Erken het gevoel

Depressie of puberaal gedrag

De puberteit is een periode waarin jongeren met levensvragen worstelen. Een vraag die leeft, maar die ook vaak gekscherend gedramatiseerd wordt, is: 'Wie ben ik nu eigenlijk? ' Deze vraag wordt wel eens lacherig afgedaan. Maar daarin schuilt wel een groot gevaar, namelijk dat problemen niet serieus worden genomen. In deze reactie zit ook iets van: 'Het gaat vanzelf weer over...'. Maar bij 10-15%! van de jongeren gaat dit dus niet vanzelf over. En maar lachen...

In de periode van de puberteit is het voor ouders van groot belang (voor hun kind) dat zij een goede en vertrouwelijke band met hun kinderen hebben, waarin veel (alles? ) besproken kan worden. Ouders, zorg ervoor dat het kind te allen tijde bij u terecht kan. Neem uw kind serieus in waar hij of zij mee komt. En wanneer de kenmerken (genoemd in deel i van deze serie) dan waargenomen worden: altijd serieus nemen en actie ondernemen.

Behandeling

Actie ondernemen betekent in het geval van depressieve kenmerken: neem 510 contact op met de huisarts. Die kan u en uw kind helpen en adviezen geven over de te nemen stappen.

Wanneer er sprake is van een depressie, kan gekozen worden voor medicijnen (anti-depressiva) of voor gesprekken met een deskundige - bij een Riagg, Gliagg of vrijgevestigd. De combinatie van medicatie (pillen) en gesprekken (praten) werkt nog altijd het beste. Er zijn op het gebied van therapieën vele mogelijkheden: laat u daarom goed voorlichten. Gesprekstherapieën hebben als voordeel dat de jongere een aantal dingen leert: praten over problemen, andere oplossingen voor problemen zoeken en bedenken, anders leren denken over zichzelf, leren van sociale vaardigheden, leren over risicofactoren en hoe daarmee om te gaan enz. enz. Met een pil geef je geen waardering, met praten wel. Wees niet bang voor medicatie: antidepressiva zijn over het algemeen niet verslavend. Er kunnen wel bijwerkingen optreden. Dat gebeurt dan met name tijdens de eerste twee weken van inname, terwijl het herstel pas na veertien dagen merkbaar is. Laat u in dezen altijd goed voorlichten! De eerste twee weken is het vaak doorbijten en daarna geldt: pas op, wanneer het beter gaat.

Deze laatste zin roept waarschijnlijk vraagtekens op, maar dat zal ik ophelderen.

Suïcide

Sommige depressieve jongeren voelen zich een last voor hun omgeving en voor zichzelf. Men mist het positief kunnen denken over de toekomst en de eigen mogelijkheden. De gedachte: Ik begrijp mijzelf niet, laat staan dat anderen mij begrijpen... of: Ik word al moe van mijzelf, laat staan hoe anderen zich over mij voelen..., spelen vaak door het hoofd van een depressieve jongere. Was ik er maar niet meer, dat zou voor mij en mijn omgeving vast een opluchting zijn, is ook een bekende gedachte. En wat lijkt de stap dan klein om 'er maar uit te stappen', om te wensen dat je 'niet meer wakker wordt' of'dat je er niet meer zou zijn'.

Deze gedachten roepen vaak ook weer schaamtegevoelens op (Wat zal men er van vinden dat ik dit denk? ) Die schaamtegevoelens kunnen weer leiden tot gevoelens van minderwaardigheid. En van schuld. Want anderen maken zich zo veel zorgen om mij en besteden hun kostbare tijd aan mij. Wanneer de medicatie aanslaat, komt de energie terug. Ook de energie om 'de daad te stellen...!'.

Niet alleen de jongere schrikt van zichzelf, ook voor de ouders en de omgeving zijn deze uitingen een schok. Men maakt zich grote zorgen. En terecht! Zelfdoding is één van de meest voorkomende doodsoorzaken bij jongeren en de cijfers nemen nog steeds toe. De stijging van het aantal zelfdodingen heeft een piek tussen de 15 en 19 jaar. Uit onderzoek blijkt dat 30 tot 50% van de depressieve jongeren serieus overweegt om er een einde aan te maken. En dit zijn wel cijfers om serieus te nemen en om je zorgen over te maken. Helemaal wanneer het uw zoon of dochter betreft!

Wanneer dit onderwerp aan de orde komt, merk ik vaak een reactie van: 'Niet te veel over praten: je zou de jongere eens op ideeën kunnen brengen!'. Of: 'Jongeren die erover praten, doen het toch niet. Niemand wil toch dood? !' Alhoewel die laatste zin juist kan zijn, is het ook niet zozeer de vraag of de jongere wel of niet echt dood wil. Belangrijker is om het signaal achter de boodschap (waarom denkt deze jongere aan de dood? ) te pakken te krijgen en heel serieus te nemen. Dat betekent: met de boodschap daadwerkelijk iets doen! Niet wegredeneren! Dat is de oproep! Er zijn ook andere signalen die kunnen duiden op suïcidale gedachten: terloopse opmerkingen ('Het doet er voor mij niet meer zo toe - ik wilde dat ik niet meer wakker werd...'); bewust risico's nemen (hard rijden, over de rand van het perron lopen), 'spelletjes' doen (touw om nek binden om te voelen hoe het voelt, zichzelf snijden, overmatig pillen slikken), te veel

roken, te veel alcohol of drugs gebruiken. Wanneer er daarnaast ook nog sprake is van het isoleren van vrienden, het verbreken van contacten, het schrijven van afscheidsbrieven of gedichten, het weggeven van spullen of het gaan belijden van schuld over vroegere gebeurtenissen, dan is het zaak om onmiddellijk tot actie over te gaan. Dit geldt nog sterker wanneer er concrete plannen aanwezig zijn (die boom, die dag, die trein, die pillen die al in huis zijn). Het eerste wat er dan moet gebeuren, is: spreken over zelfdoding. Dat is niet makkelijk, maar wel noodzakelijk! En dan niet vaag praten, maar vragen naar concrete plannen, gedachten, voorbereidingen. De kans dat de jongere dan nog meer zal denken aan de dood, neemt echt niet toe door er heel concreet naar te vragen. Sociaal isolement is een vorm van afscheid nemen en uw vragen kunnen dat isolement - tijdelijk - verbreken. Deskundige hulp inschakelen is een tweede actie die ondernomen moet worden. Dat zal de jongere u op dit moment niet in dank afnemen, maar waarschijnlijk later nog wel eens op terugkomen. Zorg wel, dat er dan van een 'later' sprake kan zijn. Maak contact!

Geloof

Negatief ingestelde mensen zien met name de negatieve dingen die om zich heen gebeuren. Zo is het ook in de relatie met anderen en de relatie met de Ander (God). Depressieve jongeren kunnen zich wel eens afvragen: 'Weet/ God wel van mij af? Heb ik als mens wel waarde voor God? ' De boodschap van het Evangelie kan 'verkeerd' worden opgevat, alleen de negatieve dingen van een preek of een bijbelgedeelte worden onthouden. Houd daar als ouders en kerkelijk werkers rekening mee. Een concreet voorbeeld: lees niet Psalm 88 bij een depressief persoon. Het boek van de psalmen laat wel zien hoe ook de bijbelheiligen soms geworsteld hebben met hun geloofs- en gevoelsleven. Geloof en gevoel hebben alles met elkaar te maken, maar dienen voor een goed gesprek wel onderscheiden te worden. Depressies kleuren het geloofsleven en de waarneming van geloofszaken en geloofsdogma's negatief. Neem dit een depressieve jongere niet kwalijk. Overtuigen heeft geen zin; erken het gevoel van de jongere. Maar laat wel duidelijk zien dat het geloof ook een positieve zijde heeft: de blijdschap, de vrede, de rust, de liefde en de barmhartigheid die God in Zijn Zoon in het Evangelie aanreikt. In de pastorale begeleiding van depressieve jongere zijn dit belangrijke gegevens. En: vergeet de andere gezinsleden alstublieft niet! Ook zij lijden mee en hebben 'medelijden' nodig. Wees pastoraal bewogen met het leed van de gezinsleden.

Geloof kan in depressieve perioden ook een grote troost zijn. Een bekend gedicht - van de voetstappen aan het strand - beschrijft hoe de mens in moeilijke tijden gedragen wordt. Waneer het inderdaad moeilijk is, is dit esef er niet altijd en vaak niet. In het pastoraat moeten de bijbelse boodschap en de pastorale bewogenheid tezamen met het respect voor het gevoel van de ander aandacht krijgen.

Afsluitend

Heel kort wil ik tot slot ingaan op de vraag: nemen psychische problemen onder jongeren toe óf komen ze meer naar voren, omdat er meer over gesproken wordt? Mijn antwoord op deze beide vragen is: ja. Ik heb stellig de indruk dat de problemen onder jongeren toenemen en dat de problematiek ernstiger wordt. Ik wijt dat aan de tijd waarin wij leven. Een aantal kenmerken van deze tijd, zoals ik hem persoonlijk beleef:

• Een toenemende stress en verwarring in de maatschappij, mede als gevolg van toenemende communicatieen informatiemogelijkheden. Ik krijg via de media de gehele wereld de huiskamer binnen en moet dat wel een plek kunnen geven.

• Individualisering: je staat er steeds meer alleen voor en moet daarbij de volle verantwoordelijkheid dragen voor de keuzen die je wel of niet maakt/

. Wegvallen van bestaande structuren, normen en waarden, zekerheden in het leven (denk aan de discussie binnen de kerken over aloude dogma's). • Afnemende sociale steun, door toenemende mobiliteit en afnemend belang van familie- en groepsverbanden.

• Grenzeloze mogelijkheden, die ook veel keuzevrijheid geven, maar niets meer vanzelfsprekend laten zijn.

• Leven in twee culturen: de wereld en de kerk, wat naarmate de tijd vordert steeds moeilijker zal worden. • Problemen in gezinnen en huwelijken.

In onze tijd is er een toenemende aandacht voor problemen onder jongeren. Zo zijn er op het internet een aantal websites voor jongeren met depressie te vinden. Vaak hoor je zeggen dat meer aandacht (aanbod) voor de problemen het aantal problemen (vraag) doet toenemen. Ik betwijfel dat. In ieder geval kan de toename van het aantal psychische problemen (ook onder jongeren) niet geheel verklaard worden door de aandacht die er in de media voor deze problemen is.

Ik ben deze serie begonnen met de opmerking dat ik mij zorgen maak over jongeren en hun toerusting op de maatschappij. Ik heb een bepaalde zorg met u willen delen. Door het schrijven heb ik informatie over willen dragen om de problemen die jonge mensen kunnen hebben te (h)erken-' nen. Mijn doel was handvatten aanreiken tot een beter verstaan en een betere begeleiding van jongeren met depressieve klachten. Ik hoop dat aan dat doel is voldaan.

J. R. VAN VUGT, LLENDEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen