Nogmaals promotie mr. Post

Op ons bericht in de Waarheidsvriend van 11 september jl. over de promotie van mr. J. J. H. Post heeft deze ons een reactie gestuurd, met het verzoek daaraan aandacht te besteden in een volgend nummer. In het bijzonder gaat hij - evenals vier andere briefschrijvers- in op onze zijdelings gemaakte opmerking dat alle rechtszaken over het beheer van de kerkelijke goederen waarin mr. Post de gemeenten Driesum, Gameren en Ouddorp terzijde stond, door deze gemeenten verloren zijn - zowel bij de kerkelijke als de wereldlijke rechter. Deze uitspraak verdient inderdaad nuancering.

Ten aanzien van de hervormde gemeente te Gameren is indertijd geweigerd een 'solvabiliteitsverklaring' af te geven, wat het beroepen van een predikant verhinderde. Dit heeft niet geleid tot een procedure voor de kerkelijke rechter, maar tot een kort geding (voor de burgerlijke rechter), waarbij mr. Post voor de gemeente optrad. Daarbij is die in het gelijk gesteld, zodat een beroep kon worden uitgebracht (Rechtbank 's-Gravenhage 13 juni 1997).

Een vergelijkbare kwestie deed zich voor ten aanzien van de hervormde gemeente te Ouddorp, zij het dat het daar ging om een verzoek om losmaking. Ook in die zaak is geen sprake geweest van een kerkelijke procedure. Wel heeft mr. Post de gemeente voor de burgerlijke rechter vertegenwoordigd. Zowel in kort geding als in het hoger beroep hiertegen, zijn de eisen van de gemeente afgewezen (Hof's-Gravenhage 21 december 2000). Het Hof heeft de tegeneis van de kerk (inzake de ontvankelijkheid van de gemeente) afgewezen. Ten slotte de hervormde gemeente te Driesum (waar kerkelijke goederen waren overgedragen aan een stichting). Wij kunnen het niet anders zien dan dat de kerk in deze zaak in hoofdzaak in het gelijk is gesteld (Rechtbank Leeuwarden 4 juni 2003). De stichting werd in de door de kerk aangespannen civiele procedure veroordeeld om de kerkelijke eigendommen terug te leveren aan de gemeente en om op adequate wijze rekening en verantwoording af te leggen over het gevoerde beheer. Ook werd niet, zoals wel door mr. Post namens de tegenpartij geëist, een verklaring voor recht afgegeven dat het beslag onrechtmatig was. Evenmin werd aan de gemeente c.q. stichting een schadevergoeding toegekend. De rechtbank heeft wel een beslissing van de Generale Commissie (mr. Post is overigens niet opgetreden in de kerkelijke procedure), waarbij de gemeente in het ongelijk was gesteld, vernietigd, maar slechts op formele gronden, en voorts het conservatoir beslag opgeheven dat de kerk had gelegd op het stichtingsvermogen. Tevens werden afgewezen de vorderingen van de kerk om de stichting te ontbinden, om gedelegeerden te aanvaarden en om de bestuurders van de stichting wegens niet-naleven van kerkelijke uitspraken aansprakelijk te stellen. In een andere kwestie waarbij beslag was gelegd op kerkelijk bezit, heeft mr. Post -1 de hervormde gemeente te Montfoort bijgestaan en is het beslag eveneens door de burgerlijke rechter opgeheven (uitspraak 13 juli 1999).

De redactie, die overigens mr. Post gelukwenst met zijn promotie als bekroning van zijn onderzoek naar de verhouding tussen de plaatselijke hervormde gemeente en de landelijke kerk, heeft geen behoefte op het vorenstaande verder te reageren. Het vorige week geplaatste stukje was bedoeld om aan te geven dat we aan de inhoud van deze studie te zijner tijd aandacht willen geven, maar dat wij - daaraan voorafgaande - reeds erop wilden wijzen dat controversiële uitspraken in kranten gemeenten die dreigen te scheuren, in groter verwarring brengen. Die uitspraak houden we geheel staan, ook al heeft mr. Post niet alle rechtszaken over het beheer verloren. Die zorg voor de gemeenten is geen kerkpolitiek!

Daarbij merken wij op dat mr. Post niet ingaat op onze opmerking over de door hem in het proefschrift getrokken conclusie, te weten dat een hervormde gemeente zich van de landelijke kerk kan losmaken met meenemen van de kerkelijke goederen. Het ging in de hierboven aangehaalde zaken, heel kort gezegd, over het handhaven van het vrije beheer en het verzet tegen de verplichte 'aanpassing' van kerkvoogdijen (onderbrengen bij de kerkenraad). Tot nu toe is er geen uitspraak die bevestigt dat plaatselijke kerkvoogdijen niet gehouden zijn aan de kerkorde, zoals die op dit punt nu luidt, integendeel. Laat staan dat aan die uitspraken is te ontlenen dat de kerkelijke rechter en/of de burgerlijke rechter van oordeel is dat hervormde gemeenten het recht hebben om - bij besluit van de kerkenraad - als geheel uit te treden c.q. zich niet te voegen onder een gewijzigde kerkorde.

RED. DE WAARHEIDSVRIEND

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen