Dr. P. B. Dirksen

Dr. P. B. Dirksen i Kronieken. Commentaar op het Oude |estament. \ Uitg. Kok, Kampen; 359 blz.; € 49, ;

Ia het verleden is maar weinig aandadht gegeven aan het boek Kronieken. Een beMpgrijke oopmtU torvan avertuiginj dat d/Q^ftk n'i? fs< rijfiiffraag*«flan onze keenffs over het ouda^Sfaël. Het staat immers al in het oudere boek Koningen. De laatste decennia is er echter heel wat aandacht gekomen voor dit bijbelboek, met de bedoeling het eigene van het boek op het spoor te komen. Het gaat vooral om de bouw van de tempel, als hoogtepunt van het heil dat God aan Israël belooft. Het koningschap wordt veel positiever weergegeven dan in Samuël en Koningen, om te laten zien wat God voorheeft met zijn volk. Het doel van deze commentaar op 1 Kronieken is aan te geven wat de bedoeling van de Kroniekschrijver was bij het schrijven van en samenstellen van zijn werk, zowel wat betreft het geheel als wat betreft de onderdelen. Er worden gedetailleerde besprekingen gegeven van de teksten, maar de historische en geografische achtergronden van de teksten die ook in Samuël en Koningen Voorkomen, zijn heel summier.

De vroegere delen van de serie COT zijn duidelijk vanuit gereformeerd perspectief geschreven; in de latere delen heeft de redactie deze opvatting losgelaten, om meer aansluiting te vinden bij de algemene wetenschappelijke opvattingen. De doelstelling is grondig studiemateriaal te bieden voor predikanten en exegeten. Daarbij moet gezegd worden dat de uitleg meer gericht is op de exegeten; de predikanten ontvangen weinig hulp om de boodschap over te brengen naar de huidige tijd.

Dr. P. B. Dirksen is oudtestamenticus en doceerde eerst jarenlang aan het Koptisch Evangelisch Seminarium in Cairo. Vanaf 1981 werkte hij aan de Leidse Universiteit en was hij directeur van het Peshitta instituut. Hij heeft meer dan tien jaar studie gemaakt van dit bijbelboek en geeft op korte en bondige wijze de belangrijkste standpunten weer. De vele namen en lijsten in het boek zijn niet gemakkelijk en meer dan eens lukt het niet om duidelijkheid te verschaffen. In veel gevallen neemt Dirksen aan dat de auteur tamelijk vrij met de overleveringen is omgegaan. De meeste hoofdstukken zijn van de Kroniekschrijver, maar enige kleine gedeelten en de hoofdstukken 23-27 moeten later toegevoegd zijn. Bij de volkstelling (hfdst. 21) is mij niet helder geworden wat precies bedoeld wordt met de volgende zin: 'Er is geen reden om aan te nemen dat het gebruik van 'Satan' als eigennaam iets van doen heeft met de latere opvatting van 'Satan' als de tegenspeler van God'.

Ten aanzien van de plaats in de canon is de auteur wel heel summier. Waarom is dit boek het laatste in de joodse canon? Hij bespreekt niet de interessante gedachte dat Kronieken geschreven zou kunnen zijn met het doel de canon af te sluiten en dat daarom een overzicht gegeven wordt dat begint met Adam. H. J. Koorevaar heeft in diverse publicaties hiervoor aandacht gevraagd (o.a. Jahrbuch fïir Evangelikale Theologie, Wuppertal 1997).

De vele literatuurverwijzingen maken dit commentaar een geschikt naslagwerk om op de hoogte te zijn van de laatste wetenschappelijke discussies.

M. J. PAUL, EDE

Jacob van Lennep, De roos van Dekama Uitgave Athenaeum/Polak en Van Gennep, Amsterdam, 633 pag., € 38, 50.

Dit omvangrijke werk verschijnt in de Deltareeks, waarin klassieke werken uit de letterkunde van Nederland en Vlaanderen (in de oorspronkelijke spelling) worden aangeboden, onder auspiciën van de Stichting Nederlandse Literaire Klassieken. 'De roos van Dekama' is een 'klassiek historische avonturenroman van Jacob van Lennep, de landsadvocaat mr. (1802-1868) over de lotgevallen van twee ridders uit het gevolg van graaf Willem IV van Holland omstreeks 1345, toen de graaf sneuvelde in een grootscheepse actie tegen 'de opstandige Friezen', met de Hollandse nederlaag bij Stavoren. Het was de tweede roman van Van Lennep, zoon van een hoogleraar in de klassieke talen en letteren aan het Atheneum in Amsterdam. Als jongen was Van Lennep al hoogbegaafd. Hij kon op zijn derde jaar lezen en op zijn zesde kende hij de Gijsbrecht uan Aemstel van Vondel uit het hoofd. 'De roos van Dekama' was het wapen van de Aylva's uit Witmarsum.

De roman zelf beslaat 470 pagina's van het boek. Daarna volgen 60 pagina's aantekeningen bij de tekst van Joke van der Wiel, docent letterkunde aan de Universiteit Utrecht, die de uitgave verzorgde. In een nawoord analyseert zij de tekst, schetst zij de achtergrond van het ontstaan van het boek en gaat zij ook in op de historische betrouwbaarheid van wat Van Lennep beschrijft. 'Dat er feitelijke anachronismen binnen de romanwereld zijn aan te wijzen, maar ook projectie van negentiende-eeuws gedrag en denken, is onvermijdelijk', zegt Van der Wiel, waarbij ze in aansluiting op anderen erop attendeert dat 'de algemeen heersende godsdienstigheid', die aan de geestelijkheid in de Middeleeuwen haar kracht over het volk verleende, in de roman niet als een belangrijke drijfveer is gethematiseerd. Toch deed Van Lennep een 'uiterst serieuze poging' zich in zijn middeleeuwse stof te verdiepen. In de twintigste eeuw is het na de vele drukken in de negentiende eeuw stiller geworden om 'De roos van Dekama'. Vandaar ook deze (prachtige) uitgave.

V.D.G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen