De gemeente en haar schuld [I]

Uit het leven gegrepen...

't Is in de jaren zestig van de vorige eeuw veelvuldig voorgekomen: sinds kort waren de plaatsen in het kerkgebouw niet meer verhuurd. Een onkerkelijke man of vrouw had zichzelf van tevoren de nodige moed ingesproken. Hij of zij zou voor het eerst naar de kerk gaan. De wandeling naar de kerk werd al vroeg gemaakt en bij het binnenkomen in de kerk werd vlug een plaatsje gezocht. En toen gebeurde het: 'Meneer, mevrouw, u zit op de plek van een ander... u mag daar niet zitten...'. Men hechtte nog zo aan die eertijds gehuurde plaats, 't Was voor genoemde onkerkelijke man of vrouw echter wel: 'Eens en nooit weer...'. Een ander voorbeeld, van toen én van nu. Na de begrafenis van een meelevende man uit de gemeente belooft de predikant aan de pas weduwe geworden vrouw: 'Ik kom gauw eens langs, hoor...'. De dominee moet helaas - na maanden of soms na jarennóg komen...

Wat ging en gaat er mis

We klagen vandaag de dag wat af over de teruggang van het kerkelijk leven. We begrijpen maar niet, waarom zo velen wegblijven uit de diensten. Geruisloos zijn in de tweede helft van de vorige eeuw tallozen van actief meelevend gaandeweg passief geworden, 't Zal de secularisatie wel zijn, zegt de een. Volgens mij komt het door de welvaart, meent een ander. Zo vijandig is de natuurlijke mens nou tegenover het Evangelie van vrije genade, stelt een derde. En ze hebben alledrie gelijk. Maar wie in de gemiddelde gemeente z'n oor te luisteren legt, vangt ook heel andere geluiden op. Geluiden zoals de bovenstaande voorbeelden, aan te vullen met tal van andere - soms schrijnende - situaties. Wat te denken van een predikant die al jaren in een gemeente staat, op bezoek gaat bij een mevrouw in de gemeente en op een bepaald moment vraagt: 'Ik zie uw man nooit in de kerk? ', waarop de betreffende mevrouw moet melden dat ze al meer dan tien jaar weduwe is... In het bedrijfsleven zou je - zo'n blunder makend bij een klant- direct genadeloos worden afgestraft. Nu gaat die vergelijking in veel opzichten mank, maar helaas moet geconstateerd worden, dat er pastoraal soms enorme blunders gemaakt zijn en worden.

Jaren geleden had een predikant het in een rouwdienst over 'hij', terwijl er op dat moment een 'zij' in de kerk stond opgebaard... Soms kan er echt niets aan gedaan worden - een dominee staat bijvoorbeeld nog maar kort in een gemeente en kan nog lang niet alles weten-, maar heel vaak hebben we niet de moeite genomen eerst ons huiswerk goed te doen. En da's best opmerkelijk, want veel gemeenten hebben tegenwoordig mensen aangesteld die nieuw-ingekomenen bezoe-ken en bovendien doen dames van de damesbezoekcommissie in veel gemeenten geweldig goed werk. Oftewel: we pretenderen als gemeente goede 'zorg' te verlenen, maar laten ondertussen nogal eens een steekje vallen. In een brede volkskerk als onze vaderlandse Hervormde Kerk zijn zo in de loop van de decennia tientallen of wellicht wel honderden mensen binnen een gemeente vervreemd geraakt van het Evangelie, omdat er geen gezond kerkelijk leven mogelijk bleek. 'Gezond' in de zin van een trouwe prediking naar Schrift en belijdenis én 'gezond', waarbij ik denk aan een gezonde aandacht voor elkaar binnen de gemeente in prediking en pastoraat, in catechese en diaconaat. En dan heb ik het nog niet eens over de spanningen binnen veel gemeenten, waardoor mensen zich afvragen hoe het kan dat christenen elkaar zo verbijten en vereten.

Het 'wie niet vóór ons is, is tégen ons' heeft al zo onnoemelijk veel leed veroorzaakt!

De kerk heeft het altijd gedaan...

Nu ben ik nuchter genoeg om te beseffen dat de kerk het 'altijd' gedaan heeft, die en die dominee of een bepaalde ouderling, 't Is ook een geweldige opgave om in een grote wijkgemeente al je 'schapen' te kennen, met zijn of haar specifieke omstandigheden. Bovendien zal wellicht over D.V. 40 jaar op dezelfde wijze gesproken worden over mijn persoon en mijn functioneren, waardoor mensen afgehaakt zijn van de gemeente. Daarom is het niet minder dan gave én opgave om te leren ook op dit punt de hand in eigen boezem te steken. Ik meen dat oprecht, maar daarin ervaar ik tegelijk het spanningsveld. Je hebt nooit het gevoel genoeg gedaan te hebben. Maar tegelijkertijd hebben we als gemeente van onze Heere Jezus Christus - in het bijzonder in het ambt van diaken, ouderling en predikant én in het ambt aller gelovigen- een hoge roeping en een bijzondere verantwoordelijkheid om 'ze niet te verhinderen...'. Ik ben zo vaak een sta-in-de-weg, door mijn persoon, mijn karakter, mijn eergevoel, mijn woord-dat-niet-daad-is. We zijn als gemeente zo vaak afstotend bezig, omdat het ontbreekt aan een stuk hartelijke gastvrijheid, een stukje warm meeleven, een oprecht kennen, herkennen en erkennen. Zoals het in het bedrijfsleven belangrijk is om steeds weer te investeren, zo heeft de christelijke gemeente de roeping om oprecht te investeren in hen die door de Koning der Kerk aan onze zorgen zijn toevertrouwd. Bovendien moeten we ons eerlijk afvragen of we bereid zijn oprecht te werken aan attitudeverandering en wellicht bij zwakke punten in ons verantwoordelijke werk hulp te zoeken, dat als ambtsdragers te delen met andere ambtsdragers, zodat we wellicht oprecht geholpen kunnen worden, waardoor wij op onze beurt hen die dreigen af te haken van de gemeente weer behulpzaam kunnen zijn.

Geen verborgen agenda

Mijn ervaring is, dat randkerkelijken

en passief geregistreerden bij een kennismakingsbezoek van ouderling of predikant zeer alert zijn op eventuele verborgen agenda's. Laat ik duidelijk zijn: ik wil niets liever dan dat allen de weg naar de kerk weer weten te vinden, want ook anno 2003 geldt het dat 'het geloof is uit het gehoor en het gehoor door het Woord Gods'. Maar in veel gevallen is dat (nog lang) niet aan de orde. Er is in het verleden vaak te veel gebeurd, je zult in de Tweede Wereldoorlog maar verraden zijn door iemand uit je gemeente, waardoor je een groot deel van de oorlog dwangarbeid hebt moeten verrichten... Je zult jaren geleden door je vader seksueel misbruikt zijn onder het mom van 'eer je vader...', 't Begint voor de chris- • telijke gemeente altijd weer met oprechte belangstelling voor de persoon in zijn of haar omstandigheden.

Ook wat dat betreft kunnen we zo veel leren van die Grote Ambtsdrager, onze Heere Jezus Christus. Denkt u maar aan Zijn gesprek met de Samaritaanse vrouw uit Johannes 4. Hij kende haar door en door. Gaandeweg ging het in dit gesprek om de levensvraag. In veel pastorale situaties van randkerkelijken en passief geregistreerden zal dat wellicht pas in een veel later stadium aan de orde kunnen komen en dan soms nog maar heel marginaal. Belangrijk is al dat wij bereid en in staat zijn de zaken die ons hart hebben (Jezus Christus, en Dien gekruisigd en opgestaan) 'warm te houden'. Mijn huidige wijkgemeente bestaat uit een gedeelte nieuwbouw en een uitgestrekt agrarisch buitengebied. In dat buitengebied is het - heb ik gemerkt- heel vruchtbaar om na een eerste bezoek na een poosje eens even achterom te lopen, even de stal of de werkplaats in te lopen om even een praatje te maken, 't Wordt opgemerkt, als we dat uit oprechte belangstelling voor de betreffende persoon doen. En niemand kan zeggen: 'Je ziet nooit iemand van de kerk...'.

G. HERWIG, WIERPEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen