Geen gewetensdrang

Het al dan niet participeren in het SoW-proces is een gewetenszaak. In dit artikel willen wij verder doordenken wat dit betekent voor de praktijk. Vorige keer hebben wij gezien dat het in ieder geval betekent dat wij principieel vanuit de Schrift moeten argumenteren en dat wij bij de beoordeling van de PKN dan uitkomen bij de vraag of deze kerk een valse kerk is. Dat kan alleen maar blijken in de praktijk. De kerkgeschiedenis levert goed illustratiemateriaal om onze situatie te beoordelen, maar kan nooit bindend zijn voor het geweten. De discussie moet op basis van Schrift en belijdenis gevoerd worden. Een beroep op het geweten impliceert dus ten eerste de toetsing van ons geweten aan de Schrift en ten andere een toetsing van de nieuwe kerk aan de kenmerken van de kerk, zoals die in de Schrift en de belijdenis gegeven zijn. Ten derde rijst de vraag of participatie in de PKN erkenning betekent van het pluralisme. De gewetensbezwaren richten zich vooral op dit punt. De gemeente van de levende God is een pilaar en vastigheid der waarheid (1 Tim. 3 : 15). Daarin mogen waarheid en leugen geen gelijke rechten hebben. De verloochening van de Waarheid is een verloochening van Christus. Wij moeten wel onderscheiden tussen Waarheid en waarheden. Wij kennen ten dele en profeteren ten dele. We kunnen in veel opzichten dwalen zonder de Waarheid te verloochenen en wij kunnen voor de zuivere waarheid strijden zonder de Waarheid te kennen. Hoe zit dit met de spanning tussen de verschillende belijdenissen in de PKN? Wordt daardoor de grondslag van de kerk pluraal? Wordt daardoor de waarheid gerelativeerd?

Consequent

Het gaat concreet vooral om het erkennen en respecteren van de lutherse gemeenten ten aanzien van hun belijdenisgeschriften en om de erkenning dat de lutherse en gereformeerde tradities bijeenkomen door een gemeenschappelijk verstaan van het evangelie (Konkordie van Leuenberg). Kunnen wij dat in ons geweten voor God verantwoorden? Een beroep op het gewe-ten houdt in ieder geval in dat wij consequent moeten zijn. Wij erkennen en respecteren in internationale contacten christenen die met ons verschillen van inzicht, bijvoorbeeld over de doop. Wij werken zelfs met hen samen, hoewel zij onze belijdenisgeschriften niet onderschrijven. Wie van ons zou nu nog de formulering van de NGB voor zijn rekening nemen: 'dat, zo wiens voornemen is in het eeuwige leven te komen, die moet maar eens gedoopt worden met den enigen Doop, zonder dien immermeer te herhalen' (NGB Art 34). Natuurlijk zijn wij voor de kinderdoop, maar wij geloven toch wél dat C. H. Spurgeon in het eeuwige leven is gekomen.

Is kerkelijke eenheid met lutherse gemeenten een principieel gewetensbezwaar? De gereformeerde belijdenis vormt de zuiverste vertolking van de apostolische leer. De gereformeerde

religie vindt haar brandpunt in het evangelie van vrije genade, waarin God op het hoogst verheerlijkt wordt in de zaligheid van verloren zondaren en is daarom onopgeefbaar. Ook buiten de kring van gereformeerde belijders zijn echter oprechte en integere kinderen van God. Er zijn baptisten en methodisten, anglicanen en lutheranen die hoewel van ons gescheiden in hun belijden, toch met ons één zijn in hun oprechte geloof in de Heere Jezus. Er zijn wereldwijd vele kerken en gemeenten die wij erkennen en respecteren als openbaringen van het lichaam van Christus. Er zijn er velen die wij uitnemender achten dan onszelf vanwege hun lijden om Christus' wil.

Erkennen en respecteren

Deze erkenning en dit respect betekent echter nog niet dat wij daarmee de inhoud van de gereformeerde belijdenis relativeren! Wij blijven staan voor de gereformeerde religie als de helderste en zuiverste vertolking van hetEvangelie. Wij blijven staan voor de waarde van het verbond en de betekenis van de kinderdoop. Wij relativeren niets, maar erkennen en herkennen hen in een gemeenschappelijk verstaan van het Evangelie, hoewel wij er diep van overtuigd blijven dat zij op sommige punten dwalen. Wij geven het gesprek en het geding om de waarheid niet op, hoewel wij weten dat wij allen ten dele kennen en profeteren. Natuurlijk, het erkennen en respecteren van andere christenen betekent nog niet dat kerkelijke eenheid altijd mogelijk of wenselijk is. Ook kerkelijke eenheid met baptisten zou moeilijkheden opleveren. De vraag is echter niet of het SoW-proces wenselijk is, maar of het erkennen en respecteren van de lutherse gemeenten en hun belijdenissen een gewetenszaak i's. Dat kan niet zo zijn, als wij tegelijkertijd baptistengemeenten erkennen en respecteren als gestalten van het lichaam van Christus.

Erkenning van het pluralisme maakt het geding om de waarheid onmogelijk. De formulering van de kerkorde houdt deze erkenning echter niet per se in. Het is goed mogelijk om gemeenten die een minder zuivere belijdenis hebben, te erkennen en te respecteren als openbaring van het lichaam van Christus en tegelijk in volle overtuiging van de waarheid van de gereformeerde religie met hen in gesprek te gaan over de verschillen en overeenkomsten in het geloof. Erkennen en respecteren van de ander betekent niet per se relativeren, laat staan verloochenen van de waarheid.

De suggestie dat deelname aan de PKN instemming met de zegening van niet-huwelijkse relaties betekent, vertroebelt de discussie; het gaat nadrukkelijk om de belijdenissen en niet om het erkennen en respecteren van alles wat in de kerkorde mogelijk gemaakt wordt. Ook in de NHK accepteren wij niet alles wat nu in de kerkorde geregeld is. Protest tegen dat wat strijdt met Schrift en belijdenis, blijft onze hoge roeping.

Zwakken

Ten vierde betekent een beroep op het geweten ook dat wij rekening houden met de zwakke broeders en zusters. Het gaat bij ons geweten ook altijd om de ander. Dit betekent concreet twee dingen. In de kerk mag er geen gewetensdwang worden uitgeoefend. Er is geduld nodig met hen die in hun geweten bezwaard zijn. Zelfs als zij ten onrechte bezwaard zijn! Als de synode dit geduld niet heeft en geen regeling treft voor de gewetensbezwaarden, waarbij de exclusieve binding aan de gereformeerde belijdenis mogelijk blijft, zullen sommige gemeenten en gemeenteleden zich van de kerk losmaken. Dat mag de synode van de Nederlandse Hervormde Kerk niet laten gebeuren. Het geweten van de synodeleden is gebonden aan het geweten van de 'zwakke' broeders en zusters! Anderzijds stelt dat de bezwaarden voor de vraag of zij in hun gewetensnood niet de gewetensnood van de anderen vergeten. Een individualistische opvatting van het geweten is in strijd met de Schrift. Ook ons geweten is gebonden door het geweten van de anderen. Paulus oefende zichzelf om altijd een onergerlijk geweten te hebben bij God en de mensen' (Hand. 24 : 16). Is er bij ons de begeerte om geen aanstoot te geven? Zijn wij bereid om twee mijlen te gaan en de joden een jood en de Grieken een Griek te zijn met het oog op hun behoud? Wij mogen voor anderen geen verhindering zijn om in het koninkrijk van God in te gaan. Gereformeerden en lutheranen kunnen écht niet begrijpen hoe wij het in ons hoofd halen om wel de praktijk van een plurale NHK te accep-teren en ons toch ten bloede toe te verzetten tegen de.PKN. Er is een vertekend beeld van de gereformeerde orthodoxie ontstaan. Hebben wij een poging gedaan om het hen uit te leggen of voeren wij alleen een interne discussie? En als dat al van hen geldt, hoeveel te meer van de wereld! Een verbrokkelde en verbrokkelende kerk is een aanstoot voor het Evangelie.

Ten slotte moeten wij misschien voorzichtiger zijn met een beroep op ons geweten. We moeten ons vooral beroepen op de Schrift, daarna ook op de belijdenis van de kerk, pas in laatste instantie, als er geen andere mogelijkheid is, kunnen we (met Luther!) zeggen: Hier sta ik, ik kan niet anders... Laat ons geweten nu vooral een zaak zijn van het innerlijk, van de binnenkamer, van de verborgen omgang met God. Voor Zijn aangezicht mogen wij uitspreken: 'Heere, U weet alle dingen... ook wat mijn verstaan van mijn roeping in het SoW-proces betreft. U weet van mijn diepste motieven en van mijn meest verborgen drijfveren. U weet van de pijn en van de zorg. U weet van de liefde, de liefde voor U en voor heel Uw kerk.' Daarin is ons geweten gebonden door het gebed van Christus: 'Opdat zij allen één zijn, gelijkerwijs Gij, Vader, in Mij, en Ik in U, dat ook zij in Ons één zijn; opdat de wereld gelove, dat Gij Mij gezonden hebt.' (Joh. 17 : 21) God geve dat zij die waarlijk één zijn in Hem ook één mogen blijven.

H. VAN DEN BELT, DELFT

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen