Gijs Dingemans

Een vitale wegwijzer. Op zoek naar de religieuze kracht van de Tora. „ " Uitg. Kok, Kampen; 148 blz.; € 14, 90.

In een bewonderenswaardig tempo heeft

emeritus-hoogleraar praktische theologie Gijs Dingemans zijn trilogie over de Bijbel voltooid. Na een boekje over het Nieuwe Testament Als getuigen gaan praten, en een studie over de oorsprong van Israëls religie Grauen in bijbels bronjjebied is er nu een slotdeel over de 'religieuze kracht' van de Tora. Net als de andere deeltjes is het nieuwe boek in een boeiende, hier en daar wat al te populaire stijl geschreven. Opnieuw laat de auteur zich door middel van interviews met denkbefeldige gesprekspartners informeren over de totstandkoming van bijbelboeken. Hoewel dit nieuwe deel de vijfhoeken van Mozes tTora) als onderwerp heeft, gaat Dingemans ook in op bijbelboeken die zijns inziens mede de Deuteronomistische visie van de Tora delen. Dus ook Jozua en Richterèn, Samuël en Koningen komen aan de orde.

Dingemans geeft in deze serie van drie in pasmunt weer hoe er globaal in de moderne bijbelwetenschap tegen de opbouw en de achtergronden van de Bijbel wordt aangekeken. Dat betekent onder meer veel aandacht voor de redactie van de verschillende bijbelboeken en er worden nogal wat vraagtekens gezet bij historiciteit. Genesis I-II zijn leeiVerhalen met een sterk mythische inslag, de verhalen over Jozef zijn nogal sprookjesachtig van karakter, de intocht in Kanaan is veel geleidelijker verlopen dan het boek Jozua vertelt, en zo meer. Cultureel en religieus heeft Israël een sterk pluraai karakter; dat is de teneur van deze benadering.

Ongetwijfeld legt het moderne bijbelonderzoek allerlei vragen op tafel waar over moet worden nagedacht en waar je je niet vanaf kunt maken. Mijns inziens verliest Dingemans echter de samenhang van de bijbelboeken uit het oog. Om het klassiek te zeggen: de eenheid van de Schrift. Zijn bronnenscheiding leidt gemakkelijk tot fragmentatie. Daarmee is ook het openbaringskarakter van de Schrift in het geding. Het onderscheid in verschillende tradities heeft bij de allteur tot gevolg dat je blijft zitten met een breed scala aan godsbeelden. De 'schaduwzijden' aan de Godsopenbaring (term van H. G. L. Peels), zoals Gods toorn en zijn wraak lopen zo het risico te worden gladgestreken. De scherpte van het zondvloedverhaal wordt bijvoorbeeld benaderd vanuit de gedachte dat de vertellers hier opkomen tegen het hemeltergende kwaad in de wereld. Het is een poging om greep te krijgen op het immense probleem van de zonde, meent de geïnterviewde. Dingemans wil het verhaal dus wel laten staan maar trekt het naar mijn besef tegelijk zijn tanden uit. Want het wordt zo louter een verhaal van 'beneden'. En het beeld van God als Pottenbakker 'die je kan maken en breken' (Jeremia) - een gedachte die ook in het vorige boekje voorkomt - wordt eenvoudigweg als niet aansprekend terzijde gelegd.

Dit boek biedt overigens niet alleen theorieën over hoe het in de wordingsgeschiedenis van de Tora gegaan zou kunnen zijn. De auteur heeft ook heel wat theologie in zijn werk verweven. Zo zoekt Genesis 3 volgens hem naar een verklaring voor de moeiten van het bestaan en legt het een verband met de fundamentele relatiestoring die er tussen God en mens is ontstaan. Door die 'fundamentele storing' zijn de mensen ziekte en dood als een last en een pijn gaan ervaren. Voor een goede schepping in den beginne is bij Dingemans derhalve geen ruimte.

Een ander belangrijk facet betreft het woord 'verbond'. Voor Dingemans is dat een wederkerig partnerschap van God en mensen. De mensen worden ingeschakeld in Gods heilsweg. Ons menselijk falen is daarbij door God ingecalculeerd. Hij is immers een God van mensen. Dat geeft aan Israëls religie een humane inslag. Kenmerkend voor de God van de Tora is dat Hij opkomt voor de kwetsbaren en voor de gerechtigheid. Dat laatste wil ik beslist niet ontkennen. Maar datgene wat ons aangaande de Eeuwige wordt verteld in het Oude Testament, is breder en weerbarstiger. Fundamenteel is daarbij de vraag of wij met openbaring te maken hebben of met menselijke constructies.

G. VAN MEIJEREN, HIERDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen