Goed van kwaad onderscheiden

Ds. Van der Graaf, hervormd predikant in Gouda: 'De HGJB heeft in het verleden wel een aantal bezinnende artikelen over popmuziek gepubliceerd, maar over het algemeen is er weinig bezinning in de kring van de Gereformeerde Bond of ontmoet je met name zwart-wit standpunten. Omdat muziek een enorm grote rol in het leven van jongeren speelt, blijft nadenken nodig. Als ik over dit thema schrijf of spreek, wil ik vooral toerusten, mensen opzoeken in hun muziekbeleving, om binnen dat kader goed en kwaad van elkaar te onderscheiden.'

Vreugdenhil: 'Ik beantwoord vragen over muziek op refoweb, waarin ik niet aangeef wat ik denk, maar wat Gods Woord zegt. Steevast benadruk ik dat elk mens een keer voor God moet verschijnen.'

Met ds. Van der Graaf zet u muziek daarmee in het brede kader van het leven voor Gods aangezicht?

'Jawel, maar de muziekbeleving van ds. Van der Graaf staat ver bij mij vandaan. Daarin speelt een verschillende achtergrond en ons karakter mee. Muziek en geluid is voedsel voor de geest, daar wordt een mens door gevormd. Geen mens eet toch een paar happen gif? Vanuit de Bijbel gezien is de hedendaagse muziek veelal gif, zodat ik daartegen waarschuw.

Ik zie steeds meer dat mensen de lijn 630 met God kwijtraken, weliswaar christelijk zijn, maar zich ruimte gunnen om veel van de muziekcultuur mee te nemen. Geluidsgolven komen heel indringend in onze geest.' Ds. Van der Graaf: 'In mijn artikelen onderschreef ik de gedachte dat muziek heel wezenlijk is in het leven. Als ik Johan echter hoor praten, gebeurt dat steeds vanuit een beïnvloedingsmodel. Ik zie terdege dat die beïnvloeding een realiteit kan zijn, maar tegelijk is muziek scheppingsgave, een middel om jezelf te uiten. Ik zoek daarom meer de nuance, heb sterker de gedachte dat er ook tussen wereldlijke muziek goede dingen kunnen zitten. Theologisch hebben we het dan over het terrein van de algemene genade.'

Wedergeboorte

Hoe legitiem is die verschillende benadering, ook verklaarbaar uit jullie eigen levensweg? Vreugdenhil: 'Ik heb ds. Van der Graaf hartelijk lief, maar moet me scherp distantiëren van zijn artikelen. Ik zie gebeuren dat ze misbruikt worden door jongeren die tegen hun ouders zeggen dat luisteren naar bepaalde popmuziek dus mogelijk is.'

Doet u hem daarmee recht en kunnen we uw vroegere leven als popmuzikant niet ook misbruiken? 'Ik kan me niet voorstellen dat ds. Van der Graaf zulke genuanceerde artikelen schreef. De rillingen liepen me over de rug.'

Ds. Van der Graaf: 'Ik kan me voorstellen dat Vreugdenhil tot een radicaal alles-of-niets standpunt kwam. Het is bijbels om van tijd tot tijd heel radicale dingen te zeggen, maar ik zie tegelijk andere bijbelse lijnen lopen, zoals de verbondsmatige lijn. Zo geef ik ook catechese. Hij zet alles op de wedergeboorte, waarna heel het leven anders wordt. Ik erken geheel de plaats van de wedergeboorte, die echter plaatsheeft op het erf van het verbond, waarin je de jongeren leert geloven, leert de beloften te aanvaarden. Voor het omgaan met muziek vind ik deze benadering verankerd in de hoofdstroom van de Bijbel. Ik ben bang dat Vreugdenhil jongeren ook op een bepaalde manier in de kou laat staan.

Ik zeg dit vanuit mijn eigen levensgang, maar ook op grond van de Bijbel. Ik ben opgevoed in een positiefchristelijke setting, waarin je aan de hand meegenomen werd naar Jezus. Niettemin ben ik in mijn puberteitsjaren behoorlijk diep ondergedoken. Als ik op die tijd terugkijk, was ik ook toen een gedoopt mens. Al gaande de weg zijn er steeds momenten geweest dat de Heere met Zijn Woord binnenkwam. Ik ben bang dat Vreugdenhil, die jongeren te veel als ongedoopte heidenen beschouwt, met zijn uitgangspunten hun niet leert al gaande de weg de geboden van God te kennen en gehoorzamen.'

Vreugdenhil: 'Onlangs zei een jongen me dat hij me vijfjaar geleden bij een lezing als achterlijk beschouwde, maar nu hij tot geloof gekomen was, zag dat ik gelijk had. Dat overtuigt mij dat mijn lezingen niet voor niets zijn. De Bijbel staat vol van teksten die aangeven dat wij een keuze moeten doen. Ik moet de eerste nog tegenkomen die tegen me zegt dat ik jongeren in de kou laat staan.

Als een jongere me vraagt: 'Maar wat moet ik dan luisteren? ', antwoord ik: 'Wie geeft jou het recht op muziek? Zoek eerst het koninkrijk van God'. Ds. Van der Graaf: 'Dat vind ik echt een miskenning van het feit dat muziek een scheppingsgave van God is.'

Mozart

Vreugdenhil: 'In de Bijbel staat muziek altijd in het kader van het loven van God. Muziek die niets zegt over God, is wereldse muziek. Dan heb ik het niet eens over erotische of satanische muziek, die door de duivel gezalfd wordt. Grote groepen jongeren krijgen van u handvatten om rustig

Als ouderling in hervormd Huizen verzorgde de toenmalige twintiger Bas van der Graaf jaarlijks enkele uren catechese voor ds. A. van Brummelen, waarin hij de jongeren muzikaal onderscheidingsvermogen probeerde bij te brengen. Zijn liefde voor muziek is gebleven, toen bleek dat zijn werkterrein niet de accountancy maar de kerk zou worden. Veel en lang dacht hij na over de vraag waar je als christen nog wel van mag genieten.

Johan Vreugdenhil zegde zijn kerkelijke opvoeding vaarwel en werkte jarenlang als popmuzikant. Tot God hem stilzette. Nu werkt hij als zelfstandig bouwkundig adviseur voor de vereniging Eigen Huis en doet hij niets liever dan 24 uur per dag het Evangelie uitdragen. Over de waardering van muziek sprak hij op honderden avonden.

Midden in deze serie over de plaats van muziek in ons leven - nadat vier artikelen van ds. Van der Graaf en één van Vreugdenhil geplaatst zijn- spraken we met hen beiden over een thematiek die erg actueel is, gezien het onderzoek over de keuzes die christenjongeren maken inzake muziek, internet, film enz., dat het Reformatorisch Dagblad deze maand bekendmaakte.

naar popmuziek te luisteren, niet wetend dat ze via hun radiostation een besmetting oplopen en zo de lieve Heilige Geest verjagen. 'Heb geen gemeenschap met de duisternis, maar bestraf ze veeleer'.

Erkennen we dat God met Zijn Geest in deze wereld u> erlct, ook buiten een wedergeboren mens om en mag je genieten uan een roman uan een met-christen? Dat is de vraag. Ds. Van der Graaf: 'Die vraag kwam bij mij jiaar voren, toen ik de film Amadeus zag, , over het leven van Mozart. Deze componist wordt getekend als een losbol. Daartegenover staat Salieri, een vrome en goedwillende hofcomponist. Salieri zegt ergens: 'Hoe is het mogelijk dat uit zo'n verdorven mensenkind zulke hemelse muziek komt? ' Dat is zijn dilemma. Daar zit op het scherp van de snede de kwestie. Veel christenen luisteren graag naar Mozart.' Vreugdenhil: 'Ik luister wel eens naar een VPRO-programma, om mensen op straat te kunnen aanspreken...' Ds. Van der Graaf: 'Zie je hoe je je verdedigt voor het feit datje luistert? ' Vreugdenhil: '...en heb ontdekt dat God mensen goede dingen laat doen, om de christen erop te wijzen wat hij verzaakt.'

En mag u dan genieten uan het werk dat God deze mensen Iaat doen of uan muzikale gauen die Hij mensen geeft? 'Dat zou mogen, als er alleen dat nummer op zou staan. Maar als ik een cd koop van een popmuzikant die een schitterend stuk m^akt, ga ik ook naar de rest van de cd luisteren en zegt de duivel: Ik heb je.'

U geniet dus niet uan de meeslepende stijl uan de atheïst Multatuli, die in zijn Max Hauelaar terecht opkomt uoor de onderdrukking uan de inlanders op Jaua, iets wat christenen hadden moeten doen?

'Als ik een geestelijke leidsman voor de radio hoor zeggen dat hij Mulisch leest, krimp ik in elkaar. Hoe kan een kind van God genieten van het boek van een godloochenaar? '

Verwarring en verdriet

Ds. Van der Graaf: 'Alles in deze wereld ligt door elkaar. De schepping is goed geschapen, maar aangetast door de zonde, waardoor wij in een dubbele werkelijkheid zitten. Ik geef een voorbeeld: toen ik een verdrietige periode in mijn leven meemaakte na het overlijden van een goede vriendin, heeft de plaat Flying colours van Chris de Burgh me enorm geholpen, een Keltisch beïnvloede Ierse zanger, een gewetensvolle popartiest, die ik geen christen noem. Hij raakte echter zo de snaar van de verwarring en het verdriet in die periode, hoewel hij ook nummers schreef die ik afkeur. Als christen moeten we leren onderscheiden, wetend dat de dingen door elkaar liggen. De weg die Vreugdenhil wijst, brengt ons echt in het klooster.' Vreugdenhil: 'Als je niet de Geest van God hebt, ben je blind, arm en naakt, en kun je niet onderscheiden.' Ds. Van der Graaf: 'Nee, ik vind die benadering simpelweg te overgeestelijk. In het Oude Testament worden jongeren opgevoed door het hun inscherpen van woorden. Dat spreidt zich over het hele leven.'

U wilt beiden uw visie baseren op Gods Woor Vreugdenhil: 'Alleen maar!'

Wat uindt u uan de wijze waarop de ander dit doet in de al gepubliceerde artikelen? Ds. Van der GraaJzoekt steun in de grote lijnen uan de Schrift, terwijl Vreugdenhil losse teksten aanhaalt.

Vreugdenhil: 'Dat is terecht. Maar wat zegt God als ds. Van der Graaf naar

Chris de Burgh luistert? Hij zegt: 'Allen die vermoeid en belast zijn, laat ze bij Mij komen.' Ds. Van der Graaf: 'Ook dat heb ik gedaan.'

Vreugdenhil: 'Dat zou voor mij genoeg zijn. Ik heb niet per se nog muziek nodig in mijn leven. Het is net of ik word tegengehouden om een nieuwe cd te maken. Kan het zijn dat de muziek, de boeken en de beeldcultuur een blindheid bij u teweegbrengen voor wat God zegt? '

Mag u die uraag stellen op grond uan zijn artikelen? Is de uraag niet ueel meer op zijn plaats welke geuolgen zijn insteek kan hebben uoor zijn kinderen, uoor bepaalde catechisanten?

Ds. Van der Graaf: 'Ik heb in mijn artikelen geschreven dat ik mijn vroegere popplaten niet heb weggegooid. Als je een wat open houding naar de cultuur inneemt, weetje datje soms op je snuit gaat. Ik zal de eerste zijn om dit te erkennen. Je merkt dan datje gebeden verhinderd worden, maar dat betekent tegelijk weer niet dat de Geest geheel geweken is. Hij leertje terugvallen op het diepste, op de rechtvaardiging van de goddeloze. Dat neemt niet weg dat een vaag-gelovige klassieke componist als Gustav Mahler (hij was Jood en christen, maar eigenlijk een 'ietsist') mij met zijn muziek soms dieper raakt dat die van de diepgelovige Bach. Die spanning is voor mij onoplosbaar.'

. Vreugdenhil: 'Ik wou dat dit waar was, ik wou dat dit waar was. Want er zit in mij een gedreven muzikant. Ik heb talenten van God gekregen om muziek te maken. In mijn binnenste zit iets dat schreeuwt om muziek te mogen maken.'

Ds. Van der Graaf: 'Wat let je nou, als je in Kronieken ziet dat in de tempeldienst muziek zo'n enorme rol speelt? '

Vreugdenhil: 'Ik denk wel eens dat satan mij belet, omdat ik met muziek ook een zegen zou kunnen zijn. Als muzikant was ik er dag en nacht mee bezig. Nu geeft God mij talenten om als evangelist te werken.'

Vinden we dat we met dit gesprek jongeren en ouderen handuatten gauen? Ds. Van der Graaf: 'Juist omdat de thematiek zo complex is, werkt voor de een de ene benadering beter dan de andere. Ons eigen levensverhaal speelt ook mee. Ik hoop dat mijn aanpak jongeren juist tot verantwoorde keuzen brengt.'

Is de spanning tussen in de wereld leuen en niet uan de wereld zijn gewoonweg niet op formule te brengen? 'Dat is zo. In heel de kerkgeschiedenis zie je niet alleen rekkelijken en preciezen, maar ook mensen die allen met de Heere Jezus verbonden waren en toch meer of minder nauw leefden.'

Dus: alleen de ureze des Heeren bewaart uoor het kwaad? Vreugdenhil en Van der Graaf: 'Absoluut!'

P. J. VERGUNST 631

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen