God houdt Zijn kerk in leven

In de trein, op weg naar Utrecht, las ik verder in Christelijk heidendom & het Euangelie, het boek van ds. H. Poot, waarin ik een maand eerder tot de helft kwam. En vrijwel direct stuit ik op een passage die voor 12 december geschreven lijkt: 'Kunnen wij de verstrooiing en de gebrokenheid van de kerk wel opheffen? ' (pag. 120) En: 'Dat Christus het Hoofd is van de gemeente wordt meer beleden op de kansel dan aan de vergadertafels.' En 'Men heeft in naam dezelfde leer en belijdenis, maar eenieder heeft de vrijheid om daar op zijn eigen manier mee om te gaan.' Met de oproep van de auteur om te midden van de gebrokenheid trouw te zijn aan het Woord van God, loop ik de Jacobikerk binnen, waar de hervormde synode bijeen komt.

Eenduidige waarborg

De finale stemming over het verenigingsbesluit staat voor de namiddag gepland, maar hangt de gehele dag boven de bespreking. Komen de werkelijke emoties daarom pas aan het einde? Na de opening leidt preses ds. A. W. van der Plas de bespreking in. Hij verordenwoordt dat de diepste drijfveer van de voorstanders missionaire bewogen- luit. heid was. 'Ruim veertig jaar later heeft onze wereld nog sterker behoefte aan een getuigende, belijdende kerk, die ernst maakt met haar roeping in deze wereld.' Hij erkent ook dat anderen vragen hebben bij het gereformeerde karakter van de kerk. Om geen van de bezwaarden kwijt te raken, komt het moderamen met het voorstel dat wie de verklaring Verbonden met het gereformeerd belijden aanvaardt en ondertekent, zich gebonden mag weten aan het gereformeerd belijden, zoals dat verwoord is in art. I-4 van de protestantse kerkorde. 'Dat zijn dezelfde belijdenisgeschriften die in het huidige art. X-2 van de hervormde kerkorde worden genoemd.' Door dit nog eens te zeg-gen kan de synode een eenduidige waarborg geven aan allen die zich afvragen of ze met een goed geweten hun plaats in de Protestantse Kerk kunnen innemen.

Als later dit besluitvoorstel aanvaard wordt, mogen we van winst spreken. Waar onhelderheid bleef over de status van de verklaring, die op grond van een brief van het moderamen als een bijlage aan het beleidsplan gekoppeld moest worden, is deze nu als een officieel synodebesluit nog meer verankerd. En nu het verenigingsbesluit genomen is, is het goed dat kerkenraden weten dat ze in leer en leven niet van het gereformeerde belijden als vertolking van de kernwaarheden van Gods Woord zijn af te krijgen én dat heel de kerk door hen hierop aangesproken kan worden.

Moties

Dr. P. van den Heuvel geeft aan dat kerkelijke besluitvorming vier fasen

kent. Na het hopelijk eenparig besluiten, wordt al het mogelijke gedaan om aan bezwaarden tegemoet te komen, waarna ten derde de feitelijke besluitvorming plaatsheeft, waarbij de Dordtse kerkorde al zei dat 'hetgeen door de meeste stemmen goed gevonden wordt, voor vast en bondig gehouden zal worden'. Tot slot wordt het besluit voorgelezen, opdat het algemene bewilliging zou krijgen. De kerk moet bezwaarden verdragen én bezwaarden moeten zich aan de besluiten conformeren, zo citeert hij de Acta van de Dordtse synode.

Het zijn synodeleden uit de kring van de Gereformeerde Bond die verschillende moties indienen, om het verenigingsbesluit te wijzigen. Ds. R. van Kooten (classis Amersfoort) zegt brieven met aangrijpende ervaringsverhalen ontvangen te hebben. Hij zegt het menselijk gezien te begrijpen dat de fusie moet doorgaan, maar geestelijk gezien uiteengescheurd te worden. In een amendement vraagt hij de synode uit te spreken een associatie aan te gaan met gemeenten die binnen dertig dagen aangeven niet met de fusie mee te kunnen. 'Als het besluit vandaag genomen wordt, moeten we morgen aan de slag.' Ds. Van den Heuvel antwoordt dat de hervormde synode geen besluit kan nemen voor de Protestantse Kerk inzake het aangaan van een associatie. Hij wijst er vooral op dat de kerk alleen kerk waarmee een genoegzame overeenstemming in geloof en kerkorde is geconstateerd - en daaraan ontbreekt het nu juist bij degenen die hiervoor na een scheuring pleiten. 'Het kan niet alleen gaan om een organisatorische en financiële band.'

Oud. J. de Jager (classis Alblasserdam) vraagt om voortzetting van de gesprekken met bezwaarden en de uitkomst daarvan te betrekken bij de definitieve besluitvorming. Ds. E. K. Teygeler (classis Breukelen) wijst op onverkwikkelijke en kostbare procedures die de kerk te wachten staan. Waarom kiezen we niet voor de weg der geleidelijkheid, door nu te federeren?

Ds.J. L. Schreuders (classis Bommel) constateert op grond van de consideraties dat dertig tot veertig procent van de kerkenraden tegen is. 'Wilt u voor een fusie kiezen die per saldo voor meer kerken zorgt en gemeenten doet scheuren? ' Oud.-kerkvoogd B. Vellinga (classis Hilversum) vraagt de synode zich te realiseren dat tientallen gemeenten niet meegaan.

Ds. H. de Jong (classis Zwolle) verwoordt zijn dank voor alles wat het moderamen sinds januari voor de bezwaarden gedaan had. 'Het is onterecht dat hierover bagatelliserend gesproken wordt.' Hij hoopt dat gemeenten het aanvaarden dat ze nu ook op artikel 10 van de hervormde kerkorde hun plaats in de PKN kunnen innemen. Ds. A. A. Floor (classis Harderwijk) brengt opnieuw federatie ter sprake, want 'als je echt hervormd bent, loop je niet weg en laatje anderen niet gaan'. Ds. M. D. van der Giessen (classis Alpen aan den Rijn) wijst erop datjezus Christus het van God gegeven fundament van de kerk is.

Bijzondere zorg

In besloten zitting benoemt de synode vervolgens de leden van de Commissie voor Bijzondere Zorg, die tot taak heeft in de gemeenten gesprekken te voeren, opdat zij hun plaats in het geheel van de kerk kunnen blijven innemen. Hierin worden onder meer verkozen ds. W. B. Beekman, ds. J. L. W. Koppenhol, ds. P. L. de Jong, mr. P. Schreuder, A. Noordzij, N. A. de Waal, ds. A. W. van der Plas, ds. G. J. Wisgerhof en dr. C. van Sliedregt.

zich voor de sprekersronde. We geven enkele gedachten uit hun toespraken, die maximaal twee minuten mochten duren, weer.

Diaken F. Pasueer (classis Heerenueen) zegt biddend naar deze dag toegeleefd te zijn. Hij ziet ook in de PKN een kerk die hem helpt om zijn geloof te ijken, om samen de Heer te prijzen. Oud. G. Aajtink (classis Almelo) merkt op dat federatie de gewetensnood van velen zal wegnemen. Ondanks zijn tegenstem inzake de vereniging denkt hij er niet over de kerk te verlaten. Ds. A. H. uan Vel uw (classis Delft) vindt de kerkvisie die uit veel bezwaarde brieven spreekt, niet hervormd. 'De bezwaarden zijn het erover eens dat ze bezwaard zijn, maar delen niet eens eikaars kansel.'

Ds. W. Meijer (classis Nijkerk) zegt tegen de fusie te zijn, maar na een eventuele fusie in de kerk verantwoordelijkheid te willen blijven dragen, in afhankelijkheid van God, Die Zijn Zoon naar de aarde zond.

Ds. S. H. Lanser (classis Maastricht) zet i bij Zondag 1 van de Catechismus. 'Als ik bezwaarden hoor, lijkt het soms alsof Jezus Christus ons eigendom is.' Oud. meur. N. Manson (Waalse gemeenten) zegt in haar vreugde over de vereniging die mensen niet te willen vergeten die denken risico te lopen. Ds. J. Joppe (classis Zierikzee) citeert een SoW-voorstander in zijn classis, die ziende op de gevolgen van mening is dat de fusie toch niet moet doorgaan. Ds. meur. M. H. uan der GraaJ(classis Dokkum) wil de stem vertolken van degenen die voluit naar vereniging verlangen. 'Niet verenigen is een ramp.' Oud. M. uan der Meij (classis Katwijk) n zegt dat een fusie/federatie-model bepaald niet ideaal is, maar dat een kerkscheuring viel dieper ingrijpt. Hij waarschuwt voor de uittocht van jongeren naar evangelische groepen. Ds. D.J. H. Wolse (classis Flevoland) v vreugde zonder triomfantelijkheid bij de fusie. Hij hoopt dat bezwaarden ook interesse tonen voor andere delen van de kerk.

Ds. J. H. Schrijver (classis Woerden) hek de gedachte dat fusie een vernieuwing van de kerk met zich zal meebrengen. 'Vereniging zal moeten gaan op Gods

Oud. A. te Kulve (classis Hattem) zegt dat het nu gepresenteerde besluitvoorstel niet tegemoetkomt aan bezwaren. Ds. H. J. Ekker (classis Edam) zegt samen met gereformeerden en lutheranen onder Gods hemel veranderingsbereid te zijn.

Ds. L. P. Blom (classis Gorinchem) noemt deze dag een crisis in de kerkgeschiedenis, maar 'in onze nood hebben we een God die raad geeft.' Hij noemt de kerkorde een lappendeken, al zitten er ook goede stukken stof in. Ds. A. Wijlhuizen (classis Peel- en Kempenland) is blij met de vereniging, ook omdat jaarlijks zo'n 50.000 mensen de kerk de rug toekeren. Ds. W. van den Brink (classis Nijmegen) vraagt wie er inzake SoW nu beslissingsbevoegdheid heeft. 'Op papier de synode.'

Oud.-kerkvoogd J. van Heijst (classis Zeist) zegt dat scheiding de oplossing niet kan zijn. 'Niemand mag zeggen dat de PKN een valse kerk is, als Vader, Zoon en Geest bron en norm van elke verkondiging zullen zijn.' Oud. W. Jansen-Baltink (classis Westerkwartier) vindt het tijd dat we samen kerk zijn, 'om de liefde, barmhartigheid en gerechtigheid van Christus uit te stralen.'

Ds. J. te Winkel (classis Emmen) noemt het on-hervormd dat bezwaarden zich niet alleen ver- maar ook gebonden mogen weten aan het gereformeerd belijden. Ds. A. van der Lingen (classis Slochteren) noemt de brieven van bezwaarden vol angst en nood, uitingen van een ik-cultuur, omdat er geen belangstelling uit blijkt voor andere delen van de kerk. Ds.J. C. Schuurman (classisDordrecht) zegt dat bij elk besluit beschadigingen onvermijdelijk zijn, wat zwaar drukt. Hij verwoordt zijn moeite met de conclusie van de commissie voor Kerkordelijke Aangelegenheden dat uit de consideraties een breed draagvlak blijkt en noemt de vele bidstonden van deze week een signaal.

Ds. I. Frenay (classis Middelstum) - zeven jaar geleden van rooms-katholiek hervormd geworden - vraagt of de belijdenisgeschriften de plaats van de Heilige Stoel hebben ingenomen. Diaken R. M. Gouda (classis Heusden) zegt tegen te zullen stemmen, maar de schuld van de kerk mee te nemen. Oud. M. Burggraaf (classis Ede) geeft aan dat de dreiging van uiteenvallen van de len. Oud.-kerkvoogd N. A. de Jong (classis Rotterdam-I) vraagt waarom de kerk bij een fusie blijft, als delen zullen afhaken. Hij noemt de onschriftuurlijke zegening van alternatieve relaties een dieptepunt.

Ds.J. de Jong (classis Barendrecht) spreekt zijn teleurstelling uit over de verharding van standpunten. Ds. W. M. Stougie (classis Drachten) zegt de kerk nodig te hebben als huis om in te wonen, in te geloven en verlangt naar het gaande houden van het geloofsgesprek.

Ds. S. H. Hiemstra (classis Doetinchem) zegt ervaren te hebben hoe fijn de samenwerking met gereformeerden en lutheranen is. Hij mist doopsgezinden en remonstranten nog, want 'hoe meer geloofsbelijdenissen, hoe dichter bij het geheim.' Ds. G. de Fijter (classis Kampen) verhaalt dat de Augsburgse Confessie aan de basis van de Reformatie in Kampen stond. 'We staan samen in een traditie waarin de levende God wordt gediend, waarbij we het ook nu van de trouw van God moeten hebben.'

Oud.-kerkvoogd A. van Ommen-van Oortmerssen (classis Winterswijk) zegt dat een besluit genomen moet worden over een eenheid die eigenlijk geen eenheid is. 'Ik stem ja, als iedereen meegaat.' Diaken A. Guyt (classis Veenendaal) zegt de PKN niet als vrucht van de Heilige Geest te zien. Mevr. ds. K. van den Broeke (classis Leiden) noemt de vereniging erkenning van de eenheid die er al is in veel pastoraal, diaconaal, missionair en studentenwerk.

Ds. A. A. S. ten Kate (classis Breda) vindt op wereldniveau onze problemen klein en vraagt bezwaarden ook naar oplossingen te zoeken. Oud. U. F. de Jong (classis Sneek) wil concreet weten of alles in het werk gesteld was om scheuringen te voorkomen. Ds. J. Stelwagen (visitator-generaal) noemt de vereniging een teken van ootmoed en van hoop. Hij vraagt bezwaarden of zij geloven dat God de kerk door middel van de ambten regeert. Oud.-kerkvoogd W. van Groningen (classis Goes) zegt dat de synode de volledige nood gepeild heeft. Omdat een alternatief ontbreekt en kleine gemeenten zonder de fusie niet overleven, zegt hij voor te zullen stemmen. Oud. A. Steensma (classis Buitenpost) uit waardering voor de werkgroep kerkorde. Prof. J. Muis (synode-adviseur) zegt dat protestanten met hun geweten voor God staan. 'Dat is het pijnlijke van dit moment, omdat het geweten spreekt bij voor- en tegenstanders en we Gods wil verschillend verstaan. Daarbij moeten we vasthouden aan het feit dat de kerk van Christus is.'

Stemming

Het is met 51 stemmen voor en 24 stemmen tegen dat de hervormde synode vervolgens besluit zich met ingang van 1 mei 2004 met de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk te verenigen tot de Protestantse Kerk in Nederland.

Uit liefde tot onze kerk, ook in haar historische gestalte, ook vanwege haar verworteling te midden van ons volk, heeft het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond - en vele anderen evenzeer - jarenlang geijverd voor het voortbestaan van de Hervormde Kerk. Deze vereniging betekent immers een verzwakking van het belijdend karak-

daarbij om haar gereformeerde belijdenis, geboren in de tijd van het ontstaan van de Nederlandse natie. Het gaat om het leven uit de rijkdom van Gods genade in Christus. En nu? We beseffen dat het niet gebonden willen zijn aan haar belijdenis de kerk niet tot leven brengt. We weten ook dat (nieuwe) scheuringen in de kerk niet de oplossing bieden, maar de verdeeldheid doen toenemen en ons getuigenis verzwakken. Laten allen die in de gemeenten geroepen zijn tot leiding geven dat beseffen.

De doelstelling van de Gereformeerde Bond heeft heel bewust een positieve insteek, waar ze allereerst spreekt van de verbreiding van de Waarheid. Het gaat ons om de verkondiging van Christus. Aan die roeping is een blijvende belofte verbonden. Zo moeten en mogen de gemeenten verder, ook in de weg die God met onze kerk gaat - zie hierover vooral het hierna volgende artikel van ds. Kamphuis.

vijn naar aanleiding van een preek over Jeremia uitsprak: 'Daar wij het moeten aanzien hoe thans Uw kerk zo fel wordt bestreden, zo bidden wij U, o almachtige God, dat wij ons toch laten bewegen aan onze zonden te denken en ons voor Uw troon te verootmoedigen. Laat ons de vaste hoop niet verliezen en midden in de dood van U het leven verwachten. Open dus in dit vertrouwen onze lippen, opdat wij niet ophouden onverschrokken Uw Naam te belijden, door Christus, Uw eniggeboren Zoon.'

En wij zingen samen het lied De kerk uan alle tijden, van Samuel Sebastian Wesley: God houdt Zijn kerk in leuen hoe ook bespot, uerdrakt door dwalingen omgeven, verscheurd, uiteengerukt. Al roepen van de tinnen de wachters nog: Hoe lang? Straks gaat de dag beginnen en 't klagen wordt gezang.

P. J. VERGUNST

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen