Heimwee naar het geloofsgesprek

Voor ds. Wolters betekent de'ervaring dat je met een eenvoudige bijbelse boodschap bij veel mensen terecht kunt, in de hele breedte van de kerk, de vreugde van het werk in Drenthe. 'Drenthe kent vanouds veel vrijzinnige mensen, die ik in het bejaardenhuis ontmoet en die openstaan voor de bijbelse boodschap. Dat vind ik prachtig en dat levert mooie dingen op. In mijn vorige gemeente Ameide was er meer het onderscheid tussen kerkelijk meelevend en onkerkelijk. Hier is dat verschil meer vervlakt, misschien wel omdat de secularisatie dieper heeft: toegeslagen. Ik heb hier een verzorgingshuis met een bewust humanistische grondslag, waarin mensen verblijven die uit vrijzinnige dorpen komen. Ook bij die bewoners is soms een verrassende openheid voor het Evangelie.'

Kuipers: 'De vreugde voor mij is dat de Heere me geroepen heeft tot meewerken in de gemeente. Daarbij zijn wij heel verblijd dat na vier vacante jaren onze gemeente sinds een enkele week in ds. Hoolwerf weer een predikant heeft. Ook ben ik blij met het werk dat onder onze kinderen en jongeren gebeurt, dat zij erbij horen.'

Ds. Wolters: 'Je hebt zeker vier, vijf jaar nodig om het vertrouwen van de mensen te winnen. Dat krijg je door openheid naar hen toe, door aandacht en begrip voor hen te hebben, hen in een eenvoudig gebed bij de Heere te brengen.'

Krol: 'Voor mij is de grootste vreugde dat zondags de gemeente samenkomt en het Woord opengaat. Dan ben je blij dat het zondag is. Het Woord trekt je er weer bij als het de rijkdom van Gods genade laat zien.'

Zand- en veen-Drent

Elke regio heeft een eigen karakter. Wat is kenmerkend voor het gebied waarin u woont?

Krol: 'Driesum ligt in de zogenaamde Friese Wouden. De Friezen zijn over het algemeen vrij nuchter van aard. Toch zijn het ook gevoelsmensen en over het algemeen behoorlijk godsdienstig.'

Kuipers: 'In onze regio zijn relatief kleine gemeenten. In elk dorp is gelukkig nog een kerk, al zullen er niet overal elke zondag diensten zijn. Het aantal bezoekers is betrekkelijk laag. In Siddeburen zijn er 's ochtends tussen de 80 en 100 kerkgangers. Een ander kenmerk is dat veel gemeenten ook een vrijzinnige stroming kennen.' Ds. Wolters: 'Als ik het goed heb, waren de zandgebieden in Drenthe van oorsprong vrijzinnig. De zand-Drent is een ander type dan de veen-Drent. De zand-Drenten zijn aardige en gemoedelijke mensen, niet dogmatisch van aard. De veen-Drenten hebben moeten knokken voor het bestaan, hebben echt geleden, hebben vaak kinderen verloren, weten van de struggle for life, die een verbetenheid opleverde. Ik heb met beiden te maken gehad.

Waar in alle Friese dorpjes nog wel een kerk stond, gold dat niet voor Drenthe. Ik kom bij oudere mensen die vroeger eens in de maand een godsdienstonderwijzer op de openbare school kregen en verder geen onderricht hadden. De sociale situatie is bepalend voor hun karakter geweest en was ook bepalend voor hun staan in de kerk. Het is niets voor niets dat net onder Hoogeveen de Boerenpartij het dertig jaar geleden zo goed deed. Men wilde niets weten van wat men uit het westen opgelegd krijgt. Dat zie je hier ook rond Samen op Weg. Autochtone Hoogeveners kijken er wat argwanend naar.'

Omzien naar elkaar

'Nee, ik sluit niet vanuit een bepaalde invalshoek bij de volksaard aan. Noties als zondaar zijn en beelddrager Gods zijn, kwamen ook in andere gemeenten aan de orde. Iets sterker dan elders leg ik hier de nadruk op het bmzien naar elkaar. Mensen moesten opkomen voor zichzelf, en horëm in de prediking dat ze in de heiliging aan elkaar gëgeVen zijn. " !

Tegelijk is déze Saksische gemeenschap heel érg óp

de gemeenschap gericht. Ik denk aan vroegere spanningen in het naburig dorp, waar mensen van buitenaf de gemeenschap wilden veranderen, waartegen de bevolking dan opkomt. Men kiest voor elkaar.'

Krol: 'In Driesum viel de kerkelijke gemeente vroeger samen met de dorpsgemeenschap. Dat is nu anders. We zijn een streekgemeente geworden, ' wat op zich fijn is, omdat er anders nog minder mensen kwamen. Je bent dan blij met mensen uit de regio die met ons meeleven. Ieder neemt Wel zijn eigen achtergrond mee, waardoor er spanningen kunnen ontstaan. Wie zijn momenteel vooral overgebleven? De autochtone Driesummers en die door de jaren heen een band met de gemeente gekregen hebben.'

Elke gemeente heeft haar eigen identiteit en geschiedenis. Wat gebeurt er als kerkelijk meelevende westerlingen naar het noorden verhuizen?

Ds. Wolters: 'Ik probeer die mensen op een goede manier met elkaar in gesprek te brengen. In Hoogeveen storten mensen tegen mij hun hart uit en zeg ik: Jullie zouden met elkaar moeten praten. Dan ontdek je dicht bij elkaar te staan, omdat je samen dicht bij Christus staat. In dat besef kun je veel

Werken in een van de drie noordelijke provincies betekent deel hebben aan de vreugden en de zorgen die de kerk kent. In de pastorie van Hoogeveen zitten we om de tafel met ouderling-scriba H. Kuipers uit het Groningse Siddeburen, de gemeente die samen met Tjuchem en Steendam een predikantsplaats heeft, met kerkvoogd en preekvoorziener A. Krol uit het Friese Driesurn en met ds. G. J. Wolters uit het Drentse Hoogeveen, sinds tien jaar predikant in wijk Centrum en momenteel ook scriba van de classis.

van elkaar hebben. Je moet als westerling veel geduld hebben om zover te konten, beseffen dat een gemeenschap van mensen hier een geschiedenis heeft, , dat die sociologische band in stand moet blijven. Wie dat in de gaten houdt, kan in een gemeenschap ingroeien.

Er kunnen zich lastige situaties voordoen, omdat er per gemeente soms een andere liturgische situatie bestaat. Als ik elders preek, moet ik vooraf nadenken wat de gemeente gebruikt. Mijn mening is dat zolang we samen de Bijbel kunnen lezen, zolang ik het Evangelie mag preken, ik bereid ben te komen. Ik weet ook dat het makkelijker is als gastpredikant dan wanneer je ergens komt wonen.' Krol: 'Ik kan me uw standpunt wel voorstellen, maar in Driesum zal een categorie mensen daarin niet meegaan.'

Kuipers: 'Die concentratie op de Bijbel spreekt mij wel aan.' Ds. Wolters: 'Er zijn mensen met het gereformeerd belijden midden in een gemeente gaan staan. Van lieverlee gebeurt er dan wat.'

Krol: 'Bij ons is het vaak net andersom! Er is de bijbels-gereformeerde prediking, maar voor sommigen voldoet die al snel niet meer. Als een dominee niet bevalt, gaan er mensen weg. Ervaren we nog dat we elkaar binnen de gemeente nodig hebben? '

Pijn In de kerk

Is de identiteit uan een gemeente erg bepaald door haar geschiedenis? Kuipers: 'Tot in de jaren tachtig was Siddeburen meer midden-orthodox. Vanaf de komst van ds. G. de Fijter is de gereformeerde prediking hier gebracht. Dat stempelt het gemeenteleven tot vandaag de dag. Het betekent wel dat we meer een streekfunctie gekregen hebben, omdat mensen deze vorm van gemeente-zijn willen beleven.

Er zijn ook mensen die onder andere door die omslag de gemeente verlaten hebben. Binnen de gemeente kennen we nog wel zes vrijzinnige morgendiensten per jaar, wat een spanningsveld inhoudt. Ik maak deze diensten zelf niet mee; enkele ambtsdragers doen wel dienst.'

Ds. Wolters: 'Dat is de pijn van de Hervormde Kerk beleven. Hoogeveen heeft een andere geschiedenis, kent de hervormd-gereformeerde prediking al heel lang. Daarbij vraag ik me wel eens af of die prediking echt beklijfd heeft. Hier heeft de broer van prof. Severijn gestaan, ds. Jac. Vermaas, ds. W. Vroegindeweij, bekende predikan-. ten als Batelaan en Van Nie.

De eigenlijke Drent, de veen-Drent, zit in meer piëtistische hoek, Johan de Heer-achtig. De Gereformeerde Bond is hier in de jaren vijftig, zestig te weinig een geestelijke beweging geweest, maar was meer een partij in de kerk, die zichzelf wilde handhaven en haar belangen wilde verdedigen. Dat is niet goed geweest Binnen het gereformeerd belijden zit een zekere ruimte om ook anderen een legitieme plek in de kerk te geven.

Al werd Hoogeveen vanwege de vele synodaal-gereformeerden het Jeruzalem van het noorden genoemd, toch is er van die tijd weinig over. Dr. G. van den End zei me ooit dat zijn vader, ds. A. van den End, vanwege het ongecompliceerde geloofsleven in Hoogeveen de beste tijd van zijn leven had. Hij kon hartelijk met de mensen over de Heere Jezus praten, en die mensen ben ik ook tegengekomen, al ontdek je tegelijk dat hun kinderen in de rouwdienst soms niet eens meer meezingen. Een echt geloofsgesprek is onder hen moeilijk. Dat wil ik in de gemeente juist bevorderen.

Je merkt ook dat de tweede dienst hier niet leeft Als er 's ochtends 500 mensen zitten, zijn er 's avonds soms nog geen 100. Confessionele mensen zijn sowieso gewend maar één keer te komen. Mijn voorganger, ds. W. G. Sonnenberg, kende nog dubbele morgendiensten.'

Krol: 'Ik zou die twee diensten niet graag missen. In Driesum komt de meelevende kern twee keer, al heeft de secularisatie bij ons ook toegeslagen. Toen ik jong was, zat de kerk geheel vol, 270 Driesummers, terwijl er nu 70 kerken, van wie de helft van buitenaf komt. In veertig jaar tijd! Van mijn ouders hoorde ik dat in de tijd van ds. C. B. Holland de kerk de mensen niet kon bevatten. Wie dat vergelijkt met nu, kan daar heel somber van worden. Hoe zal het over 25 jaar zal zijn...? '

Geen werk

Krol: 'De prediking is in Driesum altijd min of meer gelijk gebleven. Jammer is dat er wel mensen komen als de preek naar hun zin is, maar zij geen verantwoordelijkheid voor de gemeente dragen. Driesum heeft nog steeds ongeveer 900 inwoners, net als een eeuw geleden. Vroeger was het een agrarisch dorp, maar nu zijn er weinig boeren meer. Wie wil werken, moet het buiten Driesum zoeken, bijv. in de regio Dokkum, Drachten, Leeuwarden. Vroeger werd er op het werk, in de smederij bijvoorbeeld, over het geloof gesproken. Voor mij is dat niet meer mogelijk, want mijn collega's hebben een andere geloofsbeleving en zijn van een andere kerkelijke richting.'

Wat ziet u als problemen voor de kerk in het noorden?

Kuipers: 'De verscheidenheid binnen de gemeente is lastig om te hanteren. Daarbij maak ik me bezorgd over de kennis van het Woord. Er wordt te veel gekeken naar wat een medemens vindt, de ik-denk en ik-vind houding. We moeten Ieren wat de Bijbel zegt.' Ds. Wolters: 'Dat laatste kom je in onze tijd ook in andere streken tegen. In een wat grotere gemeente als Hoogeveen -ik heb een sterk vergrijsde wijkis het moeilijk goede ambtsdragers te vinden. Ik heb al tien jaar lang vacatures in de kerkenraad, met name onder de ouderlingen. De ouderen hebben juist veel pastorale zorg nodig. Er komt geen respons als de gemeente namen kan indienen.

Je moet dan creatief met de mogelijkheden omgaan. Als ouderling moetje bestuurlijk vaardig zijn, huisbezoek kunnen verrichten en een consistoriegebed kunnen doen. Hier heb ik vier, vijf ouderlingen, terwijl er velen pastoraal werk doen, soms mensen die 's avonds de deur niet meer uit kunnen. Ik wil mensen graag op deelgebieden inzetten.

Je moet hier de mensen zelfbenaderen en hen voor een concrete taak vragen. De drukte van het leven betekent wel dat iemand zich niet meer voor een langere periode kan inzetten.' Krol: 'Ja, er komt in onze gemeenten te veel op een dominee neer.'

Wanneer u de Heere iets mocht vragen voor uu; woonplaats, wat bidt u dan? Krol: 'Dat de gemeente weer mag groeien, omdat ik die gedurige teruggang zie. Heere, bewaar en vermeerder Uw kerk.'

Kuipers: 'Ik zou de Heere willen vragen of Hij Zich door Woord en Geest zo wil openbaren aan de gemeente, dat ze zich door Hem gedragen weet, dat er honger is naar het Woord, dat mensen met vreugde blijven opgaan, dat ze weten dat in de kerk de zaligheid beleefd wordt.'

Krol: 'Ja, zoals de psalmdichter zegt:

één ding heb ik van de Heere begeerd, dat zal ik zoeken, dat ik al de dagen mijns levens mag wonen in Zijn voorhoven om te onderzoeken in Zijn tempel en om de liefelijkheden des Heeren te aanschouwen. Ik ben grootgebracht tussen mensen die de Heere vreesden. Er werd in ons gezin en bij anderen vaak over de dienst van God gesproken. Je werd aangemoedigd om Hem te zoeken. Ik weet nog dat ouderen mij aanspraken, toen ik een jaar of zestien was: 'Anne, heb jij wel tijd om te sterven? ' En: 'Weet dat wie een vriend der wereld wil zijn, een vijand van God is'. Dat maakte indruk.' Ds. Wolters: 'Dat geeft ook heimwee, hè? ' Bij mijn catechisanten wordt thuis nauwelijks meer uit de Bijbel gelezen. De catechese is voor mij bijna jeugdevangelisatiewerk. Mijn gebed is daarom om een krachtige doorwerking van de Heilige Geest, opdat de harten opengaan voor de Heére Jezus.' Krol: 'En het Woord dat gebracht wordt, kracht doet.'

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen