Israël en de kerk op de weg der verwachting

Actualiteit

Er gaat geen dag voorbij of Israël en het Midden-Oosten krijgen aandacht in de media: De gebeurtenissen roepen tegenstrijdige reacties op, ook binnen de kerken. De uitersten worden gevormd door hen die al of niet met een beroep op de Schrift Israël en zijn politiek door dik en dun steunen en aan de andere kant de mensen die een pleidooi voeren voor de Palestijnen als de armen en verdrukten over wie het in de Bijbel gaat, en die soms zeer ver gaan in hun afwijzing van Israëls handelwijze. Daartussenin bevindt zich een grote groep die heen en weer geslingerd wordt tussen solidariteit met Gods verbondsvolk, omdat ze te zeer gegrepen zijn door de kracht van Gods beloften om die op te geven, en aarzelingen met betrekking tot de huidige politieke koers die voor hun gevoel alle partijen schade berokkent.

Het treft me telkens weer dat je bij een aantal gemeenteleden een intense belangstelling tegenkomt voor de vragen rond Israël. Maar wat reiken we hun aan om hen bij die bezinning te helpen?

In dit verband kondig ik met vreugde een publicatie aan van de hand van de Apeldoornse hoogleraar prof. dr. G. C. den Hertog. Hij schreef op verzoek van de Willem de Zwijgerstichting een brochure, getiteld Gedeelde hoop: Israël en de kerk op de weg der uerumchting.

Hij schetst allereerst de huidige situatie in de Protestantse Kerk in Nederland en de benadering van de politieke vragen rond Israël. Mij trof daarin hoe hij laat zien dat de pendel zo maar ineens om kan slaan in de richting van een nauwelijks verborgen antisemitisme. De barometer is wat dat betreft aan heftige schommelingen onderhevig. Voor alle betrokkenen, maar niet het minst voor de kerken is dit een schadelijke zaak. Immers de vraag die het jodendom aan de kerk stelt, is de vraag: Kerk, waar is uw verwachting?

Verwachting

Wat betekent de verwachting voor Israël en voor ons, christenen uit de volken, sinds de komst van Jezus Christus? Als we een tweewegenieer afwijzen, hoe kunnen we dan recht doen aan de onopgeefbare verbondenheid van Israël en de kerk? Den Hertog legt zijn oor te luisteren bij Paulus en hij laat zien hoe deze met zijn joodse tijdgenoten, met name de Farizeeërs, hoopt op de vervulling van de belofte aangaande het herstel voor Israël, de opstanding der doden, de verlossing van zijn volk. Waar de wegen uiteengaan..., dat is het punt van de opstanding van lezus Christus uit de doden. Hoe bestaat het dat mensen die dagelijks met het Achttiengebed God prijzen als de God die doden opwekt, de gekruisigde en opgestane Christus verwerpen!

Na deze bijbelse luisteroefening volgt in hoofdstuk 4 een aantal overwegingen over de achtergronden van het uiteengaan van kerk en synagoge in geschiedenis. Er zijn niet alleen de anti-joodse uitingen. Er zijn de eeuwen door mensen die bleven uitzien naar Israëls herstel. Vooral het contact met levende joden voedde de hoop. In de jaren dertig van de vorige eeuw heeft ten onzent Miskotte aandacht gevraagd voor het levende jodendom zonder dat deze het fundamentele onderscheid tussen jodendom en kerk verdoezelde.

Tegengestelde posities

Als het gaat over de weg van de verwachting en over het duiden van Israëls situatie in het licht van de Schrift, kun je om Christenen uoor Israël niet heen. Den Hertog is overtuigd van de liefde die er bij deze 'christenzionisten' (blz. 35) is voor het concrete Israël. Tegelijk stelt hij aan hun adres scherpe vragen. Ze raken vooral de politieke duiding en de wijze waarop in dat kader de profetieën gelezen worden. Welke eindtijdvisie beheerst het spreken van Christenen uoor Israël? Kun je zo door dik en dun achter

Israëls politiek gaan staan en achter de claim op het land zonder te vragen wat het betekent dat alle beloften van God, in Christus ja zijn? Hoe lezen en vertolken we de Schrift? Den Hertog probeert de vragen op een theologisch niveau te tillen en zo de discussie te verhelderen. Het is te hopen dat de indringende vragen die hij stelt op een goede manier worden opgepakt en dat men onderkent hoezeer zijn vragen juist worden ingegeven door de verbondenheid met Israël.

Uiteraard kan in een brochure anno 2003 ook de visie van A. van de Beek in diens boek De kring om de Messias niet onbesproken blijven. Den Hertog is bij alle waardering voor deze studie van mening dat Van de Beek te kort doet aan de kracht van Christus' opstanding in de geschiedenis en daarmee ook te weinig zegt over de betekenis van de terugkeer naar het land in het licht van Gods voortgaand handelen in de geschiedenis. Van de Beek neemt een positie in die in vele opzichten tegengesteld is aan Christenen uoor Israël. Dat geeft naar alle kanten te denken. We tekenen er wel bij aan dat, hoe verschillend de posities ook zijn, beiden overtuigd zijn van de betekenis van Israël in Gods heilshandelen. Dat een vervangingstheologie ons in het slop voert, wordt gelukkig her en der erkend.

Delen in de verwachting

Bezinning op de weg van God met Israël brengt ons in het hart van de christelijke theologie en de vertolking van de Schrift. Beslissend is voor de christelijke gemeente het getuigenis aangaande Jezus Christus, in Wie God zijn beloften vervult. De gemeenschappelijke hoop ligt in Hem verankerd. Wie de verwachting beperkt tot de kerk als het nieuwe Israël, verspert zichzelf de weg tot een bijbels verstaan van de hoop. Wie een tweewegenleer voorstaat, doet tekort aan de beslissende betekenis van het werk van Christus en het geloof in Hem.

In dit verband pleit de schrijver ervoor om zorgvuldig te luisteren naar Paulus' appellerende boodschap in Romeinen n. De weg die God gaat met zijn volk en de volken is geen vrijblijvend schouwspel. We hebben ons in ons handelen te richten op Gods komend koninkrijk, zoals Paulus zelf zich geroepen wist als getuige in dienst van de

Messias van Israël. De vragen die we stellen aan het adres van Israël, raken direct aan ons eigen belijden. Wat betekent het voor onze houding jegens Israël dat we Jezus Christus belijden als de Messias van Israël, in en door wie we geroepen worden tot een leven uit de hoop, waarin we uitzien naar de dag waarop al Gods beloften voor Israël en de volken in vervulling gaan? Ik hoop dat de brochure van Den Hertog de aandacht zal krijgen die het boekje verdient. In kort bestek komt veel aan de orde. Het helpt ons om in dit ingewikkelde net van vragen ons te oriënteren. Het boekje is ook zeer geschikt voor gesprek en bezinning binnen leerhuizen en gesprekskringen. Het is te bestellen bij de Willem de Zwijgerstichting, Postbus 40082, 7504 Enschede (e-mail: wdzstfff)hetnet.nr> .

A. NOORDEGRAAF , EDE

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen