Kansen voor de kerken

Het is ons meeleven en onze steun waard dat de HGJB in zijn beleid voor de komende jaren als eerste doelstelling geformuleerd heeft de jongeren vertrouwd te maken met de Bijbel, hen in aanraking te brengen met het Woord van God en hun handvatten te geven om die Bijbel te leren lezen. Daarmee wordt eerlijk erkend dat ook kerkelijke jongeren niet automatisch de Bijbel lezen, laat staan dat ze hun leven naar Gods Woord en wet willen richten. Daarvoor moet er een beslissende wissel om in ons leven. En satan laat hen met rust voor wie de Bijbel een gesloten boek is.

Het is zo basaal en lijkt zo vanzelfsprekend: wie bij de christelijke gemeente hoort, leeft bij de Schriften. Maar de praktijk is helaas vaak anders. Waar zending gericht mag zijn op het doorgeven van het Evangelie en het werk van bijbelvertaling en - verspreiding onder ons hoge prioriteit dient te hebben, blijft de samenkomst rondom het Woord de kern van het leven van de gemeente.

Laten die vanouds bekende doelstellingen nieuwe aandacht mogen ontvangen, nu het komende jaar veel schijnwerpers op de Bijbel gericht zullen worden. De uitgave van de Nieuwe Bijbelvertaling zal onze samenleving niet voorbijgaan, integendeel. Nu het tien jaar durende NBV-project inhoudelijk zo goed als afgerond is, wordt alle aanwezige kennis benut om de introductie en aanvaarding te begeleiden en te stimuleren. Daarom vond er vorige week opnieuw een zogeheten Alverna-conferentie plaats, georganiseerd door de Raad voor Contact en Overleg betreffende de Bijbel (RCOBJ, die in 1960 zijn eerste conferentie in klooster Alverna bij Bloemendaal hield.

Boeken-toptien

Onder de titel 'De Bijbel in een nieuwe vertaling: kansen voor de kerken' werd met name beoogd de rode loper voor de Nieuwe Bijbelvertaling uit te leggen. Waar verwacht wordt dat er - los van de afname vanuit de kerken- van deze nieuwe vertaling zo'n 200.000 exemplaren in de breedte van de samenleving terecht zullen komen, geeft dit project aan de kerken inderdaad kansen en mogelijkheden om het Woord ter sprake te brengen. De bezinning daarop, ook in plaatselijke kerkenraden en evangelisatiecommissies, dient nu al te beginnen. De Bijbel in de boeken-toptien, de Bijbel als onderwerp van praatprogramma's, kortom, de Bijbel op de markt van het leven, zodat de kerken de waarde van deze koopwaar mogen aanprijzen en christenen in én met hun leven de betekenis ervan mogen doorgeven. Die roeping mag vervuld worden in de nuchtere erkenning dat ook (of juist? ) in onze tijd van materialisme en consumentisme harten en oren gesloten zijn voor de ergerlijke en dwaze boodschap van het kruis.

De NBV wil voor de eerste helft van onze eeuw de standaardvertaling zijn, die gebruikt gaat worden op scholen, in kerken en synagogen, geciteerd in kranten en literatuur, stof voor meditatie en bijbelstudie biedt, maar ook materiaal voor polemiek en inspiratie voor muziek en kunst. Ja, wat is het goed als de Bijbel geen weggedrukte plaats in de samenleving heeft. Komende discussies over de Bijbel kunnen mensen doen besluiten zelf een aankoop te doen, en te gaan lezen. Dat is nodig, nu een NIPO-enquête vorige week als resultaat meldde dat (slechts) 27 procent van de Nederlanders wel eens de Bijbel leest, waarvan een derde dit dagelijks doet.

Dr. B. Plaisier zei in zijn inleiding op de conferentie terecht dat de Bijbel niet het bezit van de kerk is: hoezeer de kerk weet dat er uiteindelijk een gemeenschap moet zijn die het Woord hoort, uitlegt en vorm geeft, weet ze ook dat ze de Bijbel uit handen moet geven en haar eigen werk moet laten doen. De Bijbel ligt als het ware op straat, omdat het Woord vlees geworden is en onder ons woont. Het werk van de Heilige Geest zorgt dat dit Woord harten verovert voor Christus en brengt onder Zijn heerschappij, dat dit Woord ook richting kan geven aan een samenleving. Maar tegelijk wordt het Woord ook veracht en bespot, wordt het heilige en de Heilige oneer aangedaan.

Interpretatievrijheid

Daarom is het niet om het even hoe wij met de Bijbel handelen en haar boodschap ter sprake brengen in prediking, pastoraat en evangelisatiewerk. De aanwezige kansen voor de kerken hebben hier alles mee te maken. Vanuit het Nederlands Bijbelgenootschap heeft de bril waarmee de Bijbel gelezen wordt, niet bij voorbaat gekleurde glazen - al is die neutrale bril óók een bril. Dat blijkt uit Werk in uitvoering 3, de nu gepresenteerde bundel die voorgangers en kerken de gelegenheid moet bieden om alvast met de NBV te gaan werken. Naast de boeken Ruth, Amos, Lucas, een gedeelte uit het apocriefe boek Wijsheid en een aantal van muziek voorziene psalmen wordt er in deze bundel opnieuw toelichting op het project gegeven.

Daaruit leren we dat de centrale gedachte is om iedereen 'zo veel mogelijk in staat te stellen om zijn of haar eigen perspectief op de Bijbel te ontwikkelen en te onderhouden'. Deze wel erg vrijblijvende insteek brengt fne bij het opstel dat dr. G. van den Brink in het boekje Kanttekeningen bij de Nieuwe Bijbelvertaling hierover gemaakt • heeft. Hij wees op een in de tekstanalyse gehanteerde benadering, die uitgaat van de bedoeling van de auteur, waarmee een tekst niet in neutraliteit 1 blijft steken. Zo moeten we 'een oeverloze interpretatievrijheid' van de Bijbel afwijzen en belijden we de duidelijkheid van de Schrift inzake haar eigen boodschap - onverlet moeilijke teksten die er ook zijn.

De Bijbel ter sprake

Hier liggen dus de kansen voor - en ook de verantwoordelijkheden vanr. de, kerken. Daar zal immers beleden worden dat de Bijbel de stem van God is, ' de plaats waar God ons wil ontmóè- ' ten, het gewaad van Christus. Dat geloof stempelt de omgang met het Woord en dringt ons om dat Woord uit te dragen, in het openbaar en bij de huizen. Tegen die achtergrond is het teleurstellend dat het NBG ervoor koos in Werk en uitvoering 3 een vraaggesprek op te nemen met de Nijmeegse predikant ds. J. Dorst, die mag aangeven hoe belangrijk de NBV is voor de oecumene. Hij komt daarbij tot de aangrijpende uitspraak dat in de 22 jaar van zijn ambtswerk de Bijbel steeds minder belangrijk wordt. Over zo'n oecumene kun je alleen maar zorgen hebben. Jongeren kennen de Bijbel niet of nauwelijks. 'Hoe dat komt? Er zijn eenvoudigweg weinig momenten waarop de Bijbel op tafel komt. Ik houd hun voor dat geen bijbelkennis betekent dat ze meer gemanipuleerd kunnen worden. (...) Ook in het pastoraat is het gebruik van de Bijbel veranderd. Ik voel mij soms een geestelijkmaatschappelijk werker. (...) Een enkele keer lees ik een psalm, maar meestal komt de Bijbel tijdens een pastoraal bezoek niet ter sprake. Dat zal ook niet veranderen met dé komst van de NBV, vermoed ik'.

Hoe zullen de jongeren - en niet alleen zij- onderwezen worden als niemand hen bij de hand neemt? We raken hier een ingewikkeld probleem, dat in

onze op toepassing van kennis gerichte maatschappij alle kerken raakt, want die kennis, ook de geloofskennis, moet immers levend kapitaal zijn. Hoe gebruiken we de Bijbel in de overdracht van de Traditie? In dat kader staat binnen de kerken ook de komst van een nieuwe vertaling. Hoe missionair de insteek ook mag zijn - dit fs een wezenlijk aspect-, beslissend is de betekenis die we aan dit Woord van God toekennen, beter: dat we aanvaarden welk gezag het Woord in zichzelf heeft, omdat het Gods stem tot mensen is.

Ik keer nog even terug naar de Alverna-conferentie, naar de toespraak van dr. Plaisier, die in zijn pleidooi voor een toegankelijke en eigentijdse vertaling erkende dat de Bijbel er niet tegelijk geloofwaardiger door wordt. 'Soms is zelfs het omgekeerde het geval. Het blijkt dat gemeenten waarin de jongeren opgevoed worden met de zeventiende-eeuwse taal van de Statenvertaling, zich bepaald niet in de voorhoede van de kerkverlaters bevinden.' Afgezien dat die Statenvertaling niet meer gelezen wordt in het taalveld van bijna vier eeuwen geleden, geeft deze opmerking wel te denken.

Over de vertaalprincipes van de NBV - waarover ook in Werk in uitvoering 3 het nodige te lezen is- gaat dit artikel niet, aangezien we vorige maand nog de discussie tussen twee NBV-medewerkers en dr. G. van den Brink plaatsten. Wel merken we op de insteek te smal te vinden als nu verwoord wordt dat het eigene en daarmee het bestaansrecht van de NBV aan het licht moet komen in de vergelijking met de Nieuwe Vertaling van 1951, de Willibrordvertaling uit 1995 en de Groot Nieuws Bijbel uit 1996. Hier mis ik veelzeggend een andere, betrouwbare vertaling.

Kennis

Mijn volk is uitgeroeid, omdat het zonder kennis is, zegt de profeet tegen de kinderen van Israël. Enkele momenten daarvoor riep Hoséa het uit: Hoort het woord des Heeren! De parallelle werkelijkheid van onze Nederlandse context - voorheen een gedoopte natie- dringt ons met de schat van het Woord te handelen. Dan kunnen we niet anders dan dit Woord ter sprake brengen, overal waar de Geest deuren opent. Laten de kerken dat de hoogste prioriteit blijven geven, ook het komende jaar. Die roeping overstijgt de keuze voor een bepaalde vertaling - al blijft de betrouwbaarheid naast de verstaanbaarheid de andere pijler waarop elke bijbeluitgave dient te staan.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen