Voor anker [I]

Waar gaat het dit jaar naartoe? De een ziet een duidelijke route voor zich, de ander ervaart meer onzekerheid, een derde ziet wel. Sommigen hebben een bepaalde datum al voorzien van een gouden randje, anderen zien op tegen wat in hun agenda staat.

Wie de apostel Paulus deze vraag voorlegt, krijgt de tekstwoorden hierboven te horen. Dat is de samenvatting van zijn nieuwjaarstoespraak. Niet echt natuurlijk. Maar vormt deze tekst geen mooie leidraad voor 2004?

Uit Paulus' woorden valt op te maken dat voor hem dingen vaststaan. Hij heeft een ankerpunt. Op een unieke plaats: in de hemel. Vandaar zijn belijdenis: 'Onze wandel is in de hemelen.' Hij heeft ook verwachting: de terugkeer van Christus: 'Waaruit wij ook de Zaligmaker verwachten.' Een nieuw jaar kan daar niet zoveel aan toevoegen of aan afdoen. Wie weet waarin hij ankert, wie weet wat, ja, Wie hij verwacht, kan verder, op 12 december, op 31 december, op 1 januari, op elke datum.

't Is goed om de tekst eerst in zijn verband te bezien. Niet zomaar zegt Paulus: 'Onze wandel is in de hemelen.' De christelijke gemeente van Filippi heeft nogal wat te verduren van onruststokers. Tegen hen neemt Paulus in 18-19 stelling: 'Velen wandelen anders.' Dus niet als mensen met een ankergrond of met verwachting. Hoe dan wel? 'Als vijanden van het kruis van Christus.' Je zult zo te boek staan! Vijand van het hout waarin God Zijn liefde heeft geopenbaard. Vijand van het oordeel dat God over ons leven moet voltrekken, 't Is altijd weer zaak om onszelf te onderzoeken of we het niet zijn: vijand van het kruis van Christus. Waar dat uit blijkt? Wel, dat men 'aardse dingen bedenkt' (19). Drie kenmerken noemt Paulus, scherp, maar wenend (18):

1. 'Hun einde is het verderf.' Einde betekent: einddoel. Wat is het levensdoel van aardsgezinde mensen? Geluk, voorspoed. Maar dan raak je je leven kwijt, kwijt aan... 'Het verderf', zegt Paulus; één van de meest geladen woorden, waarmee het Nieuwe Testament de eeuwige verlorenheid aangeeft. Dat heeft men natuurlijk nooit als doel voor ogen gehad, maar het loopt er volgens de apostel wel op uit. 2. 'Hun god is de buik.' Ook een vlijmscherp oordeel. Wie bedoelt Paulus? Joodsgezinde tegenstanders, die zweren bij de spijswetten van Mozes? Terwijl Christus die door Zijn kruis terzijde heeft gesteld en vervuld. Of vrijgevochten lieden, die maar één ding willen: genieten van het leven? Hoort daar niet vooral eten bij? Eigenlijk doet het er niet toe om wie het gaat. Want of je je nu te buiten gaat aan wetticisme of libertinisme, het is in beide gevallen erg, omdat je de levende God inruilt voor een afgod.

3. 'Hun heerlijkheid is in hun schande.' Doelt Paulus hier opnieuw op zijn joodse tegenstanders, die vinden datje je moet laten besnijden, wil je echt bij het volk van God horen? Paulus reageert daar behoorlijk sarcastisch op. Hoe kan men zijn eer zoeken op een oneervolle plaats, namelijk daar waar een man in zijn kracht besnoeid wordt?

Op allerlei manieren kunnen we dus aardsgezind zijn: op grove wijze, op vrome wijze. We werken dat niet verder uit. Wel zijn we geroepen ons leven aan deze kenmerken te toetsen. En te bidden of God er ons in het nieuwe jaar voor bewaren wil. Want het zijn juist gemeenteleden in Filippi die zo aardsgezind zijn.

'Maar', zegt de apostel dan. Daarmee richt hij de schijnwerpers in één keer de andere kant op: 'Maar onze wandel is in de hemelen.' Scherper kan de tegenstelling bijna niet zijn: enerzijds wie aardse dingen bedenken, anderzijds wie hemelse dingen bedenken. Meer nog: die ze niet alleen bedenken, maar er ook bij leven, er zelfs m leven. 'Maar, onze wandel is in de hemelen.' Dat 'onze' staat in de grondtekst nadrukkelijk voor aan de zin. Niet om zoveel mogelijk mensen buiten te sluiten, maar juist om er zoveel mogelijk in te sluiten, 't Is de Heilige Geest, Die ons aan het begin van dit nieuwe jaar uitnodigt om dat 'onze' van Paulus bij te vallen. Zo leren we waar we 't beste voor anker kunnen gaan en wat we nog allemaal te verwachten hebben. Ach, denk ik dan: Paulus, die kon dat zeggen. Maar ik? 'k Doe wel m'n best mijn koers te verleggen, 'k Heb me serieus voorgenomen dit nieuwe jaar minder met aardse en meer met hemelse dingen bezig te zijn. Maar ik ken m'n hart. Met huid en haar zit ik vast aan dit ondermaanse. Mijn wandel in de hemelen? Nee, het komt er niet van. Als dit de kern is van Paulus' 'nieuwjaarstoespraak', haak ik af. Ik kan maar één conclusie trekken: zo'n wandel in de hemelen is onbegonnen werk.

Nee, toch niet. Ja, wel voor wie hun aardsgezindheid nooit tot schuld wordt. Hun einde is inderdaad het verderf. Maar juist als we merken hoezeer het aardsgerichte ons parten speelt, zitten we dicht bij Paulus. Laat dat u tot troost zijn. Want waarom roept hij ons op hem na te volgen (17)? Niet omdat hij het er zo goed van afbrengt, maar omdat hij het er helemaal niet zo goed van afbrengt. Hij blijft onder de maat. Vgl. 12V.: 'Niet dat ik het al gekregen heb of al volmaakt ben, maar ik jaag er naar of ik het ook grijpen mocht. Want ik acht niet dat ik zelf het gegrepen heb.' Met andere woorden:

aan Paulus' leven kleeft volop de onvolmaaktheid. Het is geen hébben, maar jagen; geen bezitten, maar ontberen. Het kruis staat er dwars doorheen.

Daarom rest hem maar één ding: al zijn zaligheid buiten zichzelf te zoeken in Christus. In dit verband zegt hij (9): Ik hoop 'in Hem gevonden te wor-den, niet hebbende mijn rechtvaardigheid, die uit de wet is, maar de rechtvaardigheid die door het geloof van Christus is.' In Hém ligt Paulus' heil vast. Daarom kan hij zo onomwonden getuigen: 'Onze wandel is in de hemelen.'

H. J. LAM, NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen