Nicolaas Matsier De bijbel

Nicolaas Matsier De bijbel volgens Nicolaas Matsier Uitg. De Bezige Bij, Amsterdam 239 pagina's, prijs € 17, 50.

Matsiq^od^ooit opja^gen Haags geteforn^èpèf over '•. gesfifreven in zijn ittifft)4 verschijn ro^„< . mah Gesloten huis. Aangrijpend is hoe Ey daarin vertelt hoe de breuk tussen opvoeding, kerk, geloof en God zich voltrok. 'God verwierp ik tijdens een pauze, in de derde klas van het 's-Gravenhaagsch Christelijk Gymnasium, in het gezelschap van Gerard'. Daarom bleef jarenlang de bijbel in zijn leven gesloten. Hooguit sloeg hij hem nog weieens open om een citaat thuis te kunnen brengen. De afgelopen jaren werd dat anders. Uit nieuwsgierigheid hegon hij de bijbel opnieuw te lezen en voor zijn gevoel nu pas echt goed: als de grote literatuur die de bijbel op veel plaatsen volgens hem is. Nee, er vond geen bekering of iets dergelijks in zijn leven plaats. Zo moeten we dit boek over de bijbel van zijn hand absoluut niet lezen. Maar als columnist begon hij het Oude Testament literair te lezen voor het NRC en later ook voor de zaterdagbijlage 'Letter en Geest' van het dagblad Trouw. Deze essays zijn nu gebundeld en eerder dit jaar in een boek verschenen.

Alleen het Oude Testament komt aan de orde, met de meeste aandacht voor het boek Genesis ('Familieportret vanaf de schepping'). Maar ook passeren Exodus, Richteren, vier hoofdstukken over Samuël, drie over de Koningen, Jona ('de profeet met het scheve gezicht'), de Psalmen, de Spreuken, Job, het Hooglied, Ruth en ten slotte Daniël.

In een woord Achteraf stelt Matsier de vraag aan de orde: kan dat eigenlijk wel, de bijbel lezen als literatuur, als een klassieker? Hij citeert dan uit een essay van T. S. Eliot, die ooit schreef dat de bijbel een grote invloed heeft gehad op de literatuur, met doordat de bijbel als literatuur maar juist doordat hij als het Woord var God gezien werd. Interessant is hoe Matsiei met deze positiekeus van Eliot omgaat. Hij geeft toe dat het lezen van de bijbel alleen maar literair hem een soms onrustig gevoel gaf, waardoor hij eigenlijk steeds die manier van bijbellezen wilde verdedigen. Velen vinden toch, wil je de bijbel met vrucht kunnen lezen datje een of andere vorm van geloof dient aan te hangen. Ter verdediging van zijn manier van bijbellezen beroept hij zich op het eeuwenlange, voluit historisch menselijk proces waarlangs ooit de bijbel tot stand is gekomen. Pas na de canonisering van de verschillende bijbelboeken kreeg de bijbel zijn eigen, steeds zwaarder wegende betekenis. En toen begon de bijbel tijdloos te worden. Een door God

geïnspireerd of zelfs geschreven boek, omgesmolten tot één geheel. Met andere woorden: de kerkelijke bijbel is een menselijke beslissing. En dat geeft Matsier aanleiding genoeg om de bijbel te lezen op zijn manier: een menselijk boek vol dramatiek, humor, gruwel, soms met passie verteld en geschreven.

En inderdaad: wie zijn weergave van de verschillende bijbelboeken leest, komt in een heel andere wereld terecht dan die van de confessionele uitspraken uit de tijd van de Reformatie: al deze boeken ontvangen wij voor heilig en canoniek... en wij geloven zonder enige twijfel al wat daarin begrepen is... (art. 5 t/m 7 Ned. Gelooft Belijdenis). Matsier zet zijn wijze van bijbelverstaan naast die van de kerk der eeuwen. Sinds Augustinus is de periode van de tijdloze bijbel begonnen, is zijn mening. Alle afzonderlijke verzen konden sindsdien moeiteloos op elkaar betrokken worden. Matsier heeft zo beslist de bijbel niet willen lezen. Hij heeft het OT gelezen zonder christelijke bril op. De literair-structurele manier van bijbellezen heeft hem laten zien hoe religieuze literatuur allereerst literatuur is. Ze zou religieus geen schijn van kans hebben ' gehad zónder literatuur te zijn.

Mij viel onlangs in een essay van Willem Jan Otten op hoe hij (sinds enkele jaren bekeerling tot het christelijk geloof) dit boek van Matsier beoordeelde (in Vrij Nederland van 19 april 2003). 'De bijbel is literatuur en hoeft dus niet voor waarder aangenomen te worden dan bijvoorbeeld de Aeneis (Vergilius)'. Prachtig geschreven, aldus Otten, zo'n boek van Matsier, heel elegant wat er allemaal aan literairs uit de bijbel opgediept wordt. Maar de angel in het geheel is: het is allemaal slechts fictie, je hoeft het dus niet te geloven. Je kunt als mens ertoe besluiten om niet te geloven. De bijbel is slechts literatuur. Door mensen bedacht en soms nog mooi beschreven ook. Voor je culturele vorming kun je kennisneming van de inhoud van de bijbel niet missen. En hij vindt het daarom aangrijpend dat de kerken in zo'n ontzagwekkend tempo leeglopen. Hij vindt het oerstom dat ons christelijk erfgoed in één generatie met het badwater wordt weggegooid, zei hij onlangs in een interview met het magazine VolZin (4 juli 2003). Matsier kan schrijven, dat is zeker. Wie kennis neemt van 'De bijbel volgens Nicolaas Matsier' zal dat beamen. De lezing van zijn visie op de bijbel heeft mij opgescherpt in de bezinning op de manier waarop wij gewend zijn de bijbel te lezen en te verstaan.

Onderzoekt alle dingen. Ook deze eigentijdse wijze van bijbellezen.

J. MAASLAND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen