Strategisch kiezen

U weet wat in ons land 'strategische kiezers' zijn. Dat zijn zij die normaal op hun principiële partij stemmen, maar bij uitzondering op een partij die regeringskans maakt. Welnu, dat deden ook christenen bij de laatste verkiezingen: zij stemden ditmaal niet op hun kleine christelijke (SGP of CU), maar op de grote christen-democratische partij (CDA). En het hielp: die won. Maar wat gebeurde daarna? Helaas. Bij de te vormen coalitie schoof toch ook weer de meest onchristelijke partij aan (D66). Had de ChristenUnie maar een paar zetels meer gehaald, zei haar leider Rouvoet, dan had ze bij de kabinetsinformatie kans gehad. Die kans is nu verkeken. Welnu, juist wij hervormd-gereformeerden moeten zich dat verwijt aantrekken, denk ik, want juist velen van ons blijken zulke 'strategische kiezers' te zijn geweest. Waarom deden we dat?

Is 'strategie' niet principieel?

Ook SGP-vrienden zeiden mij datje altijd principieel moet stemmen. Zij bedoelden dat je niet mee moet doen met die 'zwevende' kiezers van tegenwoordig, maar je 'principiële' partij trouw moet blijven. Sommige predikanten gaven hun naam daar ook aan. Privé stemde ik daar zelf ook wel op, maar een dienaar des Woords mag toch geen partijman man zijn. Juist dan kun je vrij preken.

In verkiezingstijd spreek ik dan graag over Obadja en Elia. Obadja droeg medeverantwoordelijkeheid in de regering-Achab met onvermijdelijke compromissen: niet uit slapheid, maar om te redden wat te redden valt (als burgemeester in oorlogstijd). Ook in een goddeloze regering kan iemand zitten die de Heere vreest en voor de zijnen opkomt. Maar 'Elia' staat voor profetische kritiek op zo'n slechte regering, niet vanuit een getto maar uit roeping. Zij respecteerden elkaar. Dat moet ook nu. Zij zijn allebei nodig. Mijn model werkte ook in een politiek gemengde gemeente als een 'bonds'gemeente vaak is. Ieder zijn roeping!

Eigenlijk moet de kerk zelf profeet zijn, maar als zij faalt, moeten kerkmensen het maar overnemen.

Toen de christen-democratie ook in oppositie werd gedreven, verviel 'mijn' model. Maar met de terugkee van het CDA vond ik het weer actueel "orden. Daarmee kun je dat 'strategisch' stemmen onderbouwen (landelijk althans). Na de 'puinhopen van paars' was - wonderlijk: de christen-democratie gelouterd terug: dankzij een nieuwe begaafde protestantse leider in een crisissituatie: Wie had dat ooit verwacht? Welnu, aan deze 'Wende' wilden wij 'strategische' kiezers nu onze steun geven. 'Paars' had met D66 als aanjager de laatste normen en waarden vertreden: liberalisering van abortus, euthanasie, homohuwelijk en prostitutie. Wij dachten dat de afgang van het CDA en de opkomst van

'paars' even onomkeerbaar waren als de secularisatie zelf. Maar nee! Hoe kwam dat eigenlijk? Kwam het door n september 2001, de terreuraanslag op New York? De crisis in Amerika werd in Nederland gevolgd door de opkomst van 'nieuw rechts': ene Pim Fortuin (LPF) sprak over: 'De puinhopen van paars', 'Nederland is vol', de islam is 'achterlijk', wachtlijsten zijn 'erger dan Bin Laden'. En toen die moord op hem. Een politieke moord in ons polderland! Echt een crisissituatie. Welnu, in nood vallen ook niet-christenen soms terug op betrouwbare christenleiders! Denk aan Colijn in de crisisjaren. Prof. Balkenende noemde de 'multiculturele samenleving' geen ideaal en doorbrak daarmee een taboe. Hij pleitte in een verloederde samenleving voor nieuw respect. Hij schold niet op Fortuyn. Ook hij stond voor de nodige correctie, maar evenwichtiger. Zo verklaren we dan de 'come-back' van het CDA. Wilde de christen-democratie ook de leiding krijgen, dan moest het zelfs sterker worden dan 'links'. Zo werd iici. .veer een ouderwetse nek-aan-nekrace. Wie in zo'n situatie de kleine christelijke partijen blindelings bleef steunen, gaf voor zijn gevoel op het beslissende moment zijn stem aan machteloze en versplinterde oppositie. Nee, nu ging het landsbelang vóór partijbelangen. Is dat niet principieel? !

Bonders

Waarom zouden nu vooral 'bonders' zo gedacht hebben? Bonders waren vanouds Antirevolutionair of Christelijk-historisch (ARP, CHU). In de 'bijbelgordel' (waar weinig 'roomsen' woonden) gingen velen mee met de fusie van die twee: door het duel tegen de rode leider (Den Uyl) werd het nieuwe CDA een succes. Ook de laatste strijder voor het theocratische ideaal (Van Leijenhorst) ging mee. Maar anderen, vooral in de Randstad, konden al die compromissen niet meer meemaken: Samen met 'Rome'? ! Een program zonder grondslag? ! Abortus alleen inperken? ook een hindoe als afgevaardigde? ! Maar de kleine christelijke partijen hadden hun eigen kerkelijke of bevindelijke grenzen. Zo ontstond een derde reformatorische partij (RPF). Maar drie reformatorische partijen is wel te veel van het goede! Nu hadden de bestaande partijen daar zelf schuld aan: het CDA door al die compromissen, SGP en GPV door hun afgescheiden subcultuur. Gelukkig gaf het GPV die op en konden er twee van de drie fuseren.

Ook evangelischen stroomden toe. Maar hoe zat het nu: kon die nieuwe ChristenUnie nu wel of niet regeringsverantwoordelijkheid aan? Ze hebben uitstekende leiders, maar zijn ze (structureel!) nu 'Obadja' of'Elia'? Na de val van paars én zijn tegenvoeter herstelde zich - volgens sociologen - het klassiek-Nederlandse driestromenland. Kwam nu bij hervormden ook dat oude AR- of CU-gevoel even terug? Weerzin tegen afscheiding zal ook wel een rol gespeeld hebben. En jongeren hadden geen speciale partijbinding. Hoe het zij, het ging niet om 'vieze' macht, maar om een goede regering. En het lukte: Balkenende won; eerst van 'paars' en na het fiasco van de LPF opnieuw van 'rood'! Gaven die 'bonders' de doorslag? Dan hebben wij, 'strategische' kiezers, Balkenende groot gemaakt! Terwijl de Bond binnen-kerkelijk gefixeerd raakte in het SoW-proces, koos het 'grondvlak' intuïtief voor de nationale wending. Met alle respect voor principiële oppositie overigens. In sommige gezinnen stemt men gespreid. Ook 'Elia' blijft nodig.

De ontknoping

Toen kwam de nuchtere analyse: niet de strategische stemmers (maar restzetels) hebben dat CDA groter gemaakt. Ze hebben alleen de kleine christelijke partijen kleiner gemaakt. Hadden we dat geweten. Marx' zo is ons kiesstelsel. Na de verkiezingen zijn we overgeleverd aan de 'strategie' van de partijen, want in ons land haalt geen enkele partij de meerderheid. Wel wilde de christendemocratie de kleine christelijke partijen nog bij de kabinetsformatie betrekken. De ChristenUnie - hoorde ik in vertrouwen - vond een hooggeleerde 'bonder' ministeriabel! Hadden we ook dat geweten... Maar nu is het te Iaat. De liberalen wilden de kleine christelijke partijen er absoluut niet bij hebben: om hun vrouwen- en homostandpunt, maar vooral om de integratie van moslims. Een liberaal is immers mordicus tegen discriminatie. Onze Balkenende zwichtte voor zijn meest gewenste partner (de WD), al had die tweemaal verloren, en voor hun ervaren leider (Zalm), de beoogde minister van Financiën. Zo kwam weer een 'paarse' partij in beeld, de motor zelfs (D66), de 'meest antichristelijke partij van Nederland' volgens CDA-ideoloog Oostlander. Of kan dat geen kwaad meer, omdat zij haar missie al heeft 'volbracht'? .

Nodige verheldering

Was achteraf dat 'strategisch' stemmen nu toch fout? We deden het 'coram Deo'. Wie kon bevroeden dat het CDA met D66 in zee zou gaan? Waar blijven dan die 'normen en waarden? ' Wie kon bevroeden, dat die 'linkse' club zelf een 'rechts' kabinet aan een meerderheid zou willen helpen?

Maar ook dan: stel, dat een grotere CU in de regering was gekomen, wat zou die nog hebben kunnen terugdraaien van de anti-christelijke wetten? Zouden zij de naleving van die vermaledijde wetten mogen helpen bewaken? Jammer, dat een capabele 'bonder' geen minister werd. Maar wat zou hij veigenlijk hebben kunnen bereiken? Zou dat niet eerder de profetische stem in de Kamer verzwakt hebben? Pro-Life-leider Dorenbos ('schreeuw om leven') verklaarde zelfs: 'We zijn aan een ramp ontsnapt'. 'Stel dat CU en SGP hun oppositieroeping hadden verkwanseld!' zegt hij. Hij roept hen op een radicaal andere koers te volgen en 'in de aggressieve leeuwenkuil van de Tweede Kamer, waar een doodscultuur heerst, profetisch te spreken...': daar is zowaar Elia weer. Maar beste profeet, er moet ook geregeerd worden. Liefst met christenen erbij! Net als Obadja. Als de een regeringsverantwoordelijkheid wil dragen, hoeft de ander dat toch niet ook te willen? Laat duidelijk worden, wie 'Obadja' is en wie 'Elia'. Er is ook (legitiem!) politiek verschil tussen de kleine partijen: de CU is 'linkser' (in de goede zin: sociale wetgeving, milieu). De 'profeet' mag voor mij dan best weer een dominee wezen, als ds. Abma of ook... een Dorenbos. Als het imago van die 'profeet' maar gezuiverd werd van het ongelukkige vrouwenstandpunt. Dat vertroebelt toch zo het getuigenis. Maar nu geen misverstanden. 'Mijn' model ontkent natuurlijk niet dat SGP'ers plaatselijk en regionaal regeringsverantwoordelijkheid blijven dra-

gen (dat houdt ook forse compromissen in: ook een SGP-burgemeester kan geen moskee voorkomen). Mijn model sluit al evenmin uit dat de CU in het parlement een zinvolle functie vervult: zij bewaakt het 'dualisme', komt dus op voor het controlerende parlement. Prima!

Berekenen

In een RD-interview over strategisch stemmen lijkt het of ik tegen de Christenunie ben. Het tegendeel is waar. Het zijn oprechte en capabele christenen, met een goed program. Prof. E. Schuurman wees het strategisch stemmen af: een christen berekent niet, zegt hij. Dat is mooi, maar wie een toren bouwt, zegt Jezus, berekent toch de kosten? Politiek is toch juist 'berekenen'? Alleen moetje wel eens over-rekenen! Schuurman wees ook 'mijn' Obadja-Elia-model af omdat een politicus toch geen profeet is. Hij verwijst naar Jozef en Daniël, die buiten Israël in ballingschap tot regeren werden geroepen. Dan is in het NT de Romeinse stadhouder van Cyprus (Handelingen 13) een nog duidelijker voorbeeld. Maar dan vervalt wel de vergelijking met oud-lsraël. Nu is de kerk ook Israël niet, en Nederland al evenmin. Maar vervalt dan ook het theocratische visioen? Schuurman verwijst zelf naar Psalm 72: de Koningspsalm van Israël: 'De bergen zullen vrede dragen, de heuvels heilig recht'. Dus toch? En over die 'profetische' rol: inderdaad zou niet een christelijke partij, maar de kerk die rol moeten vervullen. Zo heeft de Nederlandse Hervormde Kerk na de oorlog willen 'spreken' tot de overheid. En de Gereformeerde Kerken spraken zich al eens vóór de oorlog uit over ideologieën. Maar de kerken spreken helaas met twee, drie monden. Zolang die kerkelijke schisma's voortduren, moeten m.i. mensen-van-de-kerk in het parlement iets van die roeping overnemen, als noodoplossing.

Mag ik voorstellen dat kerkelijke 'leiders' in ons land eens de koppen bij elkaar steken om zich samen met christen-politici te beraden over 's lands echte belang. Begrijpen wij eikaars achtergronden nog? Welke visie hebben wij op de kerk, op Israël en op de staat - nu? Wij dienen immers dezelfde Meester.

Bij Zijn intocht in Jeruzalem weende Jezus over de stad en zei:

'Och of gij bekende wat tot uw vrede dient'. Geestelijke vrede, maar ook aardse vrede.

C. BLENK, DELFT

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen