Boekbespreking

Seraldien van Frijtag Drabbe Künzel Kamp Amersfoort. Uitgave Mets en Schilt, Amsterdam, 269 pag., € 25, -.

•ver de Tweede Wereldoorlog valt nauwelijks meer iets nieuws te publiceren? Toch vel. Want, 'wetenschappelijke studies over tampen in het algemeen en kamp Amersfoort in het bijzonder zijn in Nederland dun jezaaid'. Het hier verschenen boek, geschreven door een wetenschapper die verionden is aan het Nederlands Instituut roor Oorlogsducumentatie, voorziet in dese leemte. In kamp Amersfoort hebben tijiens de Tweede Wereldoorlog meer dan 55.000 Nederlanders 'onder onvoorstelbaar slechte omstandigheden gevangengezeten', ninstens 217 van hen zijn vanwege ontbe- •ingen omgekomen, terwijl evenzovelen : ijn gefusilleerd. Op grond van niet eerder geraadpleegd archiefmateriaal en vele geuigenissen worden het kamp en het leven n het kamp van begin tot eind beschreven,

iet boek opent met 'Wat voorafging' in Duitsland zelf, waar al vanaf 1933, toen iitler rijkskanselier werd, gevangenkam- > en werden ingericht, waar aanvankelijk Schutzhaftlinge' werden opgenomen (pre- 'entieve hechtenis), hetgeen uiteindelijk : ou uidopen op de beruchte vernietigingsrampen. In Nederland werd het barakkenramp, dat eind 1939 in Amersfoort voor genobiliseerde Nederlandse militairen was jebouwd, door de bezetter als kamp ingeicht. In een apart hoofdstuk wordt aanlacht gegeven aan de verschillende typen [earresteerden. Onder de politieke gevan- ; enen treft men 'een omvangrijk aantal' ; eestelijken (zie Globaal Bekeken). Onder het : opje 'De andere planeet', treft men Dwangarbeid', 'Slaag', 'Verzorging', 'Hon- ; er' en 'Overleven'. De afzonderlijke aspecen van het kampleven, onderscheiden in erschillende perioden, worden minutieus beschreven, waarbij ook 'uitstapjes' naar kamp Vught worden gemaakt.

Op 19 april 1945 kwam er een eind aan het gevangenkamp. In een epiloog wordt nog aandacht gegeven aan de berechting van personen die verantwoordelijk waren voor kamp Amersfoort, met o.a. de terdoodveroordeling van Joseph Kotalla, gevolgd door gratieverlening, hetgeen tot grote emoties leidde. De emoties laaiden opnieuw op toen minister van justitie A. A. M. van Agt in 1972 aan 'De drie van Breda' (inclusief Kotalla) vrijlating wilde verlenen. Pas in 1968 werden de barakken gesloopt.

De schrijfster heeft een waardevol boek aan de oorlogsdocumentatie toegevoegd, waarbij ze met ere ook o.a. melding maakt van de boeken Predikant achter prikkeldraad (van de predikanten H. L. Lieve en K. R. ter Steege), Kampleed en Hemelze^en (ds. C. N. Impeta), Ondergedoken in het concentratiekamp (priester J. Govaert), Hel en hemel uan Dachau (dr. J. Overduin) en Nacht und Nebel (F. Bakels). Van harte aanbevolen.

V.D.G.

H. W. A. van Rooijen-Dijkman en A. D. Leenman (samenst.) Cicero - De ideale redenaar Uitgave Athenaeum, Polak en Van Gennep, Amsterdam, 328 pag., € 13, 95.

Dr. A. van Brummelen was van oordeel dat we ook vandaag kunnen leren van klassieke, hoewel heidense schrijvers uit de oudheid. Voor ons ligt nu een herdruk van een eigentijdse vertaling (ie druk 1989) van het beroemde werk uit 55 v. Chr. van Cicero De oratore libri tres, een driedelige dialoog, waarin hij enkele vooraanstaande figuren uit het politieke en culturele leven van de Romeinse republiek ten tonele voert. Onderwerpen van gesprek zijn: de vorming van de ideale redenaar, de terreinen waarop deze werkzaam is en de gang van zaken bij het voorbereiden en het houden van een openbare rede. Hoe verhouden zich de 'taal en gedachte, vorm en inhoud, weten, denken en spreken' tot elkaar? De vertalers geven eerst een beschrijving van de persoon van Cicero, waarbij ze hem plaatsen in het raam van zijn tijd en zijn motieven analyseren waarom hij over 'de redenaar' is gaan schrijven. De reputatie van Cicero als onovertroffen redenaar ondokte aan Quintilianus, de eerste professor in de welsprekendheid, in 71 na Chr. door keizer Vespasianus benoemd, de uitspraak dat Cicero 'niet de naam van een een man was, maar die van de welsprekendheid zelf'. Cicero zelfwas van oordeel dat een goede redenaar niet alleen technieken moest beheersen maar ook over een grondige kennis van zaken moest beschikken.

Terecht wordt door de samenstellers gezegd dat dit boek nog steeds een standaardwerk is voor ieder die in het openbaar moet spreken. Twintig eeuwen scheiden ons van deze beroemde redenaar. Maar ook hier blijkt weer dat als het gaat om aandachtspunten er niets nieuws onder de zon is. Maar om de dingen adequaat te verwoorden waren er talenten als Cicero in de geschiedenis nodig.

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen