformeerde gemeenten binnen de kerk heeft in het verleden nooit veel draagvlak gehad. Wie gereformeerd is, wil zich niet opsluiten in de kamer van het eigen gelijk, maar staan in de breedte van de kerk der eeuwen, in de katholiciteit die deze traditie kenmerkt. Die wil de waarheid verbreiden en verdedigen.

Wij zijn druk met kerkordelijke regelgeving. En terecht, want deze dingen verdienen onze aandacht en scherpte. Maar dan is het ineens de dag waarop de kerk de Hemelvaart van Christus herdenkt. En leren we dat het met de kerk niet goed gaat vanwege ons kerkordelijk overleg. Maar alleen als we Hem als het enige Hóófd erkennen. Door Hem regeert de Vader alle dingen. Christus zit op de troon. En Zijn Geest werkt op de aarde. Daarom zijn we boven alles diep verlegen om de erkenning van Zijn heerschappij en de werking van Zijn Geest. Er is weinig dat meer verbindt dan de belijdenis van onze afhankelijkheid van de kracht van Gods Geest.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen