Na de ultieme poging

IMPRESSIE VAN DE HERVORMDE SYNODE

Voordat de discussie ter synode over het verenigingsbesluit begon, stelde de synode in tweede lezing de laatste ordinanties 4, 11 en 13 vast, alsmede de overgangsbepalingen.

Ds. E. K. Teygeler (classis Breukelen) diende tevergeefs een motie in, waarin hij vroeg hervormde gemeenten een periode van tien jaar te gunnen, waarin zij zich veilig konden gaan voelen binnen de PKN.

Tijdens de behandeling van de Informatienota - waarmee het moderamen de synode informeert - vroeg ds. H. de Jong (classis Zwolle) of er een reactie gekomen is van andere gemeenten dan Driesum, nu de rechtbank van Leeuwarden heeft uitgesproken dat kerkelijke goederen niet in een stichting ondergebracht mogen worden. Preses ds. A. W. van der Plas antwoordde dat het bij het moderamen niet bekend zijn op hoeveel plaatsen kerkelijke goederen in een stichting zijn ondergebracht.

Ds. J. L. Schreuders (classis Bommel) informeerde naar het Hervormd Appèl, waarmee 262 kerkenraden zich tot de synode richtten. 'Welke delen van de kerk hebben dit ondertekend? ' De preses verwees hem voor het antwoord naar het synodesecretariaat. Ds.J. de Jong (classis Barendrecht) noemde het in de rondvraag zeer teleurstellend en bijbels gezien onverantwoord dat op Hydepark een postacademische nascholing gegeven wordt over trouwvieringen, met het oog op het zegenen van relaties van mensen van hetzelfde geslacht. Scriba dr. B. Plaisier antwoordde hem dat waar de kerk in een lange weg waarbij de verschillen in Schriftverstaan pijnlijk openbaar kwamen, tot deze mogelijkheid voor gemeenten besloot, dit in liturgische zin wel verantwoord moet gebeuren.

Commissie-Stelwagen

Voorafgaande aan de behandeling en vaststelling van het verenigingsbesluit in eerste lezing voerde voorzitter ds. J. Stelwagen van de naar hem genoemde commissie het woord. Hij gaf aan dat deze commissie, bestaande uit vertegenwoordigers van de Gereformeerde Bond, het Gekrookte Riet en het Hervormd Comité, in acht vergaderingen een ultieme poging gedaan heeft te voorkomen dat de komende vereniging leidt tot een breuk binnen de Hervormde Kerk. Omdat de notitie 'Verbonden met het gereformeerd belijden' en de daarbij behorende Verklaring - in mei aan alle kerkenraden verstuurd - niet de instemming van de gehele commissie kreeg, heeft de commissie haar opdracht slechts gedeeltelijk kunnen vervullen, constateerde ds. Stelwagen met spijt. Dr. B. Plaisier voegde hieraan namens het Breed Moderamen toe dit resultaat te betreuren én meende dat wel al het mogelijke is gedaan om breuken te voorkomen. Er volgden moties van ds. J. L. Schreuders, ds. L. P. Blom en ds. R. van Kooten.

Ds. Schreuders stelde voor het moderamen op te dragen met het gereformeerde en lutherse moderamen te zoeken naar vormen van samenwerking, die ruimte geeft aan degenen die plaatselijk willen fuseren én bezwaarden voor de kerk bewaart.

Ds. L. P. Blom (classis Gorinchem) zei met dankbaarheid kennisgenomen te hebben van de Christus-belijdende kerkorde, maar vroeg of deze orde wel klopt met de realiteit van het kerk-zijn, als bijv. ruimte gemaakt wordt voor liturgische vieringen met andere religies. Ds. R. uan Kooten (classis Amersfoort) toonde zich dankbaar voor de poging van de commissie-Stelwagen, waarbij hij de indruk kreeg dat de uitkomst zeer dichtbij was. Daarom verzocht hij het gesprek voort te zetten. Alle moties werden door ds. Plaisier ontraden (en door de synode verworpen), al was hij het met de motie van ds. Blom geheel eens. 'Maar we belijden ons geloof niet per motie.'

Verschillende behuizingen

Twintig sprekers voerden het woord, voordat tot stemming over het vereni-gingsbesluit werd overgegaan. Ds. W. van den Brink (classis Nijmegen) vroeg of de Verklaring niet steviger verankerd kon worden dan in het beleidsplan, waarop ds. Plaisier antwoordde dat hieruit een gebrek aan vertrouwen sprak. 'De Verklaring wordt door de kerk erkend'.

Diaken L. Nelck-Brinkmann (classis Zutphen) zei dat er nu genoeg ultieme pogingen, handreikingen, appèllen en enquêtes geweest waren. 'We komen niet toe aan spreken over Irak, over het genadelozer wordende asielbeleid, enz.'

Ds. G. de Fijter (classis Kampen) zei dat 'de keuze voor confessioneel federalisme al op de rand van verantwoord ecclesiologisch handelen is' en vond dat het Gekrookte Riet en het Comité niet mogen doen, alsof de Verklaring niets voorstelt. Hij noemde de Hervormde Kerk een planting Gods, die woont te midden van verschillende behuizingen: de Dordtse kerkorde, het Algemeen Reglement van 1816, de kerkorde van 1951 en die van de PKN. De kerk is in al die eeuwen dankzij Gods verbond en de prediking van het Woord bewaard. 'In de nieuwe kerkorde wordt het wezen van het kerkzijn niet aangetast, al zijn er zaken in de ordinanties die een gereformeerd mens niet kan aanvaarden'. Ds. De Fijter gaf aan dat vanwege de Verklaring - die het mogelijk maakt in de verenigde kerk zich als geheel te binden aan het gereformeerd belijden - de elf synodeleden die zich vooraf hierover hadden verantwoord, de fusie grotendeels positief zullen bejegenen. Ds. A. H. uan Veluw (classis Deljt) vroeg of de synode verstond dat we in een zendingsland leven. Hij vroeg het moderamen mee te denken met predikanten die zich bij een andere kerk willen aansluiten, opdat er vooral geen kerk bij zal komen. O d d e a e P l h D ( d d v f O k w n b g s D l z e v D n g H m f

Ds. M. D. uan derGiessen (classis Alphen aan den Rijn) noemde het een ramp voor de kerk, als de tweederde meerderheid in december niet gehaald wordt. Hij benadrukte dat ja-zeggen tegen de vereniging niet betekent jazeggen tegen de kerkorde. d d K D p o s

Intern hervormd probleem z w

Ds. S. H. Lanser (classis Maastricht) zei dat het hem verbijstert dat het voor bezwaarden nooit genoeg is. 'Een gesprek kan ook een gijzeling worden.' Ds. W. Meijer (classis Nijkerk) herinnerde aan de lokale kerkgeschiedenis van Kootwijkerboek, waar de Doleantie tot scheuren leidde. 'Al zal de scheur hier nu kleiner zijn, is dit voor mij mede een motief om tegen te stemmen'. Diaken A. Guyt (classis Veenendaal) zei dat de aartsvader Jaköb zijn reissnelheid aanpaste, zodat iedereen hem kon volgen. Ds. H. de Jong (classis Zwolle) benadrukte dat 'de elf' op de triosynode tegenstemden, om scheuringen te voorkomen. Na het werk van de commissie- Stelwagen wilde hij de vereniging niet meer blokkeren. v ( b ' v O h t D n n b b v d P e n m

Oud.-kerkvoogd J. van Heijst (classis Zeist) deed een beroep op gemeenten, met de opmerking dat het zoeken van een eigen weg buiten de PKN erger is dan als belijdend gereformeerde gemeente een weg zoeken binnen de PKN. Met Psalm 95 zei hij: 'Komt, laat ons knielen voor de HEERE, die ons gemaakt heeft.'

Diaken M. S. J. van den End-Zwamborn (classis Apeldoorn) herinnerde aan de tijd dat zij in Jakarta woonde, waar 'wij in den vreemde avondmaal vierden met vrijzinnigen en mensen van de Gereformeerde Gemeenten'.

Oud. M. Burggraaf (classis Ede) zei zich te kunnen vinden in de gepassioneerde woorden van ds. De Fijter, maar toch niet mee te willen werken aan een beslissing die leidt tot breuken in de gemeenten, waarom hij tegen zou stemmen.

Ds. S. H. Hiemstra (classis Doetinchem) gaf lof aan allen die gesprekken met bezwaarden zo lang volhielden. 'Maar een kind dat zorg behoeft, kun je ook verwennen.'

Ds. A. van der Lingen (classis Slochteren) noemde het afwijzen van de vereniging een ramp, die een breuk in de Hervormde Kerk zal betekenen. 'Is men alles ter linkerzijde van de Gereformeerde Bond liever kwijt? Kan in deze achterban ook eens gezegd worden dat tegenstemmen de Hervormde Kerk opblaast? '

Ds. T. Bouw (classis Breda) zei te begrijpen dat mensen zich zorgen maken over het Schriftgezag, over de grondslag en het belijden van de kerk, maar ze begreep niet dat dit gekoppeld wordt aan SoW. 'Het is een intern hervormd probleem.' Ds. W. M. de Bruin (classis Zoetermeer) zei de indruk te hebben dat al het mogelijke gedaan is. 'Ook van bezwaarden mag iets gevraagd worden.'

Oud. C. Stellaard (classis Gouda) betreurde het uitblijven van de verweerschriften tegen ingediende bezwaren, zoals ord. 5.4. Ds. C. uan Sliedregt (classis Harderwijk) benoemde het feit dat ieder synodelid naar eer en geweten zijn stem uitbrengt, was dankbaar voor wat voor de bezwaarden gedaan is - 'voor de een te veel, voor de ander te weinig' - en zei dat het geding om de waarheid in de PKN voort zal gaan, waarbij hij ook een taak zag voor de modaliteitsorganisaties. 'Mijn SoW-gebed is: Verenig mijn hart tot de vreze van Uw Naam.' Oud.-kerkvoogd W. uan Groningen (classis Goes) riep op kerkpolitiek en strategie te laten vieren. Hij zei positief over Samen op Weg te zijn gaan denken, na de synodebespreking van het rapport 'Jezus Christus, onze Heer en Verlosser'. Ds. J. Stelwagen reageerde op ds. Van Kooten: Als we bijna bij een oplossing zaten, waren we er na acht slopende zittingen wel uitgekomen. Hij zei als visitator-generaal blij te zijn met de woorden van ds. De Fijter, die de kerk optilde in de ruimte van de trouw van God, waarbij alles verwacht werd van Zijn Woord. Hij deed een dringend beroep op bezwaarden de vaderlandse kerk niet te scheuren.

Kerkelijk gesprek

Ds. B. Plaisier gaf in een uitvoerige reactie namens het moderamen aan dat de ontreddering in de kerk vanwege SoW te maken heeft met het ontbreken van kerkelijk gesprek na 1951. Hij was dankbaar dat verschillende synodeleden nu de verantwoordelijkheid bij de bezwaarden gelegd hadden. 'Er zijn grote woorden gesproken anti- SoW, ook politieke woorden, en dan is het moeilijk op je schreden terug te keren.' Hij gaf aan dat het moderamen bereid blijft tot gesprek om scheuren te voorkomen.

Vrijdagavond 27 juni, 22.30 uur gaat de hervormde synode tot stemming over en wordt het verenigingsbesluit in eerste lezing aanvaard: 15 tegen, 53 voor. De laatste fase van een lang proces is hiermee gemarkeerd. Vanwege de omslag die een aantal synodeleden maakte, is de onzekerheid of in december de twee derde meerderheid gehaald wordt geminimaliseerd. Maar de zorg over de breuken in de kerk én over het belijdende karakter van de verenigde kerk zijn beslist niet weg. Terecht poogde ds. Blom hierover meer helderheid te verkrijgen.

Dezelfde dag heeft de gereformeerde synode met 63 voor en 2 stemmen tegen hetzelfde besluit genomen. Ds. Van der Plas heeft deze synode het laatste woord: 'In onze wereld waarin de samenleving steeds meer fragmentariseert, is het zoeken van de eenheid door de kerken een signaal dat we elkaar nodig hebben en een oproep om de verdeeldheid te overwinnen in een gezamenlijk getuigenis van de Heere

Jezus Christus (...) We hebben geluisterd en we zullen luisteren naar wat op het grondvlak van de kerk leeft: (...) Elk appèl en iedere enquête heeft iets willekeurigs en kan onmogelijk een totaalbeeld weergeven van wat er in de kerk leeft. Juist daarom volgt nu een periode waarin alle kerkenraden en classes zich over het besluit kunnen uitspreken. (...) We spreken de wens en bede uit dat de komende periode voor alle gemeenten van onze kerk een tijd zal zijn van gebed en bezinning, waarbij het Woord en de Geest van Christus ons verbinden zullen aan Hem en ons nader tot elkander zullen brengen.'

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen