Bert Altena,

Wolken gaan voorbij... Een homiletisch onderzoek naar mogelijkheden voor de preek in een postmodern klimaat. Uitg. Boekencentrum Zoetermeer, 212 pagina's, € 23, 90.

Op 7 maart promoveerde de gereformeerde predikant van de SoW-gemeente Assen- Noord op dit proefschrift aan de Theologische Universiteit van de GKN in Kampen. De titel van zijn studie is origineel en curieus, ontleend aan een uitspraak van Augustinus over predikers in zijn Belijdenissen: 'De wolken (predikers) gaan voorbij, de hemel blijft.' Daat zit een sterk relativerende toon in als het om het werk van predikers gaat. Dat sprak dr. Altena tijdens zijn studie erg aan en ik kan daarin helemaal met hem meevoelen.

De insteek van Altena is: wat betekent het om te preken in een veranderd en veranderend cultureel klimaat? Dat klimaat duidt hij met een aan Ernst Kange ontleende term als de 'homiletische Groszwetterlage'. Het postmoderne denken geeft vandaag de toon aan. Voor Altena gaat er van bepaalde elementen van het postmodernisme een stimulerende impuls uit voor een homiletiek die bewust rekening wil houden met de hedendaagse cultuur. Zoals je bij plannen rekening houdt met de weersvoorspellingen, zo dienen we ook in de bezinning op de prediking voor deze tijd rekening te houden met de richting waarin onze cultuur zich zal ontwikkelen, ook al verdisconteert hij het gegeven dat daarmee niet alles gezegd is.

Als hij het hedendaagse denken onder de loep neemt, kiest hij voor twee filosofen: Lyotard en Derrida. Bij het ondeden van aspecten van hun denken vraagt hij steeds naar de homiletische relevantie ervan. Hij kiest dan zes thema's uit die Lyotart en Derrida te berde brengen. Die zes postmoderne motieven typeren, vindt hij, het hedendaagse homiletische klimaat en bieden tegelijk ook aanknopingspunten om homiletisch vruchtbaar gemaakt te worden. Als hij in een volgend hoofdstuk de ontwikkelingen in de recente homiletiek nagaat, test hij deze vooral weer op die zes motieven: de terreurvrije ruimte, de openheid, de marge, het geheim, de verbeelding en de onderbreking. Als hij dan komt met zijn eigen benadering van de homiletiek, kiest hij voor de preek als open kunstwerk. En ook die keus zet hij vervolgens in het licht van de zes genoemde motieven. Altena definieert wat hij met de term 'preek' bedoelt: het proces van de interactie tussen prediker-tekst-hoorder. Het proceskarakter is kenmerkend voor wat een preek vandaag hoort te zijn. De preek is een ontmoetingsgebeuren waarin een verandering op exitentieel niveau wordt beoogd.

Het is duidelijk dat Altena helemaal niet meer uit de voeten kan met een homiletische visie zoals bepaald door Barth en zijn volgelingen. Dogmatiek en preek liggen daar veel te dicht tegen elkaar aan. De preek zou de plaats zijn waar God via een mens spreekt. De preek als één van de ge- • stalten van het Woord van God. Preken is dan niet veel anders dan tekst-uideg. Wie dat iedere week moet doen, raakt gegarandeerd eenzaam, vooral als daar ook nog eens bij gezegd wordt dat je dat werk als prediker eigenlijk helemaal niet kan. Altena verbaast zich over het starre epigonisme van theologen die meewerken aan 'Om het levende Woord'. Hij citeert wat N. T. Bakker noemt het je heil zoeken als prediker 'in het bordeel van menselijke ervaring'. Voor Altena is vandaag preken onmogelijk zonder juist wel voluit rekening te houden met de positie van de hoorder in het preekproces. Duidelijk zal zijn dat preken in deze lijn niets meer heeft van het 'Alzo zegt de Heere'. Het aantrekkelijke is dat de preken zoals door Altena bedoeld 'mensvriendelijk' zijn. Het risico is, lijkt me, dat de toch altijd 'vreemde boodschap' van de Schrift vervaagt en meer een discussiepunt oplevert dan een Woord waarvoor je alleen maar buigen kunt met heel je bestaan, of dat nu modern of postmodern bepaald is. Ik heb Altena's studie geboeid gelezen. We hebben te verdisconteren in ons 'preekwerk' dat we mensen van deze tijd voor ons hebben zitten.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen