Uit de pers

Varia

Deze rubriek kenmerkt zich over het algemeen door nogal stevige en zware onderwerpen, geheel in stijl met een vriend die de Waarheid mint en zoekt. Vooral die hoofdletter in het woord 'waarheid' zet de toon in ons blad. Als 'pers-schouwer' probeer je het tempo van de ontwikkelingen enigszins bij te benen. Dit keer koos ik een drietal fragmenten uit de kerkelijke pers waarin de toon minder ernstig is. Het is tenslotte vakantietijd, die in journalistieke termen veelal met 'komkommertijd' wordt getypeerd. Overigens heb ik die uitdrukking nooit helemaal begrepen. Waarom eigenlijk geen 'pruimentijd' om maar een voorbeeld te noemen?

De minder ernstig ogende bijdragen van dit keer hebben overigens wel weer een belerende ondertoon. De goede verstaander zal dat na lezing zeker opmerken. Ik begin met een swingende bijdrage van Henk Veltkamp in Woord en Dienst van 5 juli. Hij schrijft erboven Openbaren, stinksigaren, wat me ineens doet denken aan mijn lagereschooljaren in een dorp in de Hoekse Waard, waar deze scheldtirades nog geregeld te horen waren. Maar dat is geheel verleden tijd. Ik woon sinds kort op hoorafstand van drie types basisscholen, waaronder een openbare, maar ik heb niet de indruk dat men elkaar nog uitjouwt. Des te beter en een direct gevolg van de ontzuiling.

'Dominee Smeets, noemen mijn vrouw en ik hem al jaren. Af en toe zappen we even bij hem langs. Via camera en buis kijkt hij ons prachtig diep in de ogen, met een blik zó ernstig als je tegenwoordig alleen nog bij de zwaarste dominees ziet. Mart Smeets verkondigt vrijwel dagelijks de geheimenissen van allerhande sporten. Met of zonder bal. (Kent u deze? De mannen van de werkvloer voetballen. Hun chefs tennissen. En de bovenbazen golfen. Kortom: hoe groter de zak, des te kleiner de bal. Oude Philips-grap, hier in Eindhoven. Ook alweer gedateerd trouwens. Voetbal is stijgend, gojƒ dalend cultuurgoed.)

Mart Smeets maakt het niet uit of de bal groot oj klein is. Sportnieuws, zo begrijpen we van dominee Smeets, is een ernstige aangelegenheid.

Veelomvattend ook. Behalve uitslagen en spelers behoren ook heel andere zaken tot het domein. Transfermarkt, topsalarissen, clubaandeelkoersen en geheime besprekingen in Zeister bossen.

Opeens wist ik het. De oplossing voor het kwakkelende Samen op Weg! Inclusief de financiële problemen, de tanende belangstelling van kerkgangers en de ondergeschoven positie van de kerken in de samenleving. Laat Bas Plaisier coachen door Mart Smeets. Laat hem elke avond tien minuten Kerk in Beeld prestenteren. Creëer pakkend kerknieuws.

Koop van Trouw de rechten op preekwedstrijden. Tuig dat wat stoffige concept op tot een heuse competitie. Niet alleen, zoals bij Trouw, tussen dominees maar vooral ook tussen hun aanhang.

Organiseer daartoe supportersploegen. Stuur die met honderden tegelijk op pad. Met de trein natuurlijk. Messen en schroevendraaiers meegeven, zodat ze onderweg in de bekleding kunnen snijden, de banken slopen en door het raam naar buiten gooien.

Laat ze in de stad waar de wedstrijd gespeeld wordt onder politiebegeleiding van het station naar de kerk marcheren. Zet in de kerk de aanhangers van de rivaliserende ploegen in strikt gescheiden vakken. School ouderlingen en diakenen bij tot clubstewards. Laat ze tevens jtmgeren als cheergirls en - boys bij de spreekkoren. Gereformeerden, glad verkeerden (met dank aan de leerlingen van de Openbare Lagere. School in mijn geboorteplaats; die riepen dat eik jaar op Koninginnedag als we opgesteld werden voor de aubade bij de muziektent, in antwoord waarop wij dan scandeeerden: Openbaren, stinksigaren!). (Verder stel ik voor: Wij bestormen / de hervormden, en Wat zijn die lutheranen stil.)

Verhoog dan ook het salarisniveau van de dominees tot dat van topvoetballen. En organiseer een jaarlijkse transfermarkt, met de daarbij behorende bedragen en ruzies. Zo worden de kerken weer voorpaginanieuws, en hernemen ze hun plek in het hart van de samenleving.

Geen geld voor dat alles? Onzin. Want de belangrijkste tip komt nog. Beleger met een paar duizend man, gewapend met spandoeken, luidsprekers en ploertendoders het stadhuis. Dwing de gemeenteraad om ook het volgende jaar de kerken weer met een paar miljoen te subsidiëren. Dat doen ze heus wel, want zo'n gemeentebestuur moet er niet aan denken dat al die duizenden de eerstvolgende zondagochtend, in plaats van vredig ter kerke te gaan, de boel kort en klein gaan g slaan.'

'n complimenten aan columnist eltkamp voor dit prachtige verhaal. Ik hoop tenminste dat u zijn humor proeft en waardeert. Ik schrijf het er maar bij omdat vrienden van de Waarheid soms al te ernstig in het leven staan en afgeleerd hebben om kerkeijke humor te waarderen. n dan een brokje citaat uit een bijdrae van dr. G. W. Marchal aan het blad onfessioneel van 26 juni jl., waar hij boen zet Wie is nu eigenlijk gehandicapt? In dit Jaar van de Gehandicapten geheel op zijn plaats. Collega Marchal vertelt over een ervaring tijdens een dienst die hij ergens mocht leiden als gastprediant.

'Tijdens de dienst zag ik hem al gauw zitten. Een jongeman van een jaar of" veertig. Hij maakte bijzondere bewegingen met zijn bovenlichaam: naar voren en naar achteren.

Ook liet hij qf en toe van zich horen. Ik zwaaide naar hem en hij reageerde op dit teken van verbondenheid door nog meer bewegingen te maken. Ik zag ook dat hij tijdens het zingen meermalen in zijn handen klapte en die ook omhoog hield op de wijze van hiep-hiep-hoera. Tijdens de geloofsbelijdenis, die ik namens allen uitsprak, hoorde ik hem de woorden mee zeggen. Het gebeurde met horten en stoten, bij flarden en fragmenten. Iemand in zijn naaste omgeving liet te goeder trouw "ssstt..." horen, waarop hij zweeg. Die aanvankelijke instemming, duidelijk verwoord, raakte mij diep. Na het uitspreken van het amen en voor het lied dat we daarop zouden zingen, kon ik niet nalaten te zeggen: "Wie is nou eigenlijk gehandicapt? " Ik gaf ook het antwoord, omdat het zich aan mij opdrong: "Wij allemaal. Hij heeft het begrepen!" Ik weet datje niet meer over handicap mag spreken. Het heet tegenwoordig een functiebeperking. Dat is een goede, betere benaming, maar ik gebruikte toch maar die oude term. Het werd adembenemend stil in de kerk. Daar deed ik het niet om, maar deze gehandicapte man hield ons allen een spiegel voor. Ik zal deze ervaring nooit vergeten. Aan het einde van de dienst liet hij - voor mij, en ik was niet de enige: Hij! - opnieuw van zich horen. Na het laatste woord van de zegen uit Numeri 6: "De Here verheffe zijn aangezicht over u en geve u vrede" schalde het "Amen" door de kerk. Ik hoefde dat dus niet meer te zeggen. Hij deed het namens allen. Ik was aangeslagen. Misschien vindt iemand dat vreemd, maar deze gehandicapte man hield een preek die in geen enkel handboek past, maar een onvergetelijke indruk maakte. Soms is God ongedacht en ongekend dichtbij. Hij stoort zich niet aan onze regels, maar heeft Zijn eigen manieren...'

Wat mezelf betreft geheel herkenbaar. Toen ik onlangs voor de laatste keer als dienstdoend predikant een aangepaste kerkdienst mocht leiden nam de groep gemeenteleden op een heel eigen manier afscheid van hun 'vrienddominee'. Ze kwamen om me heen staan en zongen me een aantal liederen toe. Eén lied was een zegenbede en ik zag tot m'n diepe ontroering hoe een van hen dicht bij me kwam staan en haar hand zegenend naar me ophield met een blije glimlach in haar ogen. De geheimen van het Koninkrijk der hemelen blijven nog altijd voor wijzen en verstandigen verborgen, maar worden al eeuwenlang aan de kinderkens geopenbaard. Gelukkig wie een kind werd en zich juist zo diep verbonden weet met gemeenteleden van wie we tegenwoordig zeggen dat ze een 'verstandelijke beperking' hebben.

We sluiten af met nog een citaat en dat heeft te maken met lezen. Juist vakantietijd geeft liefhebbers de ruimte om aan het lezen te slaan. Kranten en tijdschriften vullen kolommen met adviezen van deskundigen welk boek toch vooral in koffer of valies dient te worden meegenomen. In het blad Wapenveld (53e jaargang nr. 3) schrijft drs. Wim H. Dekker dit keer de column en hij geeft: daarin aandacht aan Het spannende boek. Je moet ervan houden, maar misschien bent u wel zo'n liefhebber en dan heeft Dekker u vast wel iets te vertellen.

'Het is de maand van het spannende boek. En ik houd van spannende boeken. Ik ben er altijd wel in eentje bezig. Soms een christelijke, meestal een openbare. In tijden van stress lees ik er meer. En in vakanties. Dan kan ik soms de hele nacht doorlezen.

Natuurlijk, het is ijdelheid. Maar de boog kan niet altijd gespannen staan. En de wereld van het boek is voor mij altijd de ontsnapping aan de beslommeringen des levens geweest. Als kind bracht ik uren door met Kameleons, Arendsogen enzovoort. Uren van fantasie en onschuld.

Maar wanneer ik er weer eens veel in korte tijd gelezen heb, besef ik eens te meer dat onschuld in deze ook maar relatiefis. Dit genre , gaat gebukt onder de druk van de tijdgeest en is fors verpsychologiseerd. Soms letterlijk.

In veel page-turners bekijken we de plot door de ogen van een therapeut of een cliënt in therapie. Maar ook anderszins spelen Freuds thema's een grote rol. Blijkbaar intrigeren seks, lust, incest, sadisme en masochisme de moderne lezer en schrijver meer dan geld, familie-eer of politiek. Veel eigentijdse thrillers ademen hierbij een merkwaardig liberale seksuele moraal. In het ene hoo/dstuk scheuren de minnenden onder genotvol gekreun in razend tempo elkaar de kleding van het lijf. Seks zonder een vleugje geweld is uit, zo lijkt het. In het hierop volgende hoofdstuk scheurt dan veelal weer van alles. Meestal met fatalere gevolgen. Hoofden laten zich nu eenmaal moeilijk aan een romp vastzetten dan knopen aan een blouse.

Het seksuele genot (vaak met een vleugje perversie) en het seksuele geweld met slachtoffer staan in dit soort boeken volslagen los van elkaar. Het eerste getuigt van gezonde vrijheidszin en het vermogen tot assertiefgenot. Het tweede is een gevolg van verwaarloosde trauma's, narcisme, machtsdrift en exploderende subassertiviteit.

Natuurlijk, in de meeste boeken krijgt het rechtzijn beloop. De dader wordt gestrajt en een potentieel slachtoffer word gered of het slachtoffer vindt alsnog het geluk. Maar is dat voldoende om het schaamteloos lezen van perverse seks en pervers geweld te rechtvaardigen? De auteur speelt maar al te vaak een dubieus spel met de angsten, het sadisme en masochisme van de lezer. En de lezer laat met zich spelen. De zogenaamde goede afloop is in veel thrillers als een schellend metaal, omdat de notie van liefde en mededogen ontbreekt. Sommigen kunnen dat (Leon, Mankei!). Anderen niet (French, Lord enz.).

Het opmerkelijke is dat ik dat gevoelen van afkeer minstens zo sterk heb bij het lezen van reli-thrillers. Hier geen perverse seks. Dat leidt alleen maar tot censuur. Hier wordt vooral geflirt niet de duivel. Zinnenprikkelende godsdienstoefeningen worden afgewisseld met angstaanjagende ontmoetingen met de duivel of het occulte. Een christelijke variant op Stephen King. En ook hier hetzelfde spel met sadisme en masochisme van de lezer. In deze sector is werkelijk niets heilig meer.

De bond tegen het vloeken zal er zijn vol aan hebben.' handen

Seks of de duivel. Of je van de hond of van de kat gebeten wordt, het maakt uiteindelijk niets uit. Lezen, ja. Het is maar waar je van houdt. De koffer van de een zal met andere titels zijn gevuld dan die van de ander. Sommigen lezen ook in de vakantie graag stevige kost, anderen zoeken het wat lichtere genre uit. Maar wat hier over het spannende boek geschreven wordt, is zoiets als een leeswijzer: lees met onderscheid en slik niet alles voor zoete koek. Als u nog moet en mag: goede vakantie.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen